The enormous change in internet economy, also changes the dynamics of some software engineering rules. Agile software development process is an advanced system to realize key values of the projects fast and e ective. Agile software development processes aim to accomplish the life-cycle of software projects e ciently. Netas Telecommunication Corporation has the knowledge and experience of agile software development processes which are applied to their projects. Netas is able to execute projects, which are especially large-scale, international and including multi-components, collaborating with 3rd parties. In this paper, international, large-scale agile software projects are conducted in collaboration with 3rd parties was aimed to share the experience of the management that, encountered problems and the solutions brought to these problems in the light of agile software development principles are examined.
Gunumuzde yaz l m, bircok endustrinin isleri icin gerekli olmakla beraber, yaz l m sureclerinin basar ile yurutulmesi icin farkl yaz l m disiplinleri uygulanmaktad r. Buna ragmen, bircok arast rma yaz l m gelistirme projelerinin basar s n olcebilecek bir formul ortaya koyulamad g n gostermektedir. O zellikle, cevik yaz l m projelerinde bircok degiskene bagl olmak, basar olcutlerinin formul ile ifadesini daha da zorlast rmaktad r.
Standish Grup 1994'ten itibaren her y l yaz l m gelistirme endustrisinin anl k
durum goruntusunu \CHAOS Raporu" isimli raporlar ile yay nlamaktad r [
Tablo 1. 2010-2015 Y llar Aras ndaki Tum Yaz l m Projelerinin Basar Oranlar [
Tablo 1'de goruldugu uzere, son 5 y lda gelistirilen yaz l m projelerinin yaklas k
%70'i hala ustesinden gelmesi zor veya basar s z olmustur [
Ceviklik, h zl ve kolay hareket etmenin gucu anlam na gelmektedir. Yaz l m projelerinde ceviklik; h zl , ha f,verimli ve kaliteli yasam dongusu saglayarak, musteri isteklerini olabildigince sade fazlar ve h zl geri donusler ile mumkun k lmay amaclar. Yaz l m gelistirmede uygulanan cevik metodolojiler, esnek bir guc olusturmay , h zl hareket etmeyi ve zamanla olusan degisikliklere kolay adapte olmay hede emektedir. Cevik yaz l m gelistirme metodolojisinin en temel ozelligi, dag t labilir birimler ile baslay p, zaman icerisinde urunun tamamen islevsel ve olceklenebilir birimlerden olusturulmas n saglamas d r. Cevik metodolojisinin dongusel yap s , gelistirilecek yaz l m n k sa zamanda teslim edilebilir olmas n ve periyotlar halinde gelistirilmelerin tamamlanmas n saglar.
CHAOS 2015 raporu sonuclar na gore, selale (waterfall) ve cevik (agile)
yaz l m projeleri basar oranlar n n kars last rma tablosu Tablo 2'deki gibi
sunulmustur. Tablo 2'de de goruldugu uzere, cevik projeler her proje buyuklugune
gore geleneksel proje yontemlerinden daha basar l d r [
Tablo 2. CHAOS 2015 Raporu Cevik ve Selale Yaz l m Gelistirme Metodolojilerinin
Yaz l m Projelerinin Basar Oranlar na Etkisinin Kars last rma Tablosu [
Metodoloji Basar l Zorlan lan Basar s z Toplam Projeler
Yaz l m gelistirme islerindeki faktorler, yaz l m muhendisligi ile iliskili oldugu
kadar is ve proje yonetimi metodolojilerinin de birlesimidir. 3.partilerle yaz l m
gelistirme genel olarak yaz l m gelistirme aktivitelerinin tedarikciden yaz l m
gelistiricilerin saglanmas olarak tan mlanabilir. Gelisen internet tabanl isbirligi
servisleri sayesinde Hindistan, Cin, Latin Amerika gibi ulkelerdeki yaz l m
gelistirme gorevleri icin tedarikcilerin kullan m da artmaktad r [
CMMI-Dev v1.3 seviye 3 serti kasyonuna sahip olan Netas, y llard r uluslararas projeler gelistirerek musterilerine kaliteli yaz l m projeleri sunmaktad r. Netas, uluslararas , coklu bilesenli, 3.partilerle ortaklasa gelistirdigi yaz l m projelerinde de cevik yaz l m metodolojilerini uygulamaktad r.
Bu bildiride, uluslararas coklu bilesenli cevik yaz l m projelerinde 3.partilerle cal sman n avantaj ve dezavantajlar ele al nm s, cevik yaz l m gelistirme sureclerindeki deneyimler sorunlara getirilen cozumler ile paylas lm st r. 2. k s mda Scrum modelinden ve Scrum of Scrum pratiginden bahsedilmis, Netas projelerinden bir ornek uygulama uzerinde ac klanm st r. 3. k s mda soz konusu olan ornek uygulama s ras nda kars las lan zorluklardan, 4. k s mda ise bu zorluklar kars s nda cevik yaz l m gelistirme metodolojilerinden faydalan larak gelistirilen cozum yontemleri ac klanm st r. 5. k s mda, proje kapsam nda c kar lan sonuclar degerlendirilmistir.
Coklu bilesenlerden olusan sistemler, moduler yap s n n yan nda gelistirilen modullerin birbirleri ile uyumlu cal smas n hede emektedir. Bu bildiride konu edilen projede, birbirinden bag ms z cal san yaz l m gelistirmeleri ayr urunlerde ayr fonksiyonellikler saglamas n n yan s ra, birbirleri ile bag ml cal sarak teslim edilebilir yeni bir urun ortaya koyabilmektedir.
Netas, cevik proje yonetimini Scrum modeli ile uygulamaktad r. Scrum, yaz l m
gelistiren proje tak mlar n n; enerjilerini, odak noktalar n , ac k ve se af bir
sekilde katt klar bir cevik yaz l m gelistirme surecidir. Scrum modelinde, scrum
tak mlar kendi kendini organize edebilen, girisken tak mlard r. Scrum tak mlar ,
projedeki teslim mekanizmalar n sprint(kosu) ad verilen k sa sureli (1-4 hafta)
surecler ile saglarlar. Her sprint sureci, tahminler ve icerik planlamas ile baslar,
teslim ve her oturum sonunda c kar lan sonuclar ile sonlan r. U run is listesi
(backlog), scrum master ve urun sahibi taraf ndan tasar m tahminleri ile onemli
noktalar n ve onceliklendirilmis gorevlerin belirlenmesi gerekmektedir. Gunluk
scrum toplant lar yap l r. Bu yap , scrum tak mlar n birbirine yak n, h zl is
gelistirebilen, verimli tak mlar haline donusturur [
Scrum Alliance Grup taraf ndan, Scrum modelinin pratiklerinden olan Scrum
of Scrum en iyi pratiklerden biri olarak onerilmistir [
Bu bildiriye konu olan proje bulut bilisim teknolojileri ile uyumlu, donan m maliyeti dusuk uygulama sunucusu ve coklu ortam video konferans sunucusu gelistirmeleri ile kullan c masaustu ve Web istemcilerinin gelistirilmelerini icermektedir. Buyuk olcekli, coklu bilesenli bu proje kapsam nda gelistirilen sunucu ve istemcilerin entegrasyonu ve testleri de gerceklenmistir. Soz konusu proje, son kullan c lar n gunluk hayatta s kca kulland klar sesli, goruntulu ve yaz l iletisimi bulut bilisim teknolojileri ile saglamaktad r.
Bu projenin yonetiminde Scrum modeli kullan lm st r. Bu Scrum tak mlar , Scrum of Scrum pratigi ile birlestirilmistir ve scrum masterlar taraf ndan raporlama ve is takibi saglanmaktad r. Scrum tak mlar asag da ayr nt l bir sekilde ac klanm st r.
Olusturulan proje yap s nda toplam 5 Scrum tak m olusturulmustur. Bu Scrum tak mlar Sekil 1'de gosterildigi gibidir.
1. Scrum { Sunucu Gelistirmeleri: NETAS' n kendi bunyesinde olusturulmus olan ve sunucu uzerindeki gelistirmeleri yapan tak md r. Tak m n tamam NETAS muhendislerinden olusmakta ve ayn lokasyonda cal smaktad r.
2. Scrum - Kullan c Masaustu I_stemcisi Gelistirmeleri: NETAS' n hali haz rda diger projelerinde de birlikte cal st g Ermenistan'da bulunan alt yuklenici rma taraf ndaki tak md r. Bu tak m masaustu istemcisi uzerindeki gelistirmeleri yapmaktad r.
3. Scrum { Kullan c Web I_stemcisi Gelistirmeleri: Kullan c ya taray c uzerinden sesli ve goruntulu konferansa kat lma imkan saglayacak olan istemci gelistirmelerini kapsar. Hindistan'da bulunan bir yuklenici rma taraf ndan yap lmaktad r.
4. Scrum { Coklu Ortam Video Konferans Sunucusu Gelistirmeleri: Video konferans sunucusunun farkl istemcilerin isteklerine cevap verebilecek sekilde gelistirilmesini kapsar. Hindistan'da bulunan baska bir yuklenici rma taraf ndan yap lmaktad r.
5. Scrum { Entegrasyon: Uctan uca cozum fonksiyon ve kalite testleri ile birlikte farkl bilesenlerin entegrasyonundan ve projenin urune donusum surecinden sorumludur. NETAS bunyesindeki urun dogrulama ve sistem muhendisleri ve proje mimarlar ndan olusmaktad r.
Sekil 1. Uluslararas , Buyuk Olcekli, Coklu Bilesenli Projelerde Bir Scrum Modeli Ornegi 3
Bu bildiriye soz konusu olan projede 3. partilerle cal sma alanlar nda kars las lan zorluklar ve etkilenen basar faktorleri su basl klar alt nda incelenebilir. a. Tak m Yap s ve Dag l m : Projenin ihtiyaclar dogrultusunda olusturulan Scrum modeli hem cogra olarak farkl lokasyonlarda bulunan 4-8 kisiden olusan 5 farkl tak m icermektedir hem de farkl ulkelerde yer almas nedeniyle kulturel ve sosyo ekonomik olarak farkl etkenlerden etkilenebilmektedir. Uluslararas bir proje olmas projenin hem planlanmas n , hem kontrol edilebilmesini hem de tak mlar aras bag ml l klar n ve birlesme noktalar n n giderilmesini zorlast rmaktad r.
b. Proje Planlar : Projenin dag t k ve uluslararas yap s nedeniyle proje planlar yap l rken cesitli noktalar goz onunde bulundurulmustur.
Bir tak m n teslim edecegi c kt bir baska tak m icin girdi oldugu durumlar is listelerinde oncelikli planlanarak proje icin toplam zaman ve kaynak faydas n n artt r lmas planlanm st r.
Proje plan olusturulurken, etkilesim ve butunlesme noktalar belirlenmis, bu noktalar n olabildigince erken dogrulanabilmeleri icin de cozum dogrulama donguleri surekli ve gelistirme dongulerine paralel olacak sekilde tasarlanm st r. Tak mlar n cevik yaz l m gelistirme prensiplerine uymas , 3 ya da 4 er haftal k devinimlerle teslimat yapmalar ve kaliteden sorumluluklar planlanm st r. Projenin uluslararas yap s nedeniyle farkl ulkelerin tatil, bayram ya da izin donemleri proje planlar na yans t lm st r.
c. I_nsan Faktoru ve I_letisim: Tak mlar n teknik yeterliligi ve tecrubesi yan nda tak m olarak yakalanan sinerji, guven, ac k iletisim, isbirligi ve yard mlasma projenin basar ya ulasmas icin onemli faktorlerden biridir. Projenin yap s ve de suresi goz onune al nd g nda projenin butununde cal san insan say s n n artmas da insanlar n motivasyonunu etkileyen bir etken olarak one c kmaktad r. Projenin uluslararas yap s nedeniyle video konferans ile gunluk scrumlar gerceklenerek iletisim kuvvetlendirilmistir.
d. Teknik Faktorler: Projenin tan m ve yap s geregi teknik olarak kurulan altyap ve entegrasyon ihtiyac one c kmaktad r. Bu entegrasyonu proje planlar dahilinde planlanan surelerde kars lamak icin projede otomasyon ihtiyac one c kmaktad r.
e. Organizasyonel Faktorler: Kurulan scrum tak mlar n n farkl sirketler bunyesinde yer almas nedeniyle yonetim farkl l klar dogmaktad r. Scrum Masterlar n scrum of scrum toplant lar nda kars las lan sorunlara kars yaklas m farkl l klar ozellikle iletisim noktas nda dikkatli olmay ve proje raporlamalar nda ve durum bildirim ozetlerinde proje durumunu net ve tarafs z olarak bildirmeyi gerekmektedir. 4
Kars las lan her bir zorluk kars s nda farkl cozum teknikleri uygulanm s ve projenin basar ile sonuclanmas icin gereken cozumler saglanmaya cal s lm st r. Cevik yaz l m gelistirme prensipleri ile ortusen bu metodoloji ve yaklas mlar Tablo 3 ve Tablo 4'te listelenmis ve ayr nt lar verilmistir.
Tablo 3. Kars las lan Zorluklar ve Cozum Yontemleri Zorluklar
Tablo 4. Kars las lan Zorluklar ve Cozum Yontemleri Zorluklar
Sistemde farkl tak mlar Teknik olarak iyi tataraf ndan saglanan yaz l m sar mlar n c kar lmas na birimlerini birlestirmek surekli onem verilmesi uzere one c kan otomasyon ihtiyac na uygun araclar kullan larak dogrulama testleri tamamen otomatize edilmistir.
Tasar m n bircok bilesen taraf ndan degistirilebilir olmas nedeniyle surekli teslim altyap s h zl ve etkili bir sekilde kullan lm st r. Bu sayede kalite ve tasar m hede eri duzenli bir sekilde takip edilebilmistir.
Sunucu taraf ndaki kod- Surekli ve kaliteli lar mumkun olan en erken yaz l m teslimi ile musteri asamada dondurulmus ve memnuniyeti saglanmas cok acil durumlar d s nda degisiklikten kac n lm st r.
Gelistirilen yaz l m ilerlemenin basl ca olcusudur
Projenin cesitli asamalar nda cal staylar duzenlenmis (workshop) ve tak mlar n bir araya gelerek birlikte cal smas saglanm st r.
Donemsel ihtiyaclara gore degisen haftal k ya da gunluk senkronizasyon toplant lar yap lm st r
Ac k I_letisim yontemi ile guven ve yard mlasma olgusu olusturulmustur.
Gelistiriciler ve Scrum Masterlar n birebir iletisim halinde, birlikte cal smas
Yuz yuze gorusmelerle daha iyi iletisim kurulmas (co-location)
Netas Telekomunikasyon A.S., cevik yaz l m gelistirme sureclerini projelerinde uygulamaktad r. Ar-Ge projelerinde olusan surec, k sa zamanda degisebilen, moduler, h zl ve esnek proje gelistirme yontemlerini gerektirmektedir. Bu projenin gelisiminde, selale yaz l m gelistirme ile cevik yaz l m gelistirme metodolojisi aras nda secim yaparken goz onunde bulundurulan en onemli etkenlerinden birkac su sekilde s ralanabilir.
- Coklu bilesenden olusan bu projenin bilesenlerine ayr larak yuklenici rmalar da dahil olmak uzere uzmanl k alanlar na gore paylas lmas ,
- Bilesenlerin paralel olarak yaz l m gelistirmelerinin saglanmas ve moduler bir yap ya sahip olmas , - Her bilesenin proje gelistirilirken testlerinin saglan yor olmas , - Farkl rmalar taraf ndan gerceklenen her parcan n entegrasyon ihtiyac ve bu entegrasyonda gereken sureclerin k sa zaman aral klar nda tamamlanmas , - Sureclerin degisen ihtiyaclar k sa zaman icerisinde kars layabilecek sekilde yontemler sunmas ve bu degisikliklerin projenin diger bilesenleri uzerindeki etkilerini planlayabilmeyi saglamas gerekmektedir.
Yukar da bahsedilen bu etkenler dogrultusunda cevik yaz l m gelistirme sureclerinin bildiride sozu gecen proje icin uygun oldugu gorulmustur. Cevik yaz l m gelistirme surecleri yerine, selale yaz l m gelistirme surecleri uygulansayd , projenin kullan c arayuzundeki belirsizliklerin projeye baslanmadan karar verilip tasar mlar n n olusturulmas projeye baslang c zaman n uzatabilirdi. Projenin baslang c nda tasar m yap lm s yap n n projenin ilerleyen safhalar nda degismesi gerekseydi projede degistirilecek k s mlar daha maliyetli ve yine sureci uzatacak sekilde olabilirdi. Uluslararas ve coklu bilesenden olusan bu proje selale yaz l m gelistirme metodolojisi ile gelistirilseydi, dinamik olarak musteri istegine veya proje performans na gore degismesi gereken k s mlar n degistirilmesi zaman ve yontem ac s ndan verimsiz olabilirdi. Bilesenlerin ilerleyen safhalar nda ilk basta gelistirilmis bilesenin yap s n n sonras nda gelistirilen yap ya uygun olmamas degisimi ve sureci zorlay c k labilirdi. Projenin coklu bilesenden olusmas ve uluslararas nedeniyle, projedeki iletisim, yard mlasma ve isbirligi ihtiyac cevik yaz l m gelistirme sureci ile daha kolay kars lanabilirdi.
O zellikle cevik yaz l m gelistirme sureci ile birlikte kullan lan surekli teslim altyap s projede kilit bir rol oynamaktad r. Proje bilesenlerinin coklu olmas nedeniyle yap lan herhangi bir degisiklige bagl olarak kars las lan problemlerin adreslenmesinde otomasyon altyap s ndan faydalan lm st r.I_lk kalite testleri otomatik birim testler ile saglanm st r. Kalite testlerini gecen yaz l mlar icin otomatik test senaryolar olusturulmustur. Otomatik test senaryolar fonksiyonel testlerdir. Fonksiyonel testler kullan larak s k kod girisi oldugunda gelistiriciye hatalarla ilgili h zl geri donus saglanmas ve duzeltilmesi icin Jenkins surekli entegrasyon sunucusu kullan lm st r. Bu fonksiyonel testler sayesinde otomatik derleme yap lm s ve hatas z olmas kosuluyla musteriye verilecek dosyalar otomatik uretilmistir.
Bu ve benzer projelerde kazan lan deneyimlere dayanarak bu cal smaya konu olan proje gibi cok partili projelerde cevik yaz l m gelistirme metodolojilerinin fayda saglad g ve projenin basar l olmas nda etkili oldugu gozlemlenmistir.
Dag t k yap l ve birbirine cesitli ac lardan bag ml olan projelerde tak mlar n ihtiyaclar , bag ml l klar , uretimleri ve dolay s yla planlar s kl kla degisebilmekte ve cevik prensipler bu degisimlerin planlar dahilinde ele al nabilmesini ve yonetilebilmesini saglamaktad r.
Musteriye yap lan surekli ve h zl teslimat prensibi nedeniyle otomasyon ihtiyaclar ayr ca one c kmakta ve proje baslang c ndan itibaren tak mlar n hepsinde benzer otomasyon altyap lar n n kurulmus ve fonksiyonel olmas gerekmektedir.
Ayr ca proje planlar nda tak mlar n entegrasyon ihtiyaclar ndan, teknik bag ml l klar na, sorumluluk tan mlamalar ndan, lokasyon farkl l klar ndan ileri gelen tatil planlamalar na kadar cok cesitli faktorlerin goz onune al nmas ve planlanmas gerektigi deneyimlenmistir.
Bu ve benzeri bircok nokta goz onune al nd g nda cevik yaz l m gelistirme metodolojisinin, selale yaz l m gelistirme metodolojisine gore daha uygun, esnek ve h zl planlar yapabilmeye olanak tan d g deneyimlenmistir ve sirketimiz taraf ndan uluslararas , coklu partili projelerde yogunlukla kullan lmaktad r. Kaynaklar