=Paper=
{{Paper
|id=Vol-1721/UYMS16_paper_126
|storemode=property
|title=COSMIC Islevsel Yazilim Buyuklugu Olcum Yonteminin Kurumlarda Uygulanmasinda Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
|pdfUrl=https://ceur-ws.org/Vol-1721/UYMS16_paper_126.pdf
|volume=Vol-1721
|authors=Murat Salmanoglu,Ali Yildiz,Onur Demirors
|dblpUrl=https://dblp.org/rec/conf/uyms/SalmanogluYD16
}}
==COSMIC Islevsel Yazilim Buyuklugu Olcum Yonteminin Kurumlarda Uygulanmasinda Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar==
https://ceur-ws.org/Vol-1721/UYMS16_paper_126.pdf
COSMIC İşlevsel Yazılım Büyüklüğü Ölçüm Yönteminin
Kurumlarda Uygulanmasında Dikkat Edilmesi Gereken
Noktalar
Murat Salmanoğlu1, Ali Yıldız2, Onur Demirörs1
1
ODTÜ Enformatik Enstitüsü, Ankara, Türkiye
{musalman, demirors}@metu.edu.tr
2
Bilgi Grubu, Ankara, Türkiye
ali.yildiz@bg.com.tr
Özet. Yazılım projelerinin başarı ile yönetilebilmesi amacıyla iş gücü, bütçe,
takvim gibi önemli kısıtlar için proje yaşam döngüsü başlangıcında yapılacak
kestirimler oldukça önemlidir. Yazılım işlevsel büyüklüğü bu kestirimler için
kullanılabilecek objektif ve karşılaştırılabilir önemli bir girdidir. Bu çalışmada
yazılım işlevsel büyüklük ölçüm yöntemlerini uygulamaya karar veren kurum-
ların bu yöntemleri süreçlerinde başarılı bir şekilde uygulayabilmeleri için dik-
kat etmeleri gereken noktalardan bahsedilmiştir.
Anahtar kelimeler: İşlevsel büyüklük ölçümü, COSMIC, iş gücü kestirimi
1 Giriş
Proje yönetiminde en önemli noktalardan bir tanesi projeye başlamadan önce iş gücü,
maliyet, bütçe, takvim gibi proje için kritik öneme sahip kısıtlarla ilgili kestirimleri
güvenilir yöntemler kullanarak olabildiğince gerçeğe yakın öngörebilmektir. Bu tür
kestirimlerin, basit tahminlerden öteye giderek, kabul edilebilir sınırlar içerisinde
yapabilmesi için objektif ölçütlere dayalı yöntemler kullanılması gerekmektedir. Nis-
peten genç bir dal olan yazılım mühendisliğinde bu tür kestirimler için geleneksel
olarak uzman görüşü, karşılaştırma, benzetme gibi tecrübeye dayalı yöntemler
[1]kullanılmıştır. Tecrübeye dayalı bu yöntemler hızlı gelişen teknoloji ve sürekli
yenilen iş gücü karşısında yetersiz kalmaktadır. Bunlar yerine kullanılabilecek objek-
tif ölçütlere ve bu ölçütlere bağlı algoritmalara dayanan yaklaşımlar [1] modern yazı-
lım mühendisliği dünyasının ihtiyacını karşılamak için daha uygundur .
Objektif kritere dayalı ölçütler içinde en bilineni kaynak kod satır sayısı olmasına
rağmen bu ölçütün kullanımı proje yönetimi açısından uygun değildir. Bunun en
önemli nedeni, kod satır sayısını doğru olarak belirlemek için yazılım ürününün ta-
mamlanmış olması gerekliliğidir. Bunun dışında, farklı kodlama alışkanlıkları, farklı
kodlama dillerinin kullanımı, yazılım kodlarını otomatik oluşturan teknolojilerin
yaygınlaşması gibi nedenlerle kod satır sayısı yazılımın büyüklüğüyle ilgili bir ölçüt
olarak artık kabul görmemektedir.
472
Hedeflediğimiz amaçlara uygun bir şekilde kullanılabilecek, dünya çapında kabul
görmüş en yaygın ölçütlerden bir tanesi işlevsel büyüklüktür. Üretilecek yazılımın
kullanıcılarına sunacağı işlevleri ölçmeyi hedefleyen bu yaklaşım, yazılımın sunacağı
hizmetlerin bir ölçütü olduğu için yazılımın nasıl geliştirildiğinden bağımsızdır. Bu
nedenle yazılımın hangi kodlama dilliyle, hangi yazılım yaşam döngüsü modeli ile ya
da hangi teknolojiler ile geliştirileceğinden bağımsız olarak yazılımın büyüklüğünün
ölçülebilmesine olanak sağlar.
COSMIC (Common Software Measurement International Consortium); ISO (In-
ternational Organization for Standardization) standardı yayınlanmış [2] işlevsel bü-
yüklük ölçüm yöntemleri içerisinde en genç yöntem olmasına rağmen, diğer yöntem-
lere göre kullanım ve öğrenme karmaşıklığı en düşük, en geniş kapsama sahip, ve
otomatikleştirmeye daha uygun bir yöntem [3] olması nedeniyle özellikle işlevsel
büyüklük ölçümüne yeni başlayacak kurumlar tarafından tercih edilmektedir [4].
COSMIC kullanmaya karar veren kurumların, yöntemden en iyi verimi alabilmele-
ri için uygulamaya geçmeden önce yöntemin uygulanmasının süreçlerine uyumu ile
ilgili çalışmaları yürütmeleri gerekmektedir. Bu makalenin ikinci bölümünde
COSMIC yönteminin var olan süreçlere uyumu çalışmaları sırasında karşılaşılan
zorluklardan ve bunları aşmaya yönelik çözüm önerilerinden bahsedilecektir. Bu
makalede anlatılanlar COSMIC yönteminin uygulaması sırasında edinilen gözlemleri
gösterse de tüm işlevsel büyüklük yöntemleri için benzer gözlemlerden bahsedilebilir.
2 Geçmiş Çalışmalar
İşlevsel büyüklük analizi yöntemi Albrecht’in ilk defa önerdiği günden [5]günümüze
kadar yazılım çevrelerinde kullanılmaktadır. Şu an ISO’nun yayınladığı bir işlevsel
büyüklük ölçümü standardı [6]ve 4 farklı ölçüm yöntemi için standartlar [2], [7]–[9]
mevcuttur. Her ne kadar bu çalışma kapsamı tüm işlevsel büyüklük ölçüm yöntemleri
için kabul edilebilir olsa da, yazarların tecrübesi COSMIC [10] iledir.
İşlevsel büyüklük ölçüm yöntemlerinin kurumsal süreçlere uyumu sırasında bu
yöntemlerin kullanımıyla ilgili tereddütler olabilir [11]. Kurumların bu tereddütleri
gidermeye yönelik doğru bilgilere ulaşarak aşmaları gerekmektedir. Geçmiş literatür
incelendiğinde işlevsel büyüklük ölçümünün doğruluğu ile ilgili bir çok yayına
[12][13][14][15][16] ulaşılabilmesine rağmen, yöntemin süreçlere uyumu konusunu
doğrudan inceleyen bir yayına rastlanamamaktadır. Bunun bir nedeni de kurumların
bu konudaki süreç iyileştirme tecrübelerini ticari nedenlerle yayınlamak istememeleri
olabilir.
3 Süreçlere Uyumda Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar ve
Öneriler
Bu bölümde işlevsel büyüklük ölçümü yöntemini süreçlerinde kullanmak isteyen
organizasyonların dikkat etmeleri gereken noktalar ve öneriler detaylandırılmıştır
(Tablo 1).
473
3.1 İş gücü bilgilerinin düzgün/tutarlı tutulmaması:
Yazılımın işlevsel büyüklüğünün ölçülmesinin yazılım projeleri yönetimi için en
önemli faydalarından bir tanesi gerekli olan iş gücü, maliyet ve takvim gibi verilerin
proje yaşam döngüsü başında kabul edilebilir sınırlar içerisinde kestirilebilmesine
olanak sağlamasıdır. Bu kestirimler yapılırken kurumun geçmiş projeleri ölçülüp elde
edilen büyüklükler bu projelere ait iş gücü verileriyle birlikte kullanılarak kurum için
bir iş gücü modeli oluşturulur. Bu model yeni projelerde ihtiyaç duyulacak iş gücünün
ve buna bağlı olarak maliyet ve takvimin kestiriminin yapılmasına olanak sağlar.
Yazılım işlevsel büyüklüğüne bağlı iş gücü modelinin doğru çalışabilmesi için bu
modelde girdi olarak kullanılan geçmiş iş gücü verilerinin de doğru ve tutarlı olması
gerekmektedir. Çalışanlar genel olarak iş gücü verilerini kaydederken gerek zorunlu-
luktan gerekse yeterli altyapı olmayışından dolayı elektronik postalarını cevaplamak,
telefon görüşmesi yapmak gibi proje dışı bazı faaliyetlere harcadıkları iş gücünü de
ayrı kaydetmek yerine proje faaliyetine kaydetmektedir. Bazı durumlarda iş gücü
verisini toplayan sistemlere veri girişi anlık (günlük) değil uzun süreli (haftalık, aylık)
olarak topluca yapılmaktadır, bu durumda çalışanların geçen zamandan dolayı farklı
projelere harcadıkları iş gücünü doğru olarak giremeyişleri nedeni ile kayıtların kesin-
liği azalmaktadır. Hatta bazı durumlarda çalışanlar haftalık işgüçlerini çalıştıkları
projelere bölerek gerçek veriden tamamen uzak girişler yapabilmektedir. Bu tür hatalı
kayıtlar ilgili projelere ait toplam iş gücü verilerinin hatalı tutulmasına, sonuç olarak
da oluşturulacak iş gücü kestirim modellerinde hataya sebep olmaktadır.
Kestirim modellerinin hata payının azaltılabilmesi için kurumlar iş gücü verisinin
düzgün/tutarlı kaydedilmesi için kurum yapısına ve süreçlerine uygun bir alt yapısı
oluşturulmalı ve bu verilerin düzgün/tutarlı kaydedildiğinden emin olunmalıdır. İş
gücü verilerinin girilirken proje dışı faaliyetler için de veri girilmesi sağlanmalı ve
gerçekleşen iş gücü verilerinin günlük ve kesinlikli girilmesini sağlayacak bir yapı
oluşturulmalıdır. Girilen iş gücü verilerinin kullanım amacı çalışanlarla paylaşılmalı,
çalışanların hiç mola vermeden günlük mesailerinin tamamını proje faaliyetlerine
harcamalarını beklemenin anlamsızlığının farkında olarak proje dışı faaliyetler için
girilen iş gücü verilerinin ceza amaçlı kullanılmayacağı konusunda güvence sağlan-
malıdır.
İşgücü modeline girdi olarak kullanılacak verilerin tutarlı olması oluşturulacak
modelin hata payını azaltarak kurumların uzun vadede tutarlı kestirimler yaparak
proje yönetim faaliyetlerinin etkinliğini arttırma şansı verecektir.
3.2 Kurumsal ölçüm yönteminin oluşturulmaması:
COSMIC yöntemi kurallarına uygun olarak yapılan ölçümlerin ölçen kişiden bağım-
sız olarak aynı sonucu vermesi beklenmektedir. Bu özellik yöntemin en önemli avan-
tajlarından birisidir. Ancak bazı durumlarda ölçüm yapan kişilerin kuralları fark-
lı/yanlış yorumlamaları nedeniyle ölçümler arasında farklılıklar görülebilmektedir. Bu
tür farklılıkların önüne geçebilmek için, çalışanlara yeterli COSMIC eğitiminin ve-
rilmesinin yanı sıra, kurumsal ölçüm kuralları tanımlanarak çalışanlarla paylaşılmalı-
dır.
Kurumsal ölçüm kuralları COSMIC ölçüm kılavuzunda tanımlanan kurallardan
farklı olarak, bu kuralların kurumun alan bilgisiyle harmanlanarak çalışanların yoru-
474
ma gerek kalmadan rahatlıkla anlayabilecekleri bir dille tanımlanması ve çalıştıkları
alanlarla ilgili örneklerle zenginleştirilmesiyle oluşturulacaktır. Örneğin COSMIC ile
ölçüm yaparken çalışanlar ilgi nesnesi [10] kavramını anlamakta zorluk yaşamakta,
özellikle yöntemi öğrenmeye başladıkları ilk dönemlerde nasıl tanımlayacaklarıyla
ilgili yardıma ihtiyaç duymaktadırlar. Bu konuda yardımcı olmak için çalışılan alan-
larla ilgili ilgi nesneleri kurum genelinde listelenip, yapılacak ölçümlerde bu listenin
kullanılması sağlanabilir. Tüm uygularda ilgi nesnelerinin doğru belirlenmiş olması
ölçüm doğruluğunu arttıracak ve hatalı kestirimlerin önüne geçecektir.
İlk aşamalarda ortak bir kural seti geliştirmek için ortak çalışmalar ve çalıştaylar
yapılması gerekeceğinden harcanan iş gücü artacaktır. Ancak bu iş gücü öğrenme ve
geçiş döneminin parçası olarak görülmeli ve daha sonraki ölçümlerin doğruluğunu ve
tutarlığını arttırarak hataların önüne geçeceği göz önünde bulundurulmalıdır.
3.3 Yeniden kullanım (reuse) oranının net belirlenememesi:
Yazılım geliştiren kurumlarda tekrarlanan işlevler için daha önce mevcut olan gerek-
sinim, tasarım veya kod parçaları uygun olan durumlarda yeniden geliştirilme eforu
harcanmadan daha önceki şekillerde kullanılmaktadır. COSMIC ile işlevsel büyüklük
ölçümü sırasında tekrarlayan işlevsel süreçler için büyüklük ölçümü hesaplanırken
tekrarlamalar göz önüne alınarak ölçüm yapılır. Ancak tekrarlayan özelliklerin daha
önce geliştirilen projelerde olması ya da analiz ekibinin tasarım sırasında tekrarlana-
cak özelliklere hakim olmaması gibi nedenlerle bazı durumlarda yeniden kullanılan
özellikler tekrar sayılabilir.
Yeniden kullanılan özelliklerin tekrar sayılması iş gücü modellerinde gereğinden
fazla iş gücü kestirimi yapılmasına neden olacaktır. COSMIC ölçümü yapılırken
yeniden kullanım oranlarının ölçüm yapan ekip tarafından biliniyor olması bu hatala-
rın kolayca engellenmesini sağlayacaktır. Yeniden kullanım oranlarının doğru hesap-
lanabilmesi için yazılım geliştirme süreçlerinde gerekli düzenlemeler yapılmalı, yeni-
den kullanıma ilerleyen aşamalarda karar verilen durumlarda da konuyla ilgili paydaş-
lar arasında iletişim kurularak ölçümün güncellenmesi sağlanmalıdır. COSMIC ölçüm
rehberinde de belirtildiği gibi kurumlar yeniden kullanım oranlarını belirledikten
sonra yeniden kullanılacak olan bölümün türüne ve büyüklüğüne göre iş gücü kesti-
rim modellerini güncelleyebilirler.
3.4 İş gücü bilgilerinin kişi üretkenliğini belirlemede kullanılması:
İşlevsel büyüklük yazılım projeleri için önemli olan birçok konuda kurumlara kolay-
lıkla uygulanabilecek çözümler sunmaktadır. Bu yöntemi benimseyen kurumların bu
çalışmada da özetlenen faydalara ek olarak bu yöntemi çalışanların bireysel perfor-
mansını ölçmek için de kullanma eğilimi gösterdiği gözlenmiştir. Özellikle araştırma
ve geliştirme faaliyetlerinde bireysel performans ölçümün kolay tanımlanabilen nitel
ölçütlere bağlanabilmesinin zorluğundan dolayı kurumlar işlevsel büyüklüğü çözüm
olarak görmektedirler.
Bu tür bir yaklaşım çalışanlar üzerinde önemli baskılara neden olarak kurum için
ciddi problemlere yol açabilir. COSMIC yöntemi ile yazılımın işlevsel büyüklüğünü
ölçebiliriz ancak bu büyüklük yazılımın kullanıcıya sağladığı faydanın büyüklüğüdür.
Yazılım geliştirme sürecine dahil olan çalışanlar işlevsel süreçlerin geliştirilmesine ek
475
olarak çok farklı görevler üstlenebilmektedir. Örneğin yazılımın performansını iyileş-
tirmek için çalışan bir geliştiricinin harcayacağı iş gücü yazılımın işlevsel büyüklü-
ğünden bağımsız olabilir. Ya da yazılımın kullanıcı ara yüzünü geliştiren bir görsel
tasarımcı, kullanıcıya sağlanan işlevsel faydadan bağımsız olarak kullanıcı deneyimi
iyileştirmeye yönelik çalışmalar yapabilir. Bütün bu işlevsel olmayan geliştirme iş-
lemleri yazılımın bütünü incelendiğinde işlevsel büyüklükle ilişkili olabilir ancak
bireysel seviyedeki performanslar işlevsel büyüklükle ölçülemez.
İşlevsel büyüklüğü performans yönetimi amacıyla kullanmak isteyen kurumlar iyi
tanımlanmış kurallar yardımıyla proje ekipleri için performans yönetim modelleri
oluşturabilirler, ancak bu yaklaşımın bireysel performans ölçümü için kullanılması
hem kurum hem de çalışanlar için olumsuz sonuçlar doğurabilir.
Tablo 1. İşlevsel büyüklük ölçümünde dikkat edilecek noktalar
İş gücü Ölçüm Yeniden Üretkenlik
yöntemi kullanım değerlendirme
İş gücü bilgile- Ölçümlerin Yeniden kullanım Üretkenlik değer-
rinin düzgün kişiye bağlı (reuse) oranının net lerinin kişi üret-
Karşılaşılan
tutarlı tutulma- değişiklik belirlenmemesi kenliği değerlen-
Sorun
ması göstermesi dirme amacıyla
kullanılması
Alt yapı oluştu- Ölçüm yönte- Yeniden kullanım Üretkenlik değer-
rulması mi eğitimlerin etkisinin belirlen- lendirme kriterle-
Düzgün ve verilmesi mesi rinin belirlenmesi
tutarlı veri Ortak ölçüm Yeniden kullanım Üretkenlik değer-
Çözüm girildiğinin yöntemi oluş- durumunda ölçüm- lendirmesinin
Önerisi kontrolü turulması lerin güncellenmesi belirlenen katego-
Proje dışı faali- Ölçüm örnek- Yeniden kullanım riler içinde birey-
yetlerin de leri kütüpha- etkisi için hesapla- sel açıdan değil
dikkate alınma- nesi oluştu- ma yöntemi oluştu- takım olarak ya-
sı rulması rulması pılması
4 Sonuç
İşlevsel büyüklük ölçümü yazılım geliştirme süreçlerinde ve süreçlerin yönetiminde
kuruma önemli faydalar sağlamaktadır. Özellikle kullanımının, öğrenilmesinin ve
süreçlere uyumunun kolaylığı nedeniyle COSMIC işlevsel büyüklük ölçüm yöntemi
en çok tercih edilen yöntemlerden birisidir. Ancak bu yöntemleri uygulamak isteyen
kurumların dikkat etmesi gereken birkaç temel nokta vardır. Dikkat edilmesi gereken
noktalar ve çözüm öneriler başlığında detaylı olarak ele alınan bu noktalar, işlevsel
büyüklük ölçme yöntemlerini süreçlerinde uygulamaya karar veren kurumların başarı-
lı uygulamalar gerçekleştirebilmeleri için kritik öneme sahiptir. Kurumların geçiş
süreçlerinde bu noktalara dikkat etmeleri bu yöntemlerden sorunsuz bir ş ekilde en
yüksek faydayı elde etmelerine yardımcı olacaktır.
476
Referanslar
[1] Richard D. Stutzke, Estimating Software-Intensive Systems. SEI Series in
Software Engineering, Addison-Wesley, 2005.
[2] ISO/IEC, “19761: Software engineering -- COSMIC: a functional size
measurement method,” 2011.
[3] A. Abran, “Automating Functional Size Measurement – a Survey,” in
UKSMA/COSMIC Conference 2011- 22nd Annual conference on Metrics and
Estimating: hosted in collaboration with COSMIC, 2011.
[4] “OVERVIEW of Function Points,” Total Metrics, 2013. [Online]. Available:
http://www.totalmetrics.com/function-point-resources/what-are-function-
points.
[5] A. J. Albrecht, “Measuring Application Development Productivity,” in
Proceedings of IBM Application Development Symposium, 1979, pp. 83–92.
[6] “ISO/IEC 14143-1: Information Technology – Software Measurement -
Functional Size Measurement - Part 1: Definition of Concepts 1998, updated
in 2007.”
[7] ISO/IEC, “20968: Software engineering -- Mk II Function Point Analysis --
Counting Practices Manual.” 2002.
[8] ISO/IEC, “24570: Software engineering -- NESMA functional size
measurement method version 2.1 -- Definitions and counting guidelines for
the application of Function Point Analysis,” 2005.
[9] ISO/IEC, “20926: Software and systems engineering -- Software
measurement -- IFPUG functional size measurement method.” 2009.
[10] A. Abran, J.-M. Desharnais, S. Oligny, D. St-Pierre, and C. Symons,
“COSMIC Method Measurement Manual Version 3.0.1.,” (COSMIC), The
Common Software Measurement International Consortium, 2009.
[11] B. Özkan, “İşlevsel Büyüklük Ölçümünde Yedi Efsane,” in 5. Ulusal Yazılım
Mühendisliği Sempozyumu, 2011, pp. 59–64.
[12] G. Low and D. Jeffery, “Function points in the estimation and evaluation of
the software process,” Softw. Eng. IEEE Trans., vol. 16, no. 1, pp. 64–71,
1990.
[13] C. Kemerer, “Reliability of function points measurement: a field experiment,”
Commun. ACM, vol. 36, no. 2, 1993.
[14] C. F. Kemerer and B. S. Porter, “Improving the reliability of function point
measurement: an empirical study,” IEEE Trans. Softw. Eng., vol. 18, no. 11,
pp. 1011–1024, 1992.
[15] S. Abrahao, G. Poels, and O. Pastor, “Assessing the reproducibility and
accuracy of functional size measurement methods through experimentation,”
Proceedings. 2004 Int. Symp. Empir. Softw. Eng. 2004. ISESE ’04., pp. 189–
198, 2004.
[16] O. Turetken, O. Demirors, C. Gencel, and O. O. Top, “The Effect of Entity
Generalization on Software Functional Sizing : A Case Study,” in PROFES
2008, 2008, pp. 105–116.
477