The lifecycle of many facilities (buildings, dams, etc.) is usually very long. Availability and usability of facility information is very important for facility owners to make critical decisions in the long term. Many construction organizations utilize information and communication technologies for storing, sharing and using such information. The aim of this paper is to identify information and communication technologies being used in construction industry and cluster them according to phases in and purpose for they are being used. For this purpose, first of all a literature review is conducted and knowledge gathered from a case study performed in a university abroad. Additionally, a case study is conducted with a local university's buildings to identify information and communication technologies used in facility management phase in Turkey's construction industry.
İnşaat projelerinin sonucunda ürün olarak ortaya yapılar (bina, köprü, baraj, vb.)
çıkmaktadır. İlk defa 1963 yılında the Royal Institute of British Architects (RIBA)
tarafından geliştirilen ve 2013 yılında güncellenerek günümüzde özellikle İngiltere
menşeili birçok uluslararası inşaat firması tarafından yaygın olarak kullanılan RIBA iş planına
göre inşaat projeleri sekiz fazdan oluşmaktadır. Bu fazlar 1) Stratejik tanım, 2) Proje
hazırlığı ve özeti, 3) Konsept tasarımı, 4) Detaylı tasarım, 5) Teknik tasarım, 6) İnşaat,
7) Devir teslim ve 8) İşletme ve bakım [
Bir inşaat projesinde, herbir faz sonucunda ortaya çeşitli ve yeni bilgiler çıkmaktadır. Herbir farklı proje fazında ortaya çıkan proje planı, fizibilite raporları, tasarımlar, bakım ve onarım talepleri, bakım ve onarım raporları gibi bilgiler örnek olarak verilebilir. Bu bilgiler inşaat projesi tamamlanana kadar miktar olarak artmakta ve birikmektedir. Yapı bilgileri daha sonra yapıların yaşam döngüsünde işletme ve bakım ve onarım gibi faaliyetleri gerçekleştirmek için kullanılmaktadır. Bu nedenle, yapılara ait bilgilerin ileriye yönelik kullanılabilirliğini arttırmak kritik önem taşımaktadır. Bu amaçla, günümüzde birçok uluslararası inşaat firması bilgi yönetimi için bilgi ve iletişim teknolojilerinden faydalanmaktadır.
Ayrıca, farklı proje fazlarında farklı meslekte paydaşlar (mimar, inşaat mühendisi, tesis yöneticisi, vb.) rol almaktadır. Bir inşaat projesinde farklı fazlarda rol alan paydaşların arasındaki bilgi paylaşımı Şekil 1 ile örneklenmiştir.
Şekil 1. İnşaat projesi fazlarında rol alan paydaşlar ve onların iletişimi Şekil 1 de görüldüğü gibi, inşaat projelerinin ilk üç fazında (Gereksinim, tasarım ve inşaat) biriken bilgiler devir teslim fazında işverene aktarılır. Bu bilgiler yapıların bakım ve onarım fazında kullanılmakta ve yeni bilgilerin yaratılması için temel oluşturmaktadır. Yani, inşaat projelerinde ve yapıların yaşam döngüsünde bilgi miktarı zamanla doğru orantılı bir şekilde artmaktadır. Bu nedenle, inşaat projesinin başarılı olarak tamamlanması ve yapının yaşam döngüsünde doğru bakım ve onarım kararlarının verilebilmesi için yapı bilgilerinin saklanması, paylaşımı ve yeniden kullanımı kritiktir.
Bilginin saklanması için gereken teknolojik alt yapı, bilginin çeşidine göre değişebilmektedir. Örneğin, Autocad ile tasarlanmış çizimler bir sunucuda, inşaat işlerinin takibi için şantiyede çekilen fotoğraflar ayrı bir klasörde, iş planı Microsoft Project ve maliyet takibi ise Microsoft Excel gibi bir program ile yaratılabilir ve farklı klasörlerde saklanabilmektedir. Farklı formatlarda ve lokasyonlarda saklanan ilişkili bilgilerin birleştirilmesi zaman kaybına yol açabilmekte ve karar vericiler için güvenilmez sonuçlar ortaya çıkarabilmektedir.
Bilgi çeşitliliğinin ve miktarının çok olması ve bilgilerin bütünlük oluşturmasını sağlamak ihtiyacı, bir çok sektörde olduğu gibi inşaat sektörünün de bilgi ve iletişim teknolojilerine olan ihtiyacını arttırmaktadır.
Saklanan bilginin paylaşımı özelikle takım çalışması gerektiren işlerde hızlı ve kolay olmalıdır. Örneğin, tasarım fazında 3B çizimlerin ortaya çıkması için mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi ve elektrik mühendisinin işbirliğine gereksinim duyulmaktadır. Yapıya ait bilginin farklı rollerdeki paydaşlara gerekli detay seviyesinde ulaştırılması, inşaat projesindeki kritik kararların alınması için çok önemlidir. Bilgi aktarımı ve işbirliğini sağlayacak bilgi ve iletişim aracı ve alt yapılarının var olması çok önemlidir.
Yapıların bakım ve onarım fazı (yapının yaşamı) yapı yaşam döngüsünün en uzun fazı olduğu için (ortalama 50 yıl ve üzeri) yapı bilgilerinin yeniden kullanılabilir olması yapı kullanıcıları açısından gereklidir. Örneğin; bir binaya ait bakım işinde, binaya ait mimari çizimin güncellenmesi gerekebilir. Bu durumda çizimin inşaat sonrası ilk halinin (As-Built) aynı aracın (Autodesk Autocad) yeni sürümleri ile açılabilir olması gerekebilir. Eski uzantılı bilgilerin yeni sürüm araçlarda yeniden kullanılabilir olması için, uluslararası alanda geçerliliği olan bilgi ve iletişim teknolojisi araçlarını ve/ya dosya formatlarını seçmek ve kullanmak önem taşımaktadır.
İnşaat sektöründe yer alan bütün paydaşlar (inşaat firmaları, işveren, vb.) projelerindeki ana işlerin yürütülmesini desteklemek yanında, sektörün karmaşık ve dinamik doğası gereğince de, bilgi ve iletişim teknolojileri araçları ve alt yapısını kullanmak gereksinimini duymaktadırlar. İnşaat sektörünün doğasına ait özellikler aşağıda örneklenmiştir: Bilgi çeşitliliğinin çok olması, Bilgi miktarının çok olması, Yapıların yaşamının uzun olması (50 yıl ve üzeri), İnşaat projelerinde birden fazla paydaşın çalışması, Projede çalışan paydaşların işbirliği gereksinimi.
Bilgi ve iletişim teknolojileri, inşaat sektörünü birçok açıdan destekleyebilmektedir. Örneğin; mimari tasarım, yapısal tasarım, maliyet kestirimi, inşaat projesi yönetimi gibi birçok iş için bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanmak inşaat sektöründeki farklı firma ve paydaşların ihtiyaçlarını gidermek için faydalı olmaktadır. Her geçen yıl, dünya çapında kabul görmüş birçok profesyonel yazılım firması, var olan yazılımlarını geliştirmekte ve yeni teknolojilere (Building Information Modelling-BIM- gibi) dayanan çeşitli yazılımları (Autodesk Revit gibi) da piyasaya sürmektedir.
Dünyada inşaat sektöründe kullanılan bilgi ve iletişim teknolojilerini tespit etmek ve bu teknolojilerin kullanım alanlarını belirlemek, ülkemiz inşaat sektöründe bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanmak isteyen firmalara yol gösterici bir nitelik taşıyabilir. Bu nedenle, bu makaledeki amaçlarımız; Uluslararası inşaat endüstrisinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojilerini tespit etmek, Tespit edilen araç ve teknolojilerin hangi amaçla kullanıldığını belirlemek, tanıtmak, ve araç ve teknolojileri sınıflandırmak, Bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanmaya hevesli Türk inşaat organizasyonlarına yol gösteren çalışmalara temel ve başlangıç oluşturmak, Bir durum çalışması ile bu teknolojilerin örnek bir fazda Türkiye’de kullanılma durumunu göstermektir.
Makalenin ikinci bölümünde inşaat sektöründe kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri özetlenmiş, üçüncü bölümünde durum çalışması anlatılmış ve son olarak dördüncü bölümde sonuçlar ve çıkarımlardan bahsedilmiştir. 2
Gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, inşaat sektörü için birçok fırsatı beraberinde
getirmektedir. Ancak, mevcut araştırmalara göre inşaat sektörünün bilgi ve iletişim
teknolojilerini kullanmaya başlamasının birden çok faktöre bağlı olduğu belirtilmiştir. Bu
faktörler; organizasyonların ve çalışanların özellikleri, ortaya çıkan teknolojilerin
özellikleri, inşaat projelerinin özellikleri ve dış etkenler olarak özetlenebilir [
Gartner’in 2015 Hype Cycles raporuna göre ise, teknolojiler 5 farklı sınıf altında
toplanmış ve endüstrilerin teknolojileri kullanmaya başlaması için geçen süreler
belirtilmiştir. Rapora göre, birçok endüstrinin 2 ile 5 yıl veya 5 ile 10 yıllık süreler
sonucunda teknolojileri kullanmaya başladığı gözlenmektedir [
Bu bölümde, inşaat sektöründe yaygın olarak kullanılan teknolojilerin yanı sıra yeni teknolojiler de tespit edilerek tanıtılmaktadır. Şekil 1 de gösterilen inşaat projesi fazları, iki ana evre altında sınıflandırılabilir. Yapının işverene teslim edilmesine kadar geçen süreç inşaat projesi evresi olarak tanımlanabilirken; yapının yaşam sürecini kapsayan evre ise yapının yaşam evresi olarak isimlendirilebilir. Bu ayrımdan yola çıkılarak, inşaat sektöründe kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri üç başlık altında sınıflandırılabilir. Bunlar; inşaat projesinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri, yapının yaşam evresinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri ve son olarak kolaylaştırıcı teknolojilerdir.
İnşaat projesi evresi Gereksinim, Tasarım, İnşaat ve Devir teslim fazlarından oluşmaktadır. Yapının yaşam evresi ise, bakım ve onarım fazını içermektedir. Fazların çıktıları Tablo 1 de örneklenmiştir.
Tablo 1: İnşaat projesi fazlarının bilgi çıktıları örnekleri Faz Gereksinim (Stratejik tanım, hazırlığı ve özeti) Tasarım (Konsept, Detaylı, Teknik)
İnşaat
Proje gereksinimleri, fizibilite raporları, proje planı, vb.
Mimari çizim, Teknik çizim, iş programı, maliyet tahmini, vb. Şantiye raporları, iş programı, maliyet takibi (hakedişler), vb. İnşaat aşamasında oluşan değişikliklere göre bilgilerin güncellenmesi Bakım ve onarım talepleri, Bakım ve onarım raporları
Bu evrelere ait fazların iş süreçlerini destekleyen teknoloji ve sistemler, ilgili başlık altında toplanmış ve tanıtılmıştır.
Kolaylaştırıcı teknolojiler ise, çoğunlukla paydaşlar arasında iletişimi kolaylaştıran, takım çalışmasını arttıran teknolojiler ve alt yapılardan oluşmaktadır. 2.1
İnşaat projesi evresinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri
Gereksinim fazında proje gereksinimleri tespit edilerek, projenin amaçları, kalite
standartları, proje bütçesi ve en son çıktı olarak da proje planı hazırlanmaktadır. Tasarım
fazında ise projenin kavram, teknik ve detaylı tasarımları 2B ve 3B olarak
çizilmektedir. İnşaat fazında, şantiyede yapılan işler yönetilmekte, günlük olarak kayıt altına
alınmaktadır ve rapor olarak iletilmektedir. Devir teslim fazında ise, inşaat aşamasında
çizimlerden ve projeden farklı bir işlem gerçekleştirildiyse, bu değişikliğin ilgili
bilgilere yansıtılması süreci gerçekleştirilmektedir [
Maliyet kestirimi ve proje yönetim araçları, bir inşaat projesine ait bilgileri, iş paketlerini ve iş-zaman grafiğini oluşturmak için kullanılabilir. Bu araçlar yardımı ile biten/açık işler takip edilebilir, riskler kayıt altına alınabilir, herhangi bir işte değişiklik söz konusu ise, iş paketlerinin içeriği değiştirilebilir. Bu yazılımlar sayesinde yapılan değişiklikler bütün proje paydaşları tarafından görülür ve takip edilir. Aynı zamanda proje maliyetinin kestirimini yapmaya da olanak sağlanmaktadır. Bu yazılımlara örnek olarak dünyada yaygın olarak kullanılan Primavera programı verilebilir. Bu araçlar özellikle inşaat fazında iş planı ve iş paketi-zaman grafiği oluşturma gibi süreçler için yaygın olarak kullanılırken, inşaat projelerinin birçok fazında kullanılmaktadır.
Maaliyet kestirimi ve proje yönetimi, tek bir yazılım ile gerçekleştirilebileceği gibi bu işler günlük hayatımızda kullandığımız farklı yazılımlar kullanılarak da yapılabilir. Örneğin, iş programı yapmak için sıkça kullanılan yazılımlardan birisi Microsoft Project iken maliyet kestirimi için Microsoft Excel tercih edilmektedir. Bazı inşaat organizasyonları ise bütün iş süreçlerini entegre edebilmek için ERP yazılımlarını kullanmayı seçmektedirler.
Tasarım araçları, tasarım aşamasında yapının (bina, baraj, vb.) 2B ve 3B çizimini
(mimari, elektrik, ve mekanik gibi) hazırlamak için kullanılabilir araçlardır. Çizimler
oluşturulduktan sonra, yapının değişik fonksiyonlarını görüntülemek için de
kullanılabilir. Bu araçlara örnek, dünyada çok yaygın olarak kullanılan Autodesk
Autocad [
Elektronik doküman yönetim sistemleri dijital bilgilerin saklanması, paylaşılması,
işbirliği yapılması için ortam sağlamaktadırlar [
İşbirliği ve tasarım bilgisi yönetim araçları, mimar ve mühendislerin, inşaat
projelerine ait tasarım bilgilerini saklamak, organize etmek ve revizyon takibi yapmak
için kullandıkları araçlardır. Bu araçlar sunucularda kurulu olup projelerin tasarım
bilgileri de sunucularda saklanmaktadır. Aynı zamanda tasarım bilgilerinin
arşivlenmesine de olanak sağlanmaktadır [
Doküman ve bilgi yönetimi için işbirliği araçları, paydaşların işbirliğini arttırmak
amaçlı, özellikle tasarım bilgilerinin organizasyon dışındaki paydaşlarla paylaşılmasına
olanak sağlayan bilgi yönetimi araçlarıdır. Bilgiler bulutta tutulduğu için mekândan
bağımsız olarak bilgilere gerçek zamanlı erişim sağlanabilmektedir. Bu araçlar, tasarım
bilgisi yönetim araçları ile senkronize olma özelliğine sahip olduğu için tasarım
bilgilerinin son haline bulut üzerinden ulaşma olanağı sağlayabilmektedir. Bu araçlara örnek
olarak Şekil 2a’da ekranı gösterilen Autodesk Buzzsaw verilebilir [
Yapı yaşam evresi tek bir fazdan oluşmasına rağmen, giriş bölümünde bahsedildiği gibi bir inşaat projesinin en uzun fazı olarak nitelendirilebilir, çünkü bir yapının ortalama ömrü 50 yıl ve üzeri bir süreci kapsayabilmektedir.
Bu evrede, inşaat projesi evresinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri de kullanılabilmektedir, çünkü her bir bakım veya onarım işi küçük bir inşaat projesi olarak nitelendirilebilir. Ancak, bu kısımda yapıların bakım ve onarım işlerinin takip edilmesi ve yürütülmesini sağlayan bilgi ve iletişim teknolojileri tanıtılmıştır. Aynı zamanda tesisin işletilmesi için gerekli olan varlık yönetimi sistemleri de yaygın olarak kullanılmaktadır.
Bilgisayar destekli tesis yönetim araçları (Computer Aided Facility Management
CAFM), binaları verimli bir şekilde planlamak, yönetmek ve işletmek için yaygın
olarak kullanılmaktadır [
Elektronik bakım yönetim sistemleri (Computerized Maintenance Management
System - CMMS), bina/yapının işletme ve ve önleyici/anlık bakım işlerini planlamak, takip
etmek ve bakımlara ait verileri saklamak gibi süreçleri destekleyerek bina varlıklarının
yaşam süresini uzatmak için kullanılmaktadır [
Kurumsal varlık yönetimi araçları, bina, tesis gibi varlıkları izlemek ve yönetmek
için kullanılır. Bu varlıkların konuşlandırma, işletme, bakım, iyileştirme ve elden
çıkarma süreçlerinin verimli olarak yönetilmesini sağlar. Bu araçlara örnek olarak IBM
Maximo aracı verilebilir [
Bina otomasyon sistemleri, bina elemanlarından kritik olanlarına yerleştirilmiş sensörlerden alınan verinin toplandığı ve görüntülendiği araçlardır. Bu araçlar kritik elemanların belli değerlerini kontrol etmek için genellikle tesis yöneticileri tarafından kullanılır. Örneğin, bir binaya ait kazanın sıcaklığı ve iç basınç değerleri bu sistem sayesinde takip edilebilir. 2.3
Bu teknolojiler inşaat projesi ve yapı yaşamı evrelerinde kullanılan araçların işlevselliğini arttırmak için kullanılan teknolojilerdir. Bazıları uzun yıllardır birçok sektörde yaygın olarak kullanılırken, bazıları ise daha yeni teknolojilerdir ve alternatif oluşturmaktadırlar.
Birçok sektörde olduğu gibi inşaat sektöründe kullanılan çoğu bilgi ve iletişim
teknolojisi web tabanlıdır. Çoğunlukla, işbirliği, iletişim, koordinasyon ve karar verme
süreçlerini etkin olarak yürütmek için kullanılmaktadırlar [
Sanal gerçeklik, inşaat sektörüne 2000’li yılların başında girmiştir [
Web teknolojileri ve sanal gerçeklik teknolojileri inşaat fazında tamamlanan işlerin
bilgi bilgisinin gerçek zamanlı ve kesintisiz aktarımını sağlamak için de dünyada
sıklıkla kullanılmaktadır [
Kablosuz teknolojilerden, Radyo frekansı ile tanımlama (RFID), kablosuz sensör
ağları, küresel konumlama sistemi (GPS) inşaat sektöründe sıklıkla kullanılmaktadır.
Bu teknolojiler, proje yönetimi, karar destek sistemleri gibi araçlar tarafından
kullanılan yapı bilgilerini toplamak, paylaşmak ve saklamak için alt yapı oluşturmaktadır [
RFID teknolojisi ve kablosuz sensör ağları inşaat fazında, şantiyede gerçekleştirilen
operasyonları takip etmek ve desteklemek için yaygın olarak kullanılmaktadır [
Kablosuz sensör ağları ayrıca bakım & onarım fazında karar vericilerin kullandığı
karar destek sistemlerini besleyen bilgilerin belirli frekanslarda toplanması için
kullanılmaktadır [
Veri yakalama teknolojilerinden, lazer tarama, sensörler, insansız hava araçları ve
görüntü tanıma (image recognition) teknolojileri, yapıların mevcut haline (As-Is) ait
bilgileri yakalamak için kullanılmaktadır [
İnşaat sektöründe bilgi çeşitliliği ve miktarı çok olduğu için bilgiyi saklama koşulları da farklılık göstermektedir ve farklı veri depolama teknolojileri kullanılmaktadır. Bazı bilgiler yerel sunucularda saklanırken bazıları veri tabanında veya bulut bilişim (Cloud Computing) kullanılarak da saklanabilmektedir.
Hızlı şekilde erişilmesi gereken bilgiler için veri tabanı tercih edilebilmektedir çünkü sorgular (query) sonucunda aranılan bilgiye hemen ulaşılabilmektedir. Örneğin, bakım onarım talepleri ve raporlarını veri tabanında saklayan uluslararası inşaat organizasyonları bulunmaktadır.
Bulut bilişim teknolojileri (Cloud Computing), yapıya ait birçok verinin
saklanmasını ve mekândan bağımsız olarak gerçek zamanlı erişimini sağlamaktadır [
Bina Bilgi Modellemesi (Building Information Modelling – BIM), bina ve
altyapıların planlama, tasarlama, inşaat ve yönetimi için kullanılan süreç tabanlı, akıllı
3B bir modelleme yöntemidir [
Bahsedildiği üzere, inşaat sektöründe farklı amaçlar için birçok yazılım
kullanıldığından, bilgi transferini kolaylaştırmak ve bu bilgilerin ortak kullanımını
arttırmak için XML, IFC
yaygınlaşmaktadır [
gibi standart dosya formatlarının kullanımı da 3
Durum çalışması köklü bir üniversitenin binaları kullanılarak yapılmıştır. Üniversitede toplamda 28 adet eğitim binası bulunmaktadır. Bu binaların bakım ve onarımından üniversite bünyesinde bulunan merkezi bir birim sorumludur. Merkezi birimin temel sorumlukları arasında tesis yönetimi de bulunmaktadır. Tesis yönetiminde ana faaliyet ise kampüs içerisindeki binaların durumlarının takip edilmesi ve bakım ve onarımlarının gerçekleştirilmesidir.
Durum çalışmasının temel amacı birim bünyeside kullanılan bilgi ve iletişim teknolojilerini tespit etmektir. Daha spesifik olarak, literatür taramasında bahsedilen yapı yaşam evresinde kullanılan teknolojiler ile kolaylaştırıcı teknolojilerden hangilerinin üniversitede kullanıldığını bulmaktır. İnşaat projesi evresinde kullanılan teknolojiler bu durum çalışmasının kapsamı dışında bulunmaktadır.
Tespit için, merkezi birimde çalışan personel ile birden çok biçimli ve yarı-biçimli mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakatlar ses kaydı alınarak gerçekleştirilmiştir. Özellikle, iş süreçleri, kullanılan teknolojiler, ilgili paydaşlar hakkında bilgi sahibi olmak için önceden hazırlanmış soru listesi farklı personellere sorulmuştur. 3.1
Birim bünyesinde, tesis yönetimi için kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri tablo 2’de listelenmiştir.
Bakım ve onarım projelerinin tasarım fazında 3B modelleme yapmak için Autodesk AutoCAD kullanılmaktadır. Yapılan bu çizimler, birim içerisindeki sunucularda hem “.dwg” hem de “.pdf” formatında saklanarak arşivlenmektedir. İnşaatı veya bakım & onarımı tamamlanmış projelerin devir teslim fazında, yapılmış olan işlerin kalite standartlarına uygunluğunu kontrol etmek için bir iş takip sistemi aracı olan Redmine iş takip sistemi kullanılmaktadır.
Tablo 2. Üniversite binalarında kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri
Yapı yaşam evresi
Autodesk AutoCAD [
Web, Sunucular, Sensörler
Eğitim binalarındaki kazan daireleri, binaların en kritik bölümleri arasında bulunmaktadır. Kazan dairelerinin kontrolüne önem verilerek bakım ve onarımları sık sık gerçekleştirilmektedir. Ayrıca kazanlarda, suyun sıcaklık ve basınç değerlerini ölçerek belli aralıklarla merkezi bir bina otomasyon sistemine veri gönderen sensörler bulunmaktadır. Yetkili bir kişi bina otomasyon sistemi aracılığı ile bina kazanlarının durumunu takip etmektedir.
Doküman paylaşımını kolaylaştırmak için üniversite bünyesinde geliştirilen bir elektronik doküman yönetim sistemi kullanılmaktadır. Ancak, bu sistem sadece yazı metni içeren dijital dokümanların yönetimi ve takibini kolaylaştırmaktadır. Eğitim binalarında bulunan tesis yöneticileri tarafından gelen bakım ve onarım talepleri EDYS aracılığı ile merkezi birime ulaşmaktadır. Bu sistem 2B veya 3B çizimlerin paylaşımı için kullanılmamaktadır. Tasarım bilgilerinin birimler arasında paylaşımı e-postalar aracılığı ile yapılmaktadır.
Tablo 2’de özet şeklinde gösterildiği gibi üniversite binalarının tesis yönetimi için kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri oldukça kısıtlıdır. İş süreçleri çok az sayıda araç ve teknoloji tarafından desteklenmektedir. Bir çok iş manuel olarak yürütülmekte olup, bu durum aşağıda listelenen sorunların çıkmasına sebep olmaktadır. Birçok işlem kağıt üzerinde gerçekleştirilmekte olduğu için iş takibi yapmak zaman almaktadır. Birlikte çalışmayı ve işbirliğini destekleyici araçlar ve teknolojiler kullanılmadığı için, tasarım gibi birçok paydaşın bir arada çalışmasını gerektiren iş süreçlerini gerçekleştirmek için gerektiğinden fazla çabaya ihtiyaç duyulmaktadır. Yapılacak olan ve yapılan işler e-posta, telefon gibi iletişim araçları ile paylaşıldığı ve sistematik bir bilgi paylaşımı olmadığı için bina bilgileri güncellenememekte ve bilgi kaybı olmaktadır. Varolan bazı bilgilerin kaynağı bilinmediği için, bu bilgiler güvenilir ve kullanılabilir durumda değildir. Bakım ve onarım talepleri ile bu talepler doğrultusunda yapılan işler birbirinden kopuk ve dijital olarak takip edilemez olduğu için bilgi akışı çok yavaş ve verimsizdir. Bilgiler farklı formatlarda, farklı lokasyonlarda ve birbirinden kopuk olarak tutulduğu için, parçaları birleştirmek zaman ve çaba kaybına yol açmaktadır. 4
Bu çalışmada, inşaat endüstrisinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri hakkında bir ön literatür taraması yapılmıştır. Tespit edilen bu araçlar ve teknolojiler üç sınıf altında gruplandırılmıştır. Bu gruplar, inşaat projesi evresinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri, yapı yaşam evresinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri, ve kolaylaştırıcı teknolojilerdir.
Dünya çapında sıklıkla kullanılan araç ve teknolojiler literatür bölümünde tanıtılmış ve hangi evrenin hangi fazında kullanıldığı belirtilerek kullanım alanları açıklanmıştır. Ayrıca, uluslararası büyük yazılım firmalarının ürünlerinden örnekler sunulmuştur.
Kolaylaştırıcı teknolojiler altında çoğunlukla son yıllarda öne çıkan yeni teknolojilerin inşaat endüstrisinde nasıl kullanıldığı literatürdeki referanslardan yola çıkılarak anlatılmıştır.
Araştırmalar sonucunda, çok paydaşlı ve farklı rollere sahip birden fazla organizasyonun bir arada çalışmak zorunda olduğu bir sektör olduğu için inşaat endüstrisinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımının önemli olduğu ve günümüzde bu teknolojilerin kullanımlarının hızla yaygınlaştığı gözlemlenmiştir. İletişim, koordinasyon ve işbirliği sağlayan araç ve teknolojiler organizasyonların verimli çalışmasına olanak sağlarken inşaat projesi fazlarının iş süreçlerini destekleyerek proje başarısını arttırmaktadır.
Bu çalışmanın, dünyada kullanılan bilgi ve iletişim teknolojilerini takip etmek ve kullanmak için hevesli olan Türk inşaat firmalarına yol gösteren çalışmalara başlangıç oluşturması hedeflenmiştir. Yazılım ve teknolojilerin Türkiye’deki inşaat organizasyonları, işverenler, tesis yöneticisi gibi farklı paydaşlar ve organizasyonlar tarafından ne oranda kullanıldığının tespit edilmesine katkı vermek için köklü bir üniversitenin binaları ve bina tesis yönetiminden yola çıkılarak bir durum çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu teknolojilerin tüm inşaat süreçleri kapsamında ne oranda kullanıldığını ve nasıl yaygınlaştırılabileceğini araştıran çalışmaların yapılmasına öncü olmak istenilmiştir.
Üniversitenin tesis yönetiminden sorumlu merkezi birimi ve tesis yöneticileri tarafından tesis yönetiminde hangi araç ve teknolojilerin kullanıldığını belirlemek için mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Uluslararası büyük inşaat firmaları tarafından kullanılan profesyonel araçlar ve teknolojilerden çok azının incelenen üniversitede kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu durum binaların tesis yönetimi iş süreçlerinin yönetilmesi ile ilgili sorunlara ve bilgi kalitesinin düşük olmasına yol açmaktadır. Literatür taraması kapsamında da tesis yönetimi süreçlerinin Dünya’da da bilgi teknolojilerini geç adapte eden bir faz olduğu görülmüştür.
İleriki çalışmalarda, inşaat endüstrisinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojilerinin literatür taraması genişletilerek dünyadaki son durum daha detaylı olarak yansıtılabilir ve gelecekte bilgi ve iletişim teknolojileri yönünde nasıl gelişmeler bekleneceği tartışılabilir. Ayrıca incelenen teknolojilerin yanı sıra, inşaat sektöründe kullanılan standartlar ve spesifikasyonlar incelenerek, bunların sektörde kullanım amaçları ve alanları sunulabilir.
Bunların yanında, farklı rollere sahip Türk inşaat organizasyonlarında durum çalışmaları yapılarak, yerel inşaat endüstrisindeki bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanım oranları daha somut olarak ortaya çıkarılabilir. 5
Durum çalışması tek bir organizasyonun tesis yönetiminden yola çıkılarak gerçekleştirildiği için, çalışmanın bulguları Türkiye’de kullanılan bilgi ve iletişim teknolojilerinin bütününü kapsamayabilir. Ancak, seçilmiş olan üniversite Türkiye’nin en köklü ve teknolojiyi Türkiye’ye getiren ve tanıtan öncü bir üniversitesi olduğu için, sonuçlar tesis yönetimi yapan diğer üniversiteler, kamu kurumları gibi organizasyonlar için genellenebilir. Özel kurum ve organizasyonları temsil etmek için bu kurumlar arasından bir organizasyon seçilerek yeni bir durum çalışması yapmak faydalı olacaktır.