Özet. Demans (bunama) hastalığına sahip bireylerin takip edilmesi ve tehlikeli durumların hastanın yakınlarına ya da bakımından sorumlu olan bireye haber verilmesi, önemli bir problem teşkil etmektedir. Bu bildiride demans hastaları gibi bakıma muhtaç bireylerin takibi konusuna, güncel teknolojileri kullanarak çözüm getiren bir sistem anlatılmaktadır. Gerçekleştirilen sistemde, hareket algılayıcı/ dinleyici aygıtların birbiriyle haberleşmesi sonucunda, bakıma muhtaç bireyin önceden belirlenen izleme alanı içerisindeki hareketleri takip edilmektedir. Takip sırasında bireyin sağlığı ve güvenliği açısından tehlike oluşturabilecek durumlar belirlenerek bireyin bakımından sorumlu kişiye, mobil cihazına yüklediği uygulama üzerinden bildirilmektedir. Ayrıca bu özelliklere ek olarak hasta için alan içerisinde sesli yönlendirme de yapılabilmektedir.
Beytepe Kampüs, 06800, Ankara, TÜRKİYE
Demans hastalığı (bunama), zihinsel becerilerin hastalık nedeniyle zayıflaması
durumudur. Demansın en sık görülen nedeni, tüm demans hastaların en az yarısının
mustarip olduğu Alzheimer hastalığıdır [
Demansın küresel ekonomik maliyeti 2010 yılı için 600 milyar dolardan ve 2015
yılı için 818 milyar dolardan fazla tahmin edilmiştir. Tıbbi ve sosyal bakım maliyeti
487 milyar dolar olup bu miktar küresel gayri safi yurt içi ürünlerin %65’ini temsil
eder. Bu, tek bir hastalık için çok büyük meblağdır. Bunun %87’si yüksek gelirli
ülkeler tarafından harcanmıştır. Hastalık maliyeti çalışmaları sonucunda, 2010’da
Avrupa’da yapılan masrafın 238,6 milyar ile 105,6 milyar Euro arasında olduğu
tahmin edilmiştir. Ayrıca Alzheimer için yapılan harcamaların %16’sı doğrudan tıbbi
masraf, %41.7’si gayri resmi masraf ve %42,3’ü sosyal bakım masrafıdır. Bu bilgiler
ışığında Alzheimer ve diğer demans hastalık türleri için bakım maliyetinin artması
ürkütücüdür [
Demans hastaları genellikle kendi yaşamsal ihtiyaçlarını giderebilen, ancak bazı yönlendirmelere ihtiyaç duyan bireylerdir. Biz de bu hastaların yaşam kalitesini arttıracak, onları bazı durumlarda yönlendirecek, hastanın bakımından sorumlu kişi için hastanın uzaktan takibini kolaylıkla gerçekleştirebileceği bir sistem kurma ihtiyacı duyduk. Bu aşamada demanslı hastaların günlük olarak nelere ihtiyaç duyduğu ve bu kişilerin takibini gerçekleştirecek kişilerin nelere ihtiyaç duyacağı konularına odaklandık. Bu bildiride anlattığımız sistem ile harcanan yüksek bakım ücretlerine, uzaktan takip ve müdahale problemlerine etkili çözüm getirmek amaçlanmıştır. İlgili alana (ev, huzurevi, vb.) sistem kurulduğunda, demanslı hasta takip edilebilecektir.
Demans hastalarında görülen en temel problemlerden biri, üzerlerinde herhangi bir aygıt taşımak istememeleridir. Taşımaları gerekenleri de demans hastalığının etkilerinden dolayı yanlarına almayı unutabilirler. Bu sebeple aslında onlara bir şey taşıdığını fark ettirmeden takibini gerçekleştirmek çok önemli ve gereklidir. Gözlemlenen demanslı bireylerin davranışlarına dayanarak; bireylerin saat, telefon gibi cihazlar ile takibinin gerçekleştirilmesi çok da etkili bir çözüm olmayacaktır. Biz de bu sebeple Beacon adı verilen oldukça hafif cihazın demanslı bireyin ulaşamayacağı sırt kısmına kolye şeklinde yerleştirilmesiyle takibini gerçekleştirdik.
Önerdiğimiz tasarım ile demanslı bireyin (bundan sonra bakıma muhtaç birey – BMB– olarak anılacaktır) takibine etkili çözüm getirmek hedeflenmiştir. Sistem tasarımı Şekil 1’de belirtildiği gibidir. Gerçekleştirdiğimiz sistemde günümüz teknolojilerinden olan Beacon isimli cihaz, BMB üzerine (genellikle ulaşamayacağı sırt bölgesine kolye gibi) yerleştirilmektedir. Bireyin haberi olmadan odalarda bulunan programlanmış alıcılar sayesinde, uzaktaki kişinin Android telefonundan izlenmesi sağlanabilmektedir. Ayrıca seçilen konumlara (ör. evdeki odalara) yerleştirilen kablosuz (Bluetooth) hoparlörler sayesinde BMB sesli olarak yönlendirilebilmektedir. Sistemimizde alıcı olarak Intel Edison geliştirme kitleri kullanılmıştır. Intel Edison Board'lar, Intel firmasının geliştirmiş olduğu geliştirme platformudur. IoT, M2M, giyilebilir teknolojiler, tüketici elektroniği, vb. uygulamalarda geliştirme amacıyla kullanılan üzerinde çeşitli modülleri bulunduran kittir.
Şekil 1. Sistem Tasarımı Şekil 1’de yer alan sistem tasarımından detaylı olarak bahsedecek olursak, BMB Beacon taşıyacaktır ve evin ilgili odalarına alıcılar kartlar yerleştirilecektir. BMB ev içerisinde hareket ettikçe RSSI (Received Signal Strength Indication) verisi alıcılar tarafından okunacak ve kendi aralarında MQTT (Message Queuing Telemetry Transport) protokolü ile haberleşerek bireyin hangi odada olduğuna karar verecektir. Ayrıca odada uzun süre kalma durumuna bakılarak acil durum bildirimi mesajı oluşturulacaktır. Ardından bu bilgi yine MQTT protokolü ile Android cihazdaki uygulamaya gönderilecek ve bakımdan sorumlu kişi tarafından bu bilgiler görüntülenebilecektir.
Bu bildirinin ikinci bölümünde konuyla ilişkili çalışmalar ve araçlar anlatılmıştır. Üçüncü bölümde BMB takibini sağlayan araç prototipi tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde maket üzerinde, geliştirilen prototiple bir örnekleme gerçekleştirilmiş ve gözlemlenen sonuçlar anlatılmıştır. Beşinci bölümde ise yapılan çalışmanın sonuçları, kısıtları ve gelecek çalışmalar paylaşılmıştır. İlişkili Çalışmalar ve Araçlar
Çalışma
Overview of Indoor
Positioning
Technologies for
Context Aware
AAL (Ambient
Assisted Living)
Applications [
Araç
Design and
Implementation of
Android Based
Wearable Smart
Locator Band for
People with
Autism, Dementia,
and Alzheimer [
Konu İç mekân pozisyon belirleme ve halihazırda bulunan daha çok bilgi edinmek ve pozisyonlamada başarıya ulaşmak için ek sensör bilgileri içeren ek araştırma trendleri sunulmuştur.
Alzheimer hastalarının takibinde ve görüntülenmesinde algılayıcı aygıtlar ve giyilebilen teknolojiler kullanarak en güvenli yolun bulunmasını amaçlar. Ayrıca günümüzde iç ve dış mekânda kullanılan çeşitli takip mekanizmalarının zayıf ve kuvvetli yönlerini, alternatif teknik önerilerini detaylandırır.
Açıklama Makalede AAL (Ambient Assisted Living) örneği olarak demans hastaları örnek verilmiş ve herhangi bir kaza olmadan önce ocakta unutulan tencere veya kül tablasında unutulan sigara tespiti hedeflenmiştir. Alzheimer teşhisinden sonra davranışların izlenmesiyle birlikte hastalığın gidişatıyla ilgili bilgi sahibi olunabilmektedir. Doğruluk oranını arttırmak için günümüz araştırmaları birçok kablosuz pozisyonlama teknolojisini kullanarak hibrit bir sistem oluşturma eğilimindedir.
Bugünün cihazları takip etmede GPS modülü kullanarak hasta kendi sınırları dışına çıktığında bakıcısına haber vermesi üzerine yoğunlaşır. Ama bu sistem iç mekân için hastanın yerini belirlemede çok doğru sonuçlar vermez. Şu anki iç mekân takip sistemleri Wi-Fi teknolojisi ya da ışık sensörü tabanlıdır. Hem iç hem dış mekân için aynı girdileri kullanacağımız zaman takip problemi için kesin çözüm bulunmuş olacaktır. Makalede iç mekânda ışık sensörü ve baz istasyon gücünü kullanmanın doğru pozisyonu vereceğinden bahsedilmektedir. Bu yaklaşımların muhtemel sıkıntısı cihazların büyüklüğü ve farklı donanımların maliyetleridir.
Kapsam Android tabanlı giyilebilir akıllı yer bulucu demans, alzheimer ve otizm hastaları için önerilmiştir.
Özellikler Mimarisinde AVR mikrokontolör, GPS ve GSM teknolojilerini ve ayrıca görüntüleme birimi olarak kullanılan mobil cihazdaki Android uygulamasını içerir.
Hesaplanan koordinatlar SMS ile görüntüleme uygulamasına gönderilir. GSM telefon ile giyen kişinin otomatik yer işareti ve giriş-çıkış sanal yarıçap bilgisi
SMS mesajı olarak alınır.
Tasarlamış ve Bir giyilebilen bilgisayar (Mote) hastanın göğsüne takılır.
geliştirmiş oldukları Ve birçok periferik cihazlar ve yer sensörü, nabız
hayati belirti sensörleri, oksimetresi, kan basınç sensörü ve elektronik triyaj
yer bulma sensörleri, etiketi entegre edilmiştir. Bu Mote sürekli olarak ilk
özel ağ, elektronik sorumlunun tablet bilgisayarına hasta ile ilgili bilgileri
hasta kaydı ve web iletir. İletim sırasında TinyOS Active Messages Protocol
portal teknolojisi kullanılır. Az güç kullanan, etkili maliyete sahip ve
entegrasyonu ile gerçek kablosuz ağ kullanıldığı için akademik ve endüstri
zamanlı hasta görüntü- tarafından ilgi alanlarına girmektedir. Ayrıca projede
leme sisteminden hasta veri tabanına ulaşabilmek için bir web portal
bahsetmektedir. yapılandırılmıştır. Gerçekleştiriminden bahsedilirse,
giyilebilen sensörlerin 4 işlevi vardır.
An integrated
system based on
wireless sensor
networks for
patient [
Bu sistem Harward Bunlar; hayatı belirti görüntüleme, yer takibi, medikal Üniversitesindeki kayıt saklanması ve triyaj durum takibidir. Hayati durum CodeBlue projesi sensörlerinden nabız oksimetresi hastanın parmağına, kan üzerine genişletilmiştir. basınç sensörü kolun üst kısmına yerleştirilmelidir.
CodeBlue hayati Ayrıca 2 tip lokasyon duyarlılık yeteneği entegre belirtileri ve konumu edilmiştir. Bunlar yer bulunması için GPS ve iç mekân iletmek için dağıtık tespit sistemidir. İç mekân sistemi birden fazla Beacon wireless sensör ağını içermektedir. kullanır.
LAURA adlı wireless Sistem 3 fonksiyonel bloktan oluşmaktadır. Bunlardan sensör ağı yoluyla ilki alınan sinyal gücü numuneleri yer belirlemesi ve hemşirelik enstitüsünde partikül filtresi boyunca takip eden yer belirleme ve takip hasta yer tespiti, takibi motoru, ikincisi hastaların hareketinden tehlikeli ve izleme servisi durumları tespit eden iki eksenle ivme ölçer tabanlı kişi tanıtmaktadır. izleme modulü ve üçüncüsü uzağa veriyi iletmek için kullanılan wireless iletişim altyapısıdır. Bu çalışma hemşire enstitülerindeki hastaların otomatik denetlenmesi için Wireless sensör ağı tabanlı sistemin optimizasyonunu, gerçekleştirimini ve tasarımını tanımlar.
LAURA 2 temel işlev sağlar. Biri hasta yer belirlenmesi ve takibi, ikincisi ise hasta durumu görüntülenmesidir.
Hasta yer belirlenmesi ve takibinde az bir kurulum maliyeti gerektiren ve 2 metreden aşağısında ortalama doğrulukla hareket eden hastaların yerini belirleyip takip eden RSS üzerine temelli bir algoritma kullanılmaktadır.
Demanslı hastalara BLE (Bluetooth Low Energy) tabanlı bir konumlandırma yardımcı olmak için bir sistemi ile gerçekleştirilen bu çalışma ile hastanın mevcut dizi hatırlatma konumunun alınması ve bağımlılığının azaltılması sistemleri hedeflenmektedir. Web ara yüzüne sahip bir API geliştirilmiştir. Bu kullanılarak zamana bağlı süreçte bireylerin takip sistemler insan- makine edilmesi yönünde çalışma gerçekleştirilmiştir. etkileşimi konusunda Geliştirilen sistemde gerekli görevler servislere yeterli esnekliğe sahip ayrılmıştır. Her bir servisin görevi birbirinden farklıdır. değildir. Karşılaşılan Geliştirilen sistemde hatırlatma işlemleri bireye özgü kısıtların üstesinden olarak gerçekleştirilmiştir. Bu kişiye özgü olarak gelebilmek için bu geliştirilen hatırlatma sistemi Memory-PAL (kişileştirme, makalede yeni bir destek, konum) olarak adlandırılmıştır. Kişiye özel olarak hatırlatma servisi gerçekleştirilen hatırlatma yöntemleri deney grubu üzerinde çalışılmıştır. üzerinde uygulanmış ve uzun vadeli olarak sonuç
vereceğine makalede yer verilmiştir.
Geniş alanlara yayılmış U-Takip sisteminde ortama kurulan algılayıcı ağı ile Kiç mekânlarda konum NN algoritması kullanılarak merkezi sunucu üzerinde tabanlı takip sistemi ve uzaktan takip (kişi/nesne) sistemi geliştirilmiştir. Etiket servisleri konusuna olarak giyilebilir veya taşınabilir Bluetooth Low Energy değinilmiştir. (BLE) etiketler kullanılmaktadır. U-Takip iç ortamlarda Gerçekleştirilen takip personel takibi, hasta takibi ve lojistik takibi için sistemi U-Takip olarak kullanılabilmektedir. BLE etiketler sinyaller yaymakta, adlandırılmıştır. algılayıcı düğümler üzerinde bulunan Raspberry Pi B+ sinyalleri toplayarak RSSI bilgisini ve sinyal kaynağına ait bilgileri elde etmekte ve mikrotik noktaları ile kurulan kablosuz algılayıcı ağı üzerinden U-takip sunucusuna iletmektedir. Sunucu üzerinden alınan bilgiler ile hesaplanan konum, kullanıcı arayüzü üzerinden kullanıcılara sunulmaktadır. Sistem kullanım alanları; personel takibi, hasta takibi, çocuk takibi, lojistik takibi olarak belirlenmiştir.
Tablo 1 ve Tablo 2’de yer alan ilişkili çalışmalar ve araçlar ayrıntılı incelendiğinde, genel olarak, hastanın belli bir alan dışına çıktığında uyarı veren sistemlerin var olduğu görülmektedir. Ek olarak bazı sistemlerde bazı sensörler yardımıyla uzaktan hayati belirtilerin kontrol edilebilirliğinin sağlandığı görülür. Fakat bu gibi işlevler hastaya takılan cihazın büyüklüğünü ve enerji harcanmasını arttıracağından, demanslı hastalar için tercih edilmez. Çünkü demans hastaları düzenli olarak yanlarında bu tarz büyük bir şey taşımayı kabul etmeyecektir. Ayrıca bizim sistemimizde, kullandığımız Beacon cihazının altı ay boyunca herhangi bir enerji ihtiyacı bulunmamaktadır. Bazı yeni sistemlerde ise Bluetooth Beacon kullanıldığı görülmektedir. Beacon kullanımı bizim projemizin yenilikçi yönünü ortaya koymaktadır. Ayrıca programlanabilir geliştirme kiti kullanımı sayesinde çoğu sisteme göre çözümümüz daha esnektir. 3
Geliştirdiğimiz sistem prototipi iki kısımdan oluşmaktadır; iç mekân içerisine yerleştirilen donanımlar ilk kısmı, takipçi bireyin kullandığı mobil uygulama ikinci kısmı oluşturmaktadır (Şekil-2).
İç mekânda takibi hedeflenen alan (ör. oda) sayısı kadar alıcılardan yerleştirilmelidir. Bu alıcılardan biri yönetici olarak tanımlanır. İç mekânda bulunan Edison kitleri içerisinde gerekli görevlerin gerçekleşmesi için ilgili kodlar Node.js dilinde gerçekleştirilmiştir. Beacon tarafından yayılan sinyaller alıcı tarafından alındıktan sonra node.js dilinde yazılmış kod bloğunda yorumlanarak bireyin alan içerindeki konumu belirlenmektedir. Beacon tarafından sinyallerin yayılabilmesi için açık durumda olduğu, sistem kurulurken kontrol edilmelidir. Alıcıların çalıştıkları süre zarfında güç kaynağı ile bağlantısının kesilmemesi gerekmektedir. Şekil-2. Sistem UML Bileşen Diyagramı
Alıcılar tarafından okunan sinyal gücü değerleri hesaplandıktan sonra, yönetici alıcıya MQTT protokolü kullanılarak gönderilir. MQTT protokolü bulut tabanlı donanımsal iletişim protokolüdür. Yönetici tarafından MQTT protokolleri ile alınan veriler birbirleri arasında ilgili kod bloğu içerisinde yorumlanır. En yakın değerin ölçüldüğü alıcının bulunduğu alan içerisine dâhil edilir.
Sürekli olarak bu işlem gerçekleştirilir ve bireyin alan içerisindeki konumu gerçek zamanlı olarak saptanır. Edison kitlerinin birbirleriyle haberleşebilmesi amacıyla kullandığı bulut tabanlı iletişim protokolü için, kitlerin bir ağa bağlı olmaları gerekir. Edison kitleri üzerinde bulunan Wi-fi alıcıları ile herhangi bir ağa bağlantı gerçekleştirilir. Bu bağlara ilişkin şifre ve ağ bilgileri sistem kurulduğu aşamada kurulumu yapan birey tarafından gerçekleştirilir.
Alınan konum bilgisinin takipçi bireye iletilebilmesi için, ana Edison MQTT protokolünü kullanarak konum bilgisini buluta (Cloud) yönlendirir. Takipçi bireyin telefonunda Android için geliştirdiğimiz mobil uygulama bulunmalıdır. Mobil uygulama Java dilinde yazılmıştır. Kullanıcı için kullanımı kolay ve anlaşılır bir arayüz tasarımı gerçekleştirmeyi hedefledik. Gelecekte gerçekleştireceğimiz ilerlemeler ile arayüzün işlevselliğini arttırmayı planlamaktayız.
Yönetici tarafından buluta gönderilen konum bilgisi takipçi bireyin telefonundan izlenebilmesi için mobil ve yönetici aygıtın aynı ağa bağlı olması gerekmektedir. Her takip edilecek birey için farklı bir bulut kanalı tanımlanmıştır. Bu sayede bireylere ait veriler güvenli bir şekilde takipçi bireye iletilir. Android uygulama bileşeni ile iç mekândaki donanım kısımları arasında gerçekleşen işlemlerin aktivite diyagramı Şekil-3’deki gibidir.
Şekil-3. Sistem UML Aktivite Diyagramı
Mobil uygulama içerisinde konum bilgisinin görüntülenmesinin yanı sıra; iç mekânda belirlenen noktalarda (banyo, lavabo vb.) beklenenden uzun müddet kalan bireylerin takipçilerine uyarı mesajları da gerçek-zamanlı olarak iletilmektedir. Acil durum bildirimlerinin gerçekleşmesi ile ilgili senaryoya ait akış diyagramı Şekil-4’te gösterildiği gibidir.
Gerekli görüldüğü durumlarda istenilen sesli mesaj komutları mobil uygulama üzerinden iç mekânda bulunan hoparlör yardımıyla çalınabilmektedir. Böylece bakıma muhtaç bireyin takibi sırasında gerekli olan dış müdahaleler daha kolaylıkla gerçekleştirilebilmektedir.
Şekil-4. Acil Durum Bildirimi UML Aktivite Diyagramı 4
BMB’lerin takibini gerçekleştirecek bireylerin ne tür bilgilere ihtiyaç duyacağını belirlemek adına, bir hasta bakıcı ile görüşülmüş ve bu bilgiler ışığında gereksinimler belirlenmiştir. Prototipte acil durum bildirimi, genel durum görüntülenmesi, BMB’ye sesli yönlendirme yapılması gibi ana gereksinimler üzerine yoğunlaşılsa da ilerleyen aşamalarda bazı sensörler (ör. düşme tespiti için ivme sensörü) ve işlevler (ör. tansiyon ölçme) yardımıyla daha zengin bir kullanım sunulabilecektir. Sistemimiz demanslı hastalar için tasarlanmıştır, fakat bakım ve huzur evlerinde demanslı ya da demanslı olmayan bireyler tarafından kullanılma durumu düşünülerek bu tarz sensörler ile işlevsel açıdan genişletilebilir. Çözümümüzün bir diğer işlevi olan ses ile yönlendirme konusunda demanslı hastalar için sesin rahat ve anlaşılır şekilde seçilmesine özen gösterilmelidir. Örneğin, demans hastalarının panik durumunda o bireye özgü onu rahatlatan aile bireyi sesi ya da rahatlatıcı bir müzik ile stresli durumla baş etme mümkün olabilir. Bu açıdan düşünüldüğünde demanslı bireyin dış bir yönlendiriciye tepki gösterme durumu önceden test edilmeli ve bireye anlatıldıktan sonra bu işlev ev içerisine yerleştirilmelidir.
Projemizin prototipi ilgili kişilere anlatıldığında genel anlamda BMB’ler için kullanılabilirliği hakkında öneriler alınmıştır. Bu öneriler ışığında uzaktan iç mekânda BMB takibi sağlayan belediyelere uyarlanabileceği konuşulmuş ve proje genişletilebilirliği açısından elde edilen bilgiler faydalı bulunmuştur. İlişkili çalışmalar incelendiğinde iç mekâna yerleştirilen sensörler ile yapılan sistemler demans hastalarının bulunduğu ortamlarda kullanıldığında birey farkında olmayacağı için faydalı olabilir, ayrıca bir başka ilişkili çalışmada bahsedilen vücuda yerleştirilen sensörler ile genel anlamda BMB’ler için fayda sağlanabilir.
Bu çalışmalar projemizin genişletilebilirliği açısından bilgi vermekte olup, beacon kullanımı kapalı ortamda hem etkili bir çözüm olması hem de demanslı bireyi vücudunda taşırken rahatsız etmemesi açısından bizim gereksinimlerimizi karşılayabilmektedir.
Arayüz giriş ekranında Şekil-5’de görüldüğü üzere günlük özet bilgisinin görüntüleneceği, acil durumların liste halinde görüntüleneceği ve gerçek-zamanlı olarak bireyin hangi odada olduğu bilgisini bize sağlayan butonlar bulunmaktadır. BMB’in yönlendirilmesini amaçlayan (duymadığı kapı sesi ya da telefon sesi için) kullanılabilecek yönlendirme mesajları (kapıyı aç ya da telefonu aç) ilgili butonlar vasıtasıyla uzaktan iç mekânda sesli mesaj olarak çalınabilir.
Örnek kullanım gerçekleştirilirken bir ev maketi hazırlanmış ve maket içerisindeki odalara Intel Edison yerleştirilmiştir. Öncelikle Android uygulamasının tanıtımı ile başlayacak olursak takip eden birey Android uygulamasını açtığında Şekil 5’deki ekran ile karşılaşır. BMB’yi uzaktan yönlendirmek için kapıyı aç veya telefonu aç butonuna basıldığına, bireyin bulunduğu iç mekânda hoparlör ile sesli yönlendirme yapılabilir. Şekil 5 kapıyı aç butonuna basıldığında, Şekil 6 ise telefonu aç butonuna basıldığında görüntülenen ekranı göstermektedir.
Şekil 5. Arayüz giriş ekranı (kapı aç butonuna basıldığında) Şekil 6. Arayüz giriş ekranı (telefon aç butonuna basıldığında) Şekil-7’de yer alan uygulamaya ait ekran görüntüsünde bireyin uzun süre lavabo da bulunması sıkıntılı bir durum olabileceğinden bu şekilde bir bildirim verilmektedir. Burada yine hazırlanan kartondan maket üzerinde odalara alıcılar yerleştirilmiştir. BMB lavaboda belli bir süre bekletildiğinde Şekil 7’deki ekran bireyi takip eden bireyin telefonunda görüntülenmektedir. Şekil 8’de yer alan ekran görüntüsünde bireyin gün içerisindeki hareketleri saatiyle birlikte uygulama tarafından haber verilmektedir. Maket üzerinde hareket ettirilen BMB’in hareketleri Şekil 8’deki gibi görüntülenebilmektedir.
Şekil 9’da yer alan ekran görüntüsünde BMB hakkındaki acil durumlar saatiyle birlikte uygulama tarafından haber verilmektedir. Maket üzerinde gezdirilen bireyin uzun süre lavaboda beklemesiyle elde edilen bildirimin yanında, Şekil 9’daki gibi ana ekrandaki bir butonla tüm acil durumlar görüntülenebilmektedir.
Şekil.7. Acil durum bildirimi Şekil 8. Günlük Özet Ekranı Şekil 9. Acil Durum Ekranı
Sonuç, Kısıtlar ve Gelecek Çalışmalar Ülkemizde ve dünyada demanslı birey sayısı; bu alana yönelik yapılacak çalışmalara olan ihtiyacın önemini vurgular niteliktedir. Bu ihtiyaca yönelik uygulanacak çalışmalarda kullanıcı bireyler göz önüne alınarak bakım süreçleri uyum, verimlilik ve kullanım kolaylığı açışından iyileştirilmelidir. Bu alanda gerçekleştirilen çalışmalar göz önünde bulundurulduğunda sağlık alanında gerçekleştirilen sistemlerin bazı kısıtları ve zorlukları olduğu görülmektedir. Gerçekleştirdiğimiz çalışma ile probleme yönelik fonksiyonel ve fonksiyonel olmayan kısıtları minimize etmeyi hedefledik.
Çalışmada, BMB’lere yönelik geliştirdiğimiz çözümün uygulamasından örnekleme yapılmış, bu amaçla geliştirilen sistemin parçaları ve prototipi tanıtılmış, benzer sistemler ve problemle ilgili yayınlanmış çalışmalar hakkında açıklamalara yer verilmiştir. Demans hastalarının iç mekânda takiplerinin gerçekleştirilmesinin önemi ve sistemin kullanılmasının olası faydaları tartışılmıştır. Önerdiğimiz çözüm hakkında BMB’lerin bakımından sorumlu olan kişiler ile görüşülmüş, sistemin kullanılabilirliği ve sonuçları ile ilgili olumlu geri bildirimler alınmıştır. Gelecekte, sistemin kullanılabilirliği ve yeni ihtiyaçlar doğrultusunda deneysel çalışmalar planlanmaktadır.
Gerçekleştirilen sistem ile hasta yakınları BMB’lerin takip verilerine kolaylıkla erişebilir. Bu veriler daha sonra BMB’lerin sağlık gelişimlerini yorumlanmak için kullanılabilir. Elde edilen veriler ile bireylerin takibine yönelik grafikler çıkarılarak süreç profilleri denetlenebilir. Önerdiğimiz çözüm ile bakıma muhtaç bireylerin takibi konusuna yeni bir vizyon getirmeyi amaçlamaktayız. Bu bağlamda sistem üzerinde yazılıma ve donanıma ilişkin iyileştirmeler devam etmektedir.
Referanslar