Özet. Bu çalışmada bileşen yönelimli sistem geliştirme yaklaşımlarında süreç modeli kullanımını desteklemek üzere farklı kabiliyetler gerektiren bileşen yapıları önerilmektedir. Bu yapılar ile merkezi bir süreç denetimi sağlamak için sistemli bir yaklaşım ortaya konacaktır. Servis Odaklı Mimari'yi desteklemek üzere geliştirilen teknikler ve kabiliyetler, merkezi bir süreç modelini çalıştırılabilir bir sistemin ana unsuru olarak kullanmayı uygun hale getirmiştir. Bu mekanizma bileşen merkezli yaklaşımlar için de yararlı olacaktır. Bileşenlerin yayımlanan (published) ve gereken (required) arayüzleri bulunmaktadır ve bu arayüz tanımları ile hangi işlevleri verebileceklerinin yanı sıra hangi işlevlere ihtiyaç duyacakları belirtilebilmektedir. Bu mekanizmalar kullanılarak bileşenler arası işbirliği yapılabilmektedir. Ancak bir uygulama geliştirilirken yapılacak işlerin merkezi bir süreç güdümünde tetiklenmesini hedeflemekteyiz. Tümleştirme çabasını sistematik ve güvenilir bir şekilde yürütmek üzere bu tür bir yapı yararlı olacaktır. Bunun için de bileşenlerin ne zaman bir hizmet isteyecekleri ve bunun sonucunda diğer bir bileşenin ne zaman bir hizmeti vereceğinin merkezi bir süreç tarafından eşgüdüm açısından yönetilmesi gerekecektir. Bu çalışmada önerilen bileşen yapıları ile bileşenlerin gereken arayüzlerindeki işlevler dışarıdan etkinleştirilme kabiliyeti ile donatılmakta ve merkezi bir süreç denetimini destekler hale getirilmektedir. Karmaşık sistemlerin tümleştirme yolu ile çabuk geliştirilmesini hedefleyen yaklaşım, mesaj trafiği gibi verim düşürücü parametrelerin önemli olacağı durumları hedeflememektedir. Çalışma bir örnek üzerinden önerilen mimariyi sunmaktadır.
Integration Approach through Coordinated Components
Yeniden kullanım yazılım geliştirmede önemli bir kavramdır. Bileşen tabanlı yazılım
mühendisliği (CBSE), önceden geliştirilmiş bağımsız bileşenlerin sistematik bir şekilde
bir araya getirilerek yeni bir sistem oluşturulmasını amaçlar [
Yazılım sistemlerinin giderek karmaşıklaşmasının sonucu olarak güncel sistemlerin
daha dinamik ve uyarlanabilir olma gereksinimi ortaya çıkmıştır. Bu amaca ulaşmak
için yazılım sistemlerinin değiştirilme, yapılandırma ve genişletme yeteneğine sahip
olması gerekmektedir. Bu yetenekleri sağlamanın yollarından birisi de değişkenlik
desteğidir [
Yazılım mimarisinde ve bileşen tabanlı yöntemlerde diğer bir önemli yapıtaşı da bağlayıcılardır (connector). Bileşenler yazılımın işlevselliğini temsil ederken, bağlayıcılar bileşenler arasındaki etkileşimlerden sorumludur. Bileşenlerin sistemin işlevselliği ve iletişiminden birlikte sorumlu olduğu geleneksel yaklaşımlarda, sistemi yeni bir bileşen ekleyerek güncellemenin veya mevcut bir bileşen üzerinde herhangi bir değişiklik yapmanın bileşenler arasındaki etkileşim üzerinde doğrudan etkisi vardır. Bu sebeple sistemdeki herhangi bir değişikliğin öngörülemeyen hatalara ve uyumsuzluklara yol açabilme olasılığı mevcuttur.
Bu çalışmada merkezi bir yapı olarak kullanılan süreç modeli üzerinden bileşenler arası iletişimin eşgüdümlü bir şekilde bağlayıcılar aracılığı ile sağlanması gösterilmektedir. Bileşenlere gerekli yeteneklerin kazandırılabilmesi için bileşen arayüzlerine dışarıdan tetiklenebilme kabiliyeti sağlanmakta ve merkezi bir süreç denetimi üzerinden kontrol edilebilir hale getirilmektedir. İşlerin merkezi bir yapı üzerinden yerine getirilmesi sayesinde daha anlaşılabilir ve kontrolü kolay bir sistem elde edilmesi, dolayısıyla ileride oluşması muhtemel hatalar ve uyumsuzluklardan arındırılmış daha güvenilir bir sistem hazırlanması planlanmaktadır.
Çalışmanın takip eden bölümünde yaklaşımın dayandığı temel konular hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde mevcut altyapı üzerine yapılan geliştirmelerden bahsedilerek önerilen yapının nasıl çalıştığı anlatılmıştır ve sistemin çalışması örnek bir çalışma üzerinden gösterilmiştir. Dördüncü bölümde ise önerilen yaklaşımın avantaj ve dezavantajları irdelenerek yazılım geliştirme üzerine potansiyel etkileri değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde literatürdeki ilgili yaklaşımlar sunulurken altıncı bölümle çalışma sonlandırılmaktadır.
Bu bölümde, önerilen mimari için gereken alt yapıdan bahsedilmiştir. Bileşenler, bağlayıcılar, değişkenlik yönetimi ve bileşen yönelimli modelleme dili XCOSEML bölüme dahil edilmiştir. 2.1
Bir yazılım bileşeni, bir bileşen modeline uyan ve bir birleşim standardına göre değişim olmaksızın bağımsız olarak konuşlandırılarak oluşturulabilen bir yazılım öğesidir. Bileşenler, bağımsız kullanılabilmelerinin yanı sıra daha büyük ve karmaşık sistemleri üretebilmek için diğer bileşenler ile tümleşik olarak da kullanılabilirler. Sağlamış oldukları yeniden kullanım teknolojisi sayesinde yazılım sistemlerini sıfırdan oluşturmak yerine yeniden kullanım ile daha kolay geliştirme imkanı sunmaktadırlar.
Bileşenlerin standart bir bileşen modeline uygun olmaları gerekir. Günümüzde otomotiv yazılımı ve tüketici elektroniğinde kullanılan gömülü sistemlerden telekomünikasyon, finans, sağlık ve ulaşım gibi iş alanlarına kadar uzanan birçok uygulama alanını hedefleyen bileşen modelleri bulunmaktadır. Bazı bileşen modelleri ise doğrudan teknoloji platformlarına dayalıdırlar.
Bileşen modellerinde bileşenler mimari birimlerdir. Her bir bileşen, bileşenin sağladığı hizmetleri gösteren bir arayüze ve doğru bir şekilde çalışması için gereken servislere sahip olmalıdır. Böylece işlevler ve davranışlar ortaya konulabilirken uygulama ayrıntıları gizlenebilmektedir. 2.2
Bağlayıcılar Günümüzde modern yazılım sistemleri pek çok karmaşık bileşenden oluşmaktadır. Bu bileşenler arasındaki etkileşimlerin doğru ve verimli bir şekilde sağlanması sistemin kararlılığının ve genişletilebilirliğinin sağlanması açısından büyük önem arz etmektedir. Bileşenlere sistemin işlevselliğini sağlamanın yanında iletişim sorumluluğunu da yüklemek sistemin kontrolünü zorlaştırmaktadır.
Bağlayıcının tanımı “Bileşenler arasında etkileşimi sağlamak ve düzenlemek için
görevlendirilen mimari öğe” olarak verilmiştir [
Bağlayıcılar, sundukları hizmetlere göre Mehta vd. [
İletişim bağlayıcıları bileşen etkileşimlerinde en önemli yapı taşlarından birisi olan veri aktarımında kullanılır. Eşgüdüm bağlayıcıları bileşenler arasında kontrol aktarımından sorumludur. Dönüşüm bağlayıcılarının amacı heterojen sistemlerde bileşenlerin birbiri ile etkileşime girmesine olanak sağlamaktır. Kolaylaştırma bağlayıcıları ise bileşenler arasındaki etkileşimlere arabuluculuk etmek ve bunları düzene koymak için kullanılır.
Bağlayıcıların sağladığı bu servislere karşılık Prosedür Çağrısı (Procedure Call), Olay (Event), Veri Erişimi (Data Access), Bağlantı (Linkage), Akış (Stream), Sıra Düzenleyici (Arbitrator), Uyarlayıcı (Adaptor) ve Dağıtıcı (Distributor) olmak üzere sekiz adet bağlayıcı türü tanımlanmıştır. Bu bağlayıcı türleri ve sağladıkları servisler Tablo 1’de verilmiştir.
Tablo 1. Bağlayıcı türleri ve karşılık gelen servisleri ([
Verilen Servisler İletişim Eşgüdüm Dönüşüm (Communication) (Coordination) (Conversion) Kolaylaştırma (Facilitation) Prosedür Çağrısı (Procedure Call)
Olay (Event)
Veri Erişimi ir (Data Access) liep Bağlantı ıT (Linkage) ıcy Akış laağ (Stream) B Sıra Düzenleyici (Arbitrator) Uyarlayıcı (Adaptor)
Dağıtıcı (Distributor) ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Mehta vd. tarafından belirlenen bu sınıflandırmalar XCOSEML’deki bağlayıcı tanımına eklenmiştir. Dildeki bağlayıcı yapısında bulunan bağlayıcı tipini temsil eden “ConnectorType” ve servis tipini temsil eden “ServiceType” belirleyicileri, geliştiricilere ilgili bağlayıcının amacı ve yapısı hakkında bilgi vermek için kullanılmaktadır. Bu sınıflandırmalar değişkenliğin yönetilmesinde önem arz etmektedir. 2.3
Değişkenlik yönetimi, yaşam döngüsü boyunca yazılım eserlerindeki (artifacts)
değişkenliği açıkça ifade etme, farklı değişkenlikler arasındaki bağımlılıkları yönetme
ve bu değişkenliklerin örneklerini destekleme faaliyetlerini kapsar. Değişkenliği
yönetmenin karmaşıklığı, daha sistematik yöntemlerin kullanılmasını gerektirmektedir.
Bu doğrultuda, değişkenliğin gereksinimlerden kaynak koduna yazılım geliştirmenin
her seviyesinde yönetilebilmesini sağlayan çeşitli değişkenlik modeli yaklaşımları
önerilmiştir. Bu modeller arasında en yaygın olarak kullanılanları OVM [
Değişkenlik, değişkenlik noktaları (variation points) ve bu noktalar üzerinde sunulan seçenekler (variant) aracılığıyla gerçekleştirilir. Bileşen üzerinde tanımlanabilmesinin dışında bağlayıcı, arayüz ya da süreç üzerinde de değişkenlik tanımlanabilmektedir. Arayüz değişkenliği, işlevlerin ve parametrelerin nasıl ve ne zaman değiştirileceğini belirten bir yapılandırma mekanizmasını gerektirir. Bağlayıcı değişkenliği, iki bileşen arasında ne zaman ve hangi bağlayıcının kullanıldığını belirtmek için bir ilişki mekanizmasına ihtiyaç duyar. Süreç değişkenliği ise hizmetlerin birbirleri ile hangi sırayla ve nasıl etkileşim kurduğunu tanımlamak için bir uyarlama (tailoring) mekanizmasını gerektirmektedir. 2.4
XCOSEML [
XCOSEML’in öncüsü COSEML [
XCOSEML, değişkenlik içeren saha modelinden (domain model) çalışan bir ürün
elde edilmeden önce yazılım doğrulaması amacıyla model kontrolüne (model checking)
imkan vermektedir. Bunun için yarı otonom bir araç desteği [
Önerilen Yapı Önerilen sistemde bileşen yapılarına eklemelerde bulunulmuştur. Bileşenlerin dışarıdan tetiklenmesi amacı ile kullanılan tetikleyici (trigger) metotlar, dışarıdan istekte bulunmakta kullanılan isteyici metotları (method out) harekete geçirmek için eklenmiştir. Bu kabiliyetler COSEML ve XCOSEML dillerine eklenmiştir. Ancak örnekler sunulurken yer kısıtı ve fazla yarar getirmeyeceği değerlendirmeleri sonucunda bu dillerdeki modeller yansıtılmamıştır. Ayrıca önerilen katkı üst düzey model sunumuna da fazlaca karşı düşmemektedir.
Yazılım dünyasında en yaygınca kullanılan “method” terimi, yayınlanmış (published) işlevlere karşı düşmektedir ve COSEML’de “method-in” (yanıtlayıcı görevini üstlenir) olarak tanımlanır. Dışarıdan çağrılır ve bir hizmet verir. COSEML’deki “method-out” tanımı ise gereken (required) işlevlere karşılık gelir ve isteyici görevini üstlenir. Bu kavram hem bileşen modellerinde hem de UML 2.0’da [16] mevcuttur ve dışarıdan çağrılacak bir işlevi tanımlar. Bu çalışmada isteyici metotlar, çalıştırılabilen kod parçalarıdır ve tetikleyici metotlar tarafından başlatılır.
Tetikleyici metodun bir isteyici metodun görevini dışarıdan bazı varlıklar tarafından çalıştırılmak üzere üstlenmesi bile mümkün olmaktadır. Ancak, daha çok tam çalışma anında ne tür parametre değerlerinin sağlanacağını istekte bulunacak bileşenden başka bir varlık bilemez. İşlevin adı, hatta parametre listesi bile biliniyor olsa da gerçek çağrıyı, isteyici metoda sahip olan bileşenin yapması doğru olur. Bu açıdan tetikleme mekanizması geliştirilmiştir. Önerilen sisteme uygun olarak tasarlanan bir bileşen yapısı Şekil 1’de gösterilmektedir. Bu bileşen yapısı bahsedilen metotları içermektedir.
Şekil 1. Önerilen bileşen yapısı.
Önerilen mimariyi sunmak için gerçek zamanlı çalışan bir sistem olarak düşünülen Trafik Uyarı Sistemi (TUS) kullanılacaktır. Bu örnek, yer kısıtı açısından büyükçe tutulmamış, temel mekanizmanın çalışmasını aktaracak boyutta verilmiştir. Ayrıca, önerilen yapılar, mesajların bağlayıcılar tarafından tekrarlanması ve alt düzeyde mesaj sayısını bir iki misline çıkarması açısından katı gerçek zamanlı sistemler için verimsiz olabilecektir. Bu örnekteki düzeyi ile gerçek zamanlı kullanım için bir sorun görünmemektedir. Ayrıca, bağlayıcı yapıları yalnızca modelleme aşamasında kullanılacaksa ve model güdümlü (model driven) yöntemlerle serbestçe kod üretilebilecekse, gerçek zamanlı sistemler için böyle bir uyarlama da düşünülebilir. UML modellerinde içerilen kapı (port) yapılarını bu şekilde model düzeyinde içerip kod düzeyinde bunları kaldırıp mesaj sayısını azaltan çalışmalardan [17] bu yönde uyarlama yapılabilir. TUS’ta sürücülere anlık bilgilendirme sağlamak amacı ile kullanılan “UyariEkrani”, hava koşullarına göre araçların hız/takip mesafesini termalfotoğrafik yöntem veya radar ile hesaplamak amacıyla kullanılan “AkilliKamera” ve anlık hava durumu bilgisi sunmaya yarayan “HavaRaporu” bileşenleri bulunmaktadır.
Sistemin gerçekleştirimi nesne yönelimli programlama kullanılarak yapılmıştır. Bileşenlerin birbiri ile olan iletişimini göstermek amacıyla bileşenler birer nesne olarak ele alınarak Şekil 2’deki akış diyagramı verilmiştir.
Şekil 2. Geleneksel yöntemlerle bileşenler arası mesajlaşma.
Şekil 2’de verilen mesajların çalışacağı göreceli sıranın belli olmasına rağmen hangi mesajların tam olarak ne zaman çalışacağının bilinmesi mümkün değildir. Bu durum özellikle gerçek zamanlı çalışan sistemlerde sistemin anlaşılabilirliği ve güvenirliği konusunda sorunlara sebep olabilmektedir. Bileşenler arasındaki etkileşimlerin merkezi bir yapı olarak bir süreç modeli üzerinden sağlanması ile kontrolü daha rahat ve güvenilir bir sistem elde edilebilecektir. İlgili sistemin merkezi bir yapı üzerinden kontrol edilen karşılığı Şekil 3’te gösterilmiştir.
Şekil 3. Önerilen sistemde süreç modeli üzerinden etkileşimin tetiklenmesi. Şekil 3’te gösterildiği üzere önerilen yapıda iletişim, süreç modeli tarafından “Başla()” komutu ile tetiklenmektedir ve bu sayede hangi mesajın tam olarak ne zaman gönderileceği süreç tarafından kontrol edilir duruma gelmiştir. Bu durum Şekil 2’de verilen, mesajların zamanlarının tam olarak bilinemediği sisteme göre önemli avantajlar sağlamaktadır.
Süreç modeli tarafından bileşenler arası etkileşimi başlatmak üzere kullanılan “Başla()” metodu ile etkileşimde bulunması istenen iki bileşen arasındaki bağlayıcı tetiklenir. Bu tetiklenme ve akabinde gerçekleşen mesajlaşmalar Şekil 4’te gösterilmiştir. Bu süreç aşağıda sıralandırılmış mesajlar şeklinde özetlenmektedir: Şekil 4. Önerilen sistemde süreç modeli üzerinden tetiklenen bileşenler arası mesajlaşma. 1. Bağlayıcı tarafından ilgili isteyici bileşen (requester) üzerinde bulunan aynı isimdeki metodu tetikleyen bir tetikleyici metot çağrılır. 2. İsteyici bileşendeki ilgili isteyici, isteğini bağlayıcıya iletir. 3. Bağlayıcı ilgili yanıtlayıcı bileşen (responder) üzerindeki yanıtlayıcı metodu çağırır. 4. Talebi alan yanıtlayıcı bileşen (responder) cevabı bağlayıcıya yanıtlayıcı metodu üzerinden iletir ve 5. bağlayıcı da cevabı ilgili bileşene göndererek etkileşimi sonlandırır.
Örnek olarak verilen TUS üzerinden, süreç modeli tarafından tetiklenen ve bileşenlerin bağlayıcılar aracılığı ile haberleşmesini gösteren akış diyagramı Şekil 5’te verilmiştir. Sistemdeki etkileşimleri gösterebilmek amacı ile süreç modeli, bileşenler ve bağlayıcılar birer nesne olarak ele alınmıştır. Birinci mesajda süreç modeli üzerinden “Başla()” metodu ile ilgili bağlayıcı tetiklenmektedir. İkinci mesajda bağlayıcı ilgili bileşenin tetikleyici metodunu (hizIstegi_tr()) çağırmakta, ardından tetikleyici metodu uyarılan bileşen (UyariEkrani) ilgili isteyici metodu ile bağlayıcı üzerinden istekte bulunmaktadır. Akabinde gerçekleşen mesajlaşmalar sırası ile verilmiştir. Şekil 5. Süreç modeli üzerinden tetiklenen bileşenler arası mesajlaşmayı gösteren akış diyagramı. 4
İzlenimler Çalışmayı özendiren fikirler, değişik uygulama alanlarındaki zorlukları yenmek üzere bileşen teknolojilerinin kullanımını kolaylaştırmak için değişkenlik yönetimi ve bağlayıcı kullanımı değerlendirildiğinde ortaya çıkmıştır. Bu uygulamalara örnek olarak nesnelerin interneti (IoT) sahasındaki çeşitlilik [18] verilebilir. Bu zorluklar ele alındığında ayrıca tümleştirme ile birlikte sıralama denetiminin karmaşıklığı göze çarpmaktadır. Mesajlar arasındaki sıralandırmanın denetim kabiliyetinin, gerekli soyutlamaların ima edilerek değil, doğrudan tanımlanarak geliştiricilere sunulması yönüne gidilmiştir. Böylece toplam zorluğu azaltıcı yönde bir adım atılmıştır. Sıralandırma tasarımı için öncelikle, uygulamanın (ya da bir kısmının) merkezi bir kontrol ile mi yoksa dağıtık bir algoritma tasarımı ile mi gerçekleştirileceği seçimi yapılmalıdır.
Bağımsız karakteri olan bileşenler ile bir tümleştirme yapıldığında ve merkezi bir uygulamanın da varlığı söz konusu olduğunda, temel “kontrol geçişi” yapıları olarak yoklama ya da kesme (polling/interrupt) mekanizmaları değerlendirilmelidir. Bu gibi mekanizmalar ve merkezi/dağıtık gibi üst düzey yaklaşımlar bir arada değerlendirildiğinde, birçok bileşimi gündeme getirmektedir. Temelde, bir sistem geliştirme ortamı farklı kullanımlara açık kapı bırakmalıdır, ancak özellikle bazı çözüm kategorilerinde daha verimli olmak üzere bir yönelimi de destekleyebilir. Bu çalışmada da değişik sıra denetimi mekanizmaları engellenmemekte ancak merkezi bir denetim ve yoklama mekanizmasının öne çıkarılacağı çözüm kategorileri hedeflenmektedir.
Çalışmada bağlayıcının üstlendiği görevleri yapabilmesi için aralarında bağlantı kurduğu bileşenlerin yerleri ve hangi metotlarını kullanarak iletişim sağlayacağını bilmesi gerekmektedir. Bunlara imkan tanıyan kod parçaları ilgilerin ayrılması prensibine uygun olarak bağlayıcının içine yerleştirilmiştir. Bunun alternatifi olarak bu iletişim süreç tarafından yapılacak olursa kod parçalarının sürecin içinde yer alması gerekecektir. Bu da çalışan bir sistemi mümkün olduğu kadar kolay geliştirmek için basit tutulmaya çalışılan süreç modellerini daha karmaşık hale getirecektir.
Bileşenler arası iletişim, arakatman (middleware) kullanarak da sağlanabilir. Bileşenler arası veri aktarımının yanı sıra veri üzerinde yapılacak tür dönüşümü gibi işlemlerle bileşenlerin eşgüdümlü çalışması ve veri güvenliği gibi işlerin de arakatman tarafından sağlanması beklenebilir. Arakatman içinde sağlanan bu işlevler genellikle kullanıcı müdahalesine kolaylıkla imkan vermeyen ya da arakatman yapısını tam anlamıyla öğrenerek değişikliğe el veren niteliktedir. Bu nedenlerle ve zaten eşgüdüm denetimini öne çıkarmak için bağlayıcılar önerildiğinden bileşenler arasındaki eşgüdüm ve iletilen veri üzerinde yapılacak işlemler de arakatmanın dışına çekilerek, bağlayıcılarla yapılmıştır. Bir arakatman ile çalışıldığında bile, bileşenlerin arakatman ile uyumlu çalışması amacıyla yazılması gerekecek kodlar için de en uygun yapı bağlayıcılardır.
Bu makalede önerilen yöntemin bir zorluğu, mevcut bileşen modellerinde değişiklik önermesidir. Bu nedenle, kritik ihtiyaca neden olacak uygulama alanları oluştuğunda bu tür bileşenlerin yaygın kullanımı ancak söz konusu olabilecektir. Dolayısı ile, yapılmakta olan çalışmalarda denetim kolaylığı ile birlikte bileşen modelinde gerekecek yenilikler, bir ödünleşme konusu olarak ele alınmaktadır. Genelde diğer yaklaşım kategorileri için mevcut bileşen modellerini olduğu gibi kullanan öneriler öne çıkmaktadır. Ancak bu ve gelecek çalışmaların ortak yönü, yeni bağlayıcı tanımlarıdır. Yaygın kullanımda bileşenler gibi protokollere ve modellere sahip olmayan bağlayıcılar için bu yönlerde tanımlamalar yapılmaktadır. 5
İlgili Çalışmalar Bağlayıcılara sözü geçen kabiliyetlerin yüklenmesi yönünde çalışmalar daha önceden de bulunmaktaydı. Ancak değişkenlik yönetiminin de eklenmesi ve eşgüdümün pratikleştirilmesi katkıları ile yazarların çalışmaları, bağlayıcılara bileşenlerin elde ettiği düzeyde bir yeniden kullanılabilirlik kazandırılmasına doğru gitmektedir. Bu bölümde, bu tür bir hedefle doğrudan ilişkili olarak daha çok yazarların çalışmalarına atıfta bulunulmaktadır. Değişkenlik yönetimi bileşen yönelimli modellemeye uyarlanmış [19] daha sonra bağlayıcılara da taşınmış ve bu unsurlara eşgüdüm boyutunun pratik araçları olma yönünde bir yapı kazandırılmıştır [20]. Bu öncü çalışmalar sonucunda tümleştirme kolaylaşmışsa da karşılığında bileşen modellerine müdahale edilmesi gereği ödünü verilmiştir. Daha yaygın kullanıma açık olunması gözetilerek mevcut bileşen yapıları ile uyumlu çalışacak mimarilerin öne çıktığı bir çalışma ise [21] yakında sunulacaktır. 6
Merkezi bir denetim yaklaşımı için bileşen tümleştirerek sistem geliştirme işlemini desteklemek üzere yeni bağlayıcı yapıları ve bileşen yapılarında değişiklikler tanımlanmıştır. Hedefi gerçekleştirmek üzere özellikle örnek çalışmalarda sunulan yeniliklerin geçerli olabileceği gözlemlenmiştir. Burada sunulan küçük örneğe ek olarak başka çalışmalar da yapılmıştır. Yapılan çalışmalar, gerçek bileşenlerle değil, onların benzetimi olarak Java kodu ile yazılmış varlıklarla yapılmıştır. Çalışmanın ana zorluğu, mevcut bileşenlerin doğrudan kullanılamayıp bileşen protokollerinde değişiklik gerektiriyor olmasıdır. Verim gibi kısıtların zorlanmadığı ve merkezi denetimin önemli olduğu (örneğin bazı IoT tabanlı uygulamalar) durumlarda önerilen modelin yararlı olacağı tahmin edilmektedir. Gelecek çalışmalarda ise yaklaşımın yaygın olarak kullanılan diğer bileşen modellerine uyarlanması ve farklı arakatmanlarda kullanılarak testlerin yapılması hedeflenmektedir.
14. Classen, A., Cordy, M., Heymans, P., Legay, A., Schobbens P. Y.: Model checking software product lines with SNIP, International Journal on Software Tools for Technology Transfer (STTT) (2012). 15. Classen, A., Cordy, M., Schobbens, P. Y., Heymans, P., Legay, A., Raskin, J. F.: Featured Transition Systems: Foundations for Verifying Variability-Intensive Systems and Their Application to LTL Model Checking, IEEE Transactions on Software Engineering, (2013). 16. The Object Management Group, UML 2.0, http://www.omg.org/spec/UML/2.0/, last accessed 2017/06/20. 17. Kocataş, A. T., Can, M., Doğru, A. H.: Lightweight Realization of UML Ports for SafetyCritical Real-Time Embedded Software, In: 4th International Conference on Model Driven Engineering and Software Development (Modelsward 2016), Rome, Italy (2016). 18. Kaya, M. C., Saeedi Nikoo, M., Suloglu, S., Tekinerdogan, B., Dogru, A. H.: Managing Heterogeneous Communication Challenges in Internet of Things using Connector Variability, Connected Environments for the IoT: Challenges and Solutions, Springer, Yayınlanmak üzere kabul edilmiştir, (2017). 19. Kaya, M. Ç.: Modeling Variability in Component Oriented Software Engineering. MSc
Thesis, Middle East Techical University, (2015). 20. Çetinkaya, A.: Variable Connectors in Component Oriented Development. MSc Thesis,
Middle East Techical University, (2017). 21. Kaya, M. Ç., Cetinkaya, A., Dogru A. H.: Composition Capability of Component-Oriented Development, In: 5th International Symposium on Innovative Technologies in Engineering and Science (ISITES), Sözlü sunum için kabul edilmiştir, Baku-Azerbaijan (2017).