=Paper=
{{Paper
|id=Vol-2045/Bilisim_paper_23
|storemode=property
|title= Kisisel Verilerin Korunmasina Genel Bir Bakis ( An Overview of the Protection of Personal Data)
|pdfUrl=https://ceur-ws.org/Vol-2045/34_Bilisim_2017_paper_23.pdf
|volume=Vol-2045
|authors=Ali Haydar Dogru
}}
== Kisisel Verilerin Korunmasina Genel Bir Bakis ( An Overview of the Protection of Personal Data)==
https://ceur-ws.org/Vol-2045/34_Bilisim_2017_paper_23.pdf
Kişisel Verilerin Korunmasına Genel Bir Bakış
Ali Haydar Doğu
Karadeniz Teknik Üniversitesi
ahdogu@ktu.edu.tr
ÖZET Kanunu (m.6, m.10) gibi örnek kanunlarımız ile
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişim, veri kişisel verilerin korunmaya çalışıldığı görülse de
toplama ve bunları otomatik işleme tabi tutma kişisel verinin ne olduğunun tanımlanmamış olması
kapasitesini artırmıştır. Öte yandan ticari hayatta da uygulamada bazı sorunlara yol açmakta idi. 6698
kişisel veriler önemli bir konuma gelmiştir. Bu sayılı KVKK’nın yürürlüğe girmesi ile bu belirsizlik
değişimler bireyin özel hayat mahremiyetini ortadan kaldırılmıştır [1:141].
savunmasız hale getirmiş ve beraberinde kişisel
verilerin korunmasını zorunlu kılmıştır. Kişisel
1. KİŞİSEL VERİ KAVRAMI
verilere koruma sağlayan 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu, 5651 sayılı İnternet Kanunu ve diğer
Gerek ulusal gerekse uluslararası mevzuata
kanunların yanı sıra Nisan 2016 tarihinde yasalaşan
baktığımızda kişisel verilerle ilgili birbirlerine
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu da bu
benzeyen tanımlar ile karşılaşmaktayız. 6698 sayılı
konudaki özel bir kanun olarak hukuk sistemimiz
Kişisel Verileri Koruma Kanunu kişisel veriyi; “kimliği
içerisinde yerini almıştır. Kanun uygulayıcılarının
belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü
kişisel verilerin işlenmesi ile oluşan ve karar
bilgi” olarak tanımlamıştır. KVKK, özel nitelikli kişisel
vericilerin karar verme anlarını olumlu yönde
veri ayrımı da yaparak “kişilerin ırkı, etnik kökeni,
etkileyen bilginin değeri ile kişisel mahremiyet
siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya
arasında bir denge kurmaları büyük önem arz
diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da
edecektir. Bu çalışmada, kişisel verilerin korunması
sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza
hem kendi Kanunu hem de Türk Ceza Kanunu
mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile
açısından incelenmiş, bireysel ve kurumsal
biyometrik ve genetik verileri” özel nitelikli kişisel
sorumluluklar ortaya konmuştur. Konu, özellikle
veri olarak saymıştır. Özel nitelikli kişisel verilerin,
internet ortamındaki uyuşmazlıklara emsal teşkil
ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır
eden yargı kararları ile de desteklenmiştir.
(KVKK m. 6).
Anahtar Kelimeler
Kişisel Veri; Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; TC numarası, en sevdiği yemeğin adı, kredi kartının
Sosyal Medya; İnternet Ortamı. asgari ödeme tutarı, transkript not ortalaması, ırkı,
kullandığı ilacın adı, babasının geçirdiği ameliyat,
GİRİŞ elektrik faturasının miktarı, IP numarası, biyometrik
Kişisel verilerin korunmasına yönelik 1981 yılında özellikleri, kanındaki şeker miktarı, aldığı disiplin
Avrupa Konseyi’nin çıkardığı 108 sayılı Sözleşme ve cezası, saçının rengi gibi kişiye ait her tür bilgi o
ardından Avrupa Birliği’nin 1995 yılındaki 95/46 EC kişinin kişisel verisidir. Kişi; adı ya da TC numarası ile
sayılı Direktifi’nin ardından konunun Türkiye’nin iç doğrudan belirli olsa da bu bilgileri olmadan da diğer
hukukunda aktif edilmesi gerektiğinden 6698 sayılı yardımcı araçlarla belirlenebiliyor ise o kişiye ait her
Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) 7 Nisan 2016 tür bilgi kişisel verisidir. Örneğin bir işyerinde
tarihinde yayımlanarak yasalaşmıştır. “sarışın ve Trabzonsporlu” ifadesi kullanıldığında
kişinin kim olduğu belirlenebiliyor ise doğrudan isim
Avrupa Birliği her ne kadar Direktifin ardından 2017 belirtilmesine gerek yoktur.
yılında Avrupa Birliği Veri Koruma Yönergesi’ne
(EU General Data Protection Regulation – KVKK’nın kişisel veri tanımını üç unsur
GDPR) geçmişse de geride bıraktığı tecrübe, KVKK’yı oluşturmaktadır. Bunlar; belli ya da birkaç yardımcı
yeni çıkaran ülke olarak tarafımızdan bir avantaj araç yardımcıyla kolayca belirlenebilen bir kişinin
olarak kullanılacaktır. varlığı, bu kişiye ait bilginin belirtilmiş olması ve bu
bilgilerin o kişiyle irtibatlı olmasıdır [2:28]. Örneğin
Hukuk sistemimiz içerisinde her ne kadar Türk Ceza kişiye ait e-posta adresi, onun kişisel verilerinden
Kanunu, Türk Medeni Kanunu (m.24-25), Türk biridir ve haberleşme özgürlüğü kapsamında özel
Borçlar Kanunu (m.419), Elektronik Haberleşme hayatının bir parçasıdır [3:24].
Kanunu (m.51), Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi
Verilerin, kişinin ekonomik, kültürel, sosyal veya
psikolojik kimliğini ifade eden somut bir içerik Kanun ile sadece gerçek kişilerin verileri
taşıması veya kimlik, vergi, sigorta numarası gibi korunmaktadır. Kanun, kişisel veriye temas eden,
herhangi bir kayıtla ilişkilendirilmesi sonucunda işleyen, depolayan özel ve tüzel kişilerin uyması
kişinin belirlenmesini sağlayan tüm halleri kapsar. gereken kuralları, veri toplama ve işleme
İsim, telefon numarası, motorlu taşıt plakası, sosyal süreçlerinde yapmaları gerekenleri düzenlemektedir.
güvenlik numarası, pasaport numarası, özgeçmiş,
resim, görüntü ve ses kayıtları, parmak izleri, genetik 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu,
bilgiler, e-posta ve bilgisayarının IP adresi, facebook gerçek ve tüzel kişilere verilerin korunmasına yönelik
veya twitter ortamında yazdıkları gibi veriler dolaylı bazı sorumluluklar yüklemiştir. Kişisel verilerin
da olsa kişiyi belirlenebilir kılabilme özellikleri işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt
nedeniyle kişisel verilerdir[4:9]. sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden
sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiler bu Kanun
2. KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU (KVKK) kapsamında “veri sorumlusu” olarak
tanımlanmaktadır (KVKK m. 3). Herkes, veri
İç hukukumuzda yakın tarihe kadar kişisel verilerin sorumlusuna başvuru yaparak kendisi ile ilgili veri
korunması; mevcut Anayasamız, 4721 sayılı Türk kaydı olup olmadığını var ise neler olduğunu ve ne
Medeni Kanunu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu amaçla kullanıldıklarını öğrenme hakkına sahiptir. Bir
çerçevesinde yürütülmekte idi [8:277]. 6698 sayılı başka ifade ile gerçek ya da tüzel kişiler, ilgili kişileri
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) aydınlatma yükümlülüğü altındadır. Veri sorumlusu
07.04.2016 tarihinde Resmi Gazete ’de ayrıca kendi sorumluluğu altındaki verilere hukuka
yayımlanması ile bu konuda artık bir özel aykırı olarak erişimi ve bu verilerin hukuka aykırı
kanunumuz oldu. Kişisel verilerin korunmasına olarak işlenmesini önlemek zorundadır. Veri
yönelik ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu, 5070 sayılı sorumlusu, kendi kurum ve kuruluşunda, KVKK
Elektronik İmza Kanunu, 1512 sayılı Noterlik Kanunu hükümlerini sağlamak amacıyla gerekli denetimleri
ile Elektronik Haberleşme Sektöründe Kişisel yapmak veya yaptırmak zorundadır. Veri
Verilerin İşlenmesi ve Gizliliğin Korunması Hakkında sorumluları, kişisel verilere yönelik gelen talepleri en
Yönetmelik gibi özel düzenlemeler de mevzuatımız geç otuz gün içerisinde yazılı ya da elektronik
içerisinde yer almaktadır. ortamda ilgili kişiye bildirir (KVKK m. 13).
2010 yılında yapılan Anayasa değişikliği referandumu KVKK’ya uyum sürecinde ister kamu kurum ve
ile Anayasamızın 20. maddesinde yer alan “Özel kuruluşları olsun isterse özel sektör kuruluşları olsun
Hayatın Gizliliği” başlığı altında kişisel verilerle ilgili kişisel verilerin korunması kapsamında ilk yapılması
fıkra eklenmiştir. Buna göre herkes; kendisiyle ilgili gereken tutulmakta olan kişisel verilere ait bir "veri
kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. envanteri” hazırlamak olmalıdır. Bu envanter
Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında içerisinde;
bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların
düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve Kişisel verilerin işlenme amacı,
amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını Verilerin kategorisi,
öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda Verilerin aktarıldığı gerçek ya da tüzel kişi
öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla kategorisi,
işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas Kişisel verinin an fazla ne kadar süre
ve usuller kanunla düzenlenir” [5:86]. saklanacağı,
Hangi verilerin yurtdışına aktarıldığı,
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişim veri Veri güvenliği için hangi yöntem ve
toplama ve bunları otomatik işleme tabi tutma tedbirlerin alındığı,
kapasitesini olukça artırmış ve bunun sonucunda da açıklanmalıdır[18].
bireylerin özel hayat mahremiyetleri savunmasız
hale gelmiştir. Ticari hayatta da kişisel verilerin
önemli bir konuma gelmesiyle kişisel verileri KVKK ile kişisel verilerin işlenmesinde başta özel
koruyabilme adına 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve
Kanunu Nisan 2016 tarihinde yasalaşmıştır. özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen
gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları
Kişisel verilerin Korunması Kanunu’nun temel amacı usul ve esasları düzenlemektir. Kanunun kapsamının
kişinin hak ve özgürlerini korumaktır. Bu koruma, anlatıldığı 2. Maddesinden sözü edilen kişisel
bireyin ayrımcılık tehlikesi ile karşı karşıya kalmaması verilerin, gerçek kişilere ait olan veriler olduğu
içindir. anlaşılmaktadır. Bir başka deyişle Kanun ile sadece
gerçek kişilerin verilerinin koruma altına alınacağı dışında kullanılmasından veya herhangi bir şekilde
görülmektedir. Ancak TMK’nın, başlı başına bir üçüncü şahısların eline geçerek hukuka aykırı olarak
varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi topluluğu olarak yararlanılmasından dolayı hakkında bilgi toplanan
tanımladığı tüzel kişilere ait verilerde bir gerçek kişiyi kişiler büyük zararlara uğrayabilmektedirler. Bu
ifade edebilir ve bu durumda KVKK kapsamında bakımdan, kişilerle ilgili bilgilerin hukuka aykırı
değerlendirilebilir [6:91]. olarak kayda alınması suç olarak tanımlanmıştır.
Kişisel verilerin korunmasının temel amacı, kişinin
Kişisel veriler sadece bireyin adı, soyadı, doğum özel hayatının gizliliğini güvence almak suretiyle
tarihi ve doğum yeri gibi kişinin kesin teşhisini kişiyi korumaktır [Yargıtay HGK, 16.06.2015, 2014/4-
sağlayan bilgiler değil, aynı zamanda kişinin akli, 56 E., 2015/1679 K.579.].
psikolojik, fiziki, kültürel, ekonomik, sosyal ve sair
özelliklerine ilişkin verilerdir. Kişinin belirli veya 6698 sayılı KVKK’nın beşinci bölümünde “Suçlar ve
belirlenebilir olması, mevcut verilerin herhangi bir Kabahatler” hükme bağlanarak Türk Ceza Kanunu’na
şekilde bir gerçek kişiyle ilişkilendirilmesi suretiyle, o gönderme yapılmıştır. Buna göre; Kişisel verilere
kişinin tanımlanabilir hale getirilmesini ifade eder. ilişkin suçlar bakımından 5237 sayılı Türk Ceza
Bir başka deyişle eldeki bilgi kişiyi belirlemede yeterli Kanununun 135 ila 140. madde hükümleri
oluyor ise bu bilgiler kişisel veridir [7:1095]. uygulanacaktır. KVKK’nın 7. maddesi hükmüne aykırı
olarak; kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, bu getirmeyenler 5237 sayılı Kanunun 138. maddesinde
korumaya yönelik kişilere bazı başvuru yollarını yer alan “Verileri Yok Etmeme” suçu ile
açmıştır. Şöyle ki; herkes, veri sorumlusuna cezalandırılacaktır.
başvurarak kendisiyle ilgili;
KVKK’nın gönderme yaptığı TCK ‘da bu konuda yer
Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme, alan madde kapsamına (m. 135) göre;
Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi (1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden
talep etme, kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların (2) Kişisel verilerin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini
amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak
öğrenme, ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık
Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin
aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, olması durumunda birinci fıkra uyarınca verilecek
Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş ceza yarı oranında artırılır.
olması hâlinde bunların düzeltilmesini
isteme, Yukarıdaki madde kapsamından görüleceği gibi,
Kişisel verilerin silinmesini veya yok “kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki
edilmesini isteme, kökenlerine” ait bilgilerin kayıt altına alınması
Kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere hukuka uygunluk sebeplerinden
bildirilmesini isteme, faydalanamamaktadır. Yani bu tür bilgilerin kaydı
İşlenen verilerin münhasıran otomatik her durumda hukuka aykırı olacağı yorumu
sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi yapılabilir [8:288].
suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir
sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme, Öte yandan kişisel verilerin bilişim ortamlarına ya da
Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak kâğıt üzerine kayıt edilmeleri arasında fark
işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde bulunmamaktadır[8:289].
zararın giderilmesini talep etme, haklarına
sahiptir. Kişisel verilerin kaydedilmesi suçunun işlenebilmesi
için fail tarafından yapılan bir eylemin olması ve bu
eylem sonucunda da bir kişisel verinin kaydı gerekir.
3. KİŞİSEL VERİLERİN TÜRK CEZA KANUNU (TCK)
KAPSAMINDA KORUNMASI Kayıt altına alınan verilerin sonradan hiç
kullanılmadan yok edilmesi ya da işe yaramaz olarak
Çağımızda kişilerle ilgili kayıtların bilgisayar nitelendirilmesi suçun işlenmiş olduğu gerçeğini
ortamlarına geçirilip muhafaza edilmesi ortadan kaldırmaz [9:96].
uygulamasına bazı kurum ve kuruluşlar tarafından
başvurulmaktadır; hastanelerde hastalara, sigorta TCK m. 135’de bahsi geçen kişisel verinin kaydı, sabit
şirketlerinde sigortalılara, bankaların ve kredili alış disk, flash bellek ve benzeri donanımlar içerisine
veriş yapılan mağazaların müşterilerine ilişkin yapılabileceği gibi bir kağıt deftere de yapılabilir. Öte
kayıtlar, böylece tutulmaktadır. Bu bilgilerin amaçları yandan kişisel verinin öğrenilmesi ancak kaydının
yapılmadan hafızada tutulması, başka bir üçüncü [14:135] yok edilir [4:228]. Kayıtların silinmemesi
kişiye anlatılması bir kaydetme işlemi değildir durumunda ise “verileri yok etmeme suçu”
[10:132]. Bu eylem TCK m.135 yerine özel hayatın oluşacaktır [13:182].
gizliliğini ihlal suçu kapsamında değerlendirilecektir
[11:136]. Sosyal medya hesabından kişisel verilerini paylaşan
kişi verisini artık aleni hale getirmiştir. Başkası
Kişisel verilerin kayıt edilmesi suçunun oluşması için tarafından bu verinin kayıt edilmesine artık rıza
herhangi bir süre söz konusu değildir. Verinin ne göstermiş sayılır. Böylece kişisel verilerin
kadar kayıt altında tutulacağı ya da kaydın devam kaydedilmesi suçu bir hukuka uygunluk sebebinden
edip etmeyeceği gibi süreler suçun oluşması için yararlanır ve suç oluşmaz [10:147]. Sosyal medya
aranan bir unsur değildir. Öte yandan kayıt edilen hesabında kendi grubu içerisinde kişisel verisini
veri nedeniyle mağdurun bir zarara uğrayıp paylaşan kişinin bu eylemi karşısında verinin aleniyet
uğramayacağı önemli değildir [10:133]. özelliği kazanmadığı, belli bir kişi topluluğu ile
paylaşıldığı düşüncesinde olan görüşlerde
Kişiye ait verilerin, “ileride bir gün işimize yarar” bulunmaktadır. Ancak biz bu görüşe
mantığı ile kayıt altına alınması [8:198] ve katılmamaktayız. İnternet ortamı, 5651 sayılı
arşivlenmesi o kişinin hem maddi hem de manevi Kanunda belirsiz sayıda kişinin yer aldığı bir ortam
bütünlüğünün ihlali anlamını taşır [4:132]. Bu ihlalin, olarak tanımlandığı gibi emsal Yargıtay kararlarında
KVKK m.7’ye göre çözüme kavuşabileceğini da bu tanım desteklenmektedir. Emsal kararda
düşünmekteyiz. Şöyle ki; gerek KVKK gerekse Yargıtay; “Müştekilerin sanığın takipçisi olmadıkları
diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş halde sanık tarafından yazılan yazıları öğrenip
olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin şikayette bulunmalarını, twitter üzerinden yapılan
ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya yayınların aleni olmasından kaynaklandığına vurgu
ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından yaparak hüküm kurmuştur” [Yargıtay 8. CD,
silinecek, yok edilecek veya anonim hâle 12.10.2015 tarih, 2014/35434 E., 2015/22535 K.]. O
getirilecektir. halde Facebook ve Twitter gibi sosyal medya
hesabından kişisel verisini paylaşan kişi bu verisini
Öte yandan kişisel veri kayıtlarının bir amaç için kamuoyuna açıklamıştır. Bu verinin mülkiyet hakları
yapılacağı tartışmasız olup bu amaca paralel olarak saklı kalmak kaydıyla işlenmesine rıza göstermiş
kaydın sınırlarının ne olacağı, herhangi bir ihlalin sayılmalıdır.
doğmaması için önemlidir. Örneğin, bir otobüs
firmasına ait ofisin güvenliği için konulan güvenlik Özel hayatın gizliliği noktasında kamusal alan
kameralarının ofis dışına taşarak karşı kaldırımdan kavramı önemli bir yere sahiptir. Kamusal alanda
da görüntü alması başlangıçta belirlenen amacın bulunan bir kişi, bu alana gitmekle zaten
dışına çıkılması yani fazla veri kaydı yapması etrafındakiler tarafından görülür olacağını önceden
anlamındadır [4:133]. kabullenmiştir. Ancak bu kabullenme bir başka
deyişle rıza, kendisinin bir kayıt aracı ile izlenmesi,
İstatistik amacı ile bir ürünün kaş kişi tarafından görüntülerinin ya da sesinin kayıt altına alınarak her
kullanıldığı konulu bir araştırmada ürünü zaman için kullanılabilir konuma getirilmesine
kullananların kim olduğu ve hangi işlerle meşgul göstereceği bir rıza değildir. Kişi kamusal alanda
oldukları gibi verileri de toplamaya çalışmak veri sadece o anda orada bulunanlar tarafından
toplama amacının dışına çıkılması anlamındadır görülebilecekken yapılan bu kayıt ile olayın boyutları
[12:112]. genişleyecektir. O halde kamusal alan dahi olsa
herhangi bir hukuka uygunluk nedeni yok iken
Kişisel verinin kayıt altına alınmasının hukuka kişinin kayıt altına alınması TCK m. 135'te belirtilen
uygunluk sebeplerinden biri de bir başka kanun kişisel verilerin kayıt edilmesi suçunun oluşmasına
hükmünün yerine getiriliyor olmasıdır. Örneğin, neden olacaktır [9:103].
CMK’ ya göre hakim, mahkeme veya gecikmesinde
sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının TCK m.136’ya göre ise; Kişisel verileri, hukuka aykırı
kararı ile şüpheli ya da sanığa ait fotoğraf, parmak ve olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren
avuç içi izi, beden ölçüleri, sesi ve görüntüsü kayda kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile
alınarak soruşturma ve kovuşturmasına ait olan cezalandırılır.
dosyasına konulabilir. Öte yandan sanık ya da
şüpheli hakkında beraat ya da ceza verilmesine yer Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak açıklanması ile
olmadığına dair kararlar verilmesi ve bu kararların bireyin özel hayatına müdahale olduğundan korunan
kesinleşmesinin ardından yukarıda belirtmiş hukuki yarar özel hayat ve kişilik haklarıdır. Suçun
olduğumuz kayıtlar Cumhuriyet savcısının huzurunda faili herkes olabilir. Örneğin Tıp Ceza Hukuku
açısından bakıldığında fail hekim, hemşire, hasta bitiminden itibaren yok edilmesini talep etme hakkı
bakacı, eczacı ve benzeri sağlık çalışanlarıdır [15:15]. vardır [4:132]. İşinden ayrılarak yeni bir iş başvurusu
Yukarıda yer alan suçların; bir kamu görevlisi yapan işçinin eski işyerinde tutulan kişisel verileri,
tarafından ve görevinin kendisine tanıdığı yetkiyi işçinin rızası olmadan yani eski işyerini referans
kötüye kullanarak işlenmesi, belli bir meslek ve olarak belirtmeden yeni başvurduğu işyeri ile
sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanarak işlenmesi paylaşılamaz [8:285].
halinde suç nitelikli hal kazanacağından dolayı
verilecek cezalar yarı oranında artırılır. Kişilerin Eser niteliği olmasa bile mektup, hatıra ve günlük
sosyal medya paylaşımlarından ya da web gibi özel yazılar ancak sahibinin izni ile
sitelerinde kendileri ile ilgili yayınladıkları verilerin yayımlanabilir. Aksi durumda kişilik haklarının ihlali
başka kişiler tarafından oradan alınması durumu, ve kişisel verilerin ifşası sebep olarak gösterilerek
veriler üzerindeki tasarruf hakları saklı kalmak TCK m. 132 ve m. 133 hükümleri uygulanacaktır
kaydıyla veriyi ele geçirme eylemine bir suç niteliği [16:127].
kazandırmaz [9:135].
Yargıtay bir kararında, mağdur tarafından daha önce
Yargıtay, telefon arama kaydı dökümlerinin ele internette yayımlanan ve mağdurun günlük
geçirilerek diğer şahıslara gönderilmesi olayında, kıyafetleriyle poz vermiş şekilde çektirdiği resmi,
dökümlerde konuşma ve mesaj içeriklerinin yer mağdurun başkalarının görmesini ve bilmesini
almaması nedeniyle işlenen suçun özel hayatın istemeyeceği özel yaşam alanına dair bir görüntü
gizliliğini ihlal değil kişisel verileri verme veya ele olarak kabul edilemeyeceğinden, mağdurun kişisel
geçirme suçu olduğuna hükmetmiştir. Kararda veri niteliğindeki resmini, hukuka uygunluk
özetle; “Katılan ve tanık beyanları dikkate nedenlerinin bulunmaması sebebiyle hukuka aykırı
alındığında, mahkemece sanığın eyleminin sabit olduğunda tereddüt bulunmayan bir yöntemle sahte
görülmesinde bir isabetsizlik görülmemiş ancak; Facebook hesabı üzerinden yayımlayan sanığın
sanığın, katılan ve dava dışı eski eşi Ş. arasında eylemini, TCK'nın 136/1. madde ve fıkrasında
gerçekleşen arama kaydı dökümlerini katılanın tanımlanan verileri hukuka aykırı olarak verme veya
akrabalarına göndermesi eyleminde, arama kaydı ele geçirme suçu olarak değerlendirmiştir (Yargıtay
dökümlerini, katılanın ve dava dışı Ş’nin yaptıkları 12. CD, 1.2.2017 tarih, 2015/11112 E., 2017/637 K. –
aramalarla kendilerini arayan numaralara ilişkin Kazancı İçtihat Bilgi Bankası).
tarih, saat ve süre bilgilerini içermesi ve bu iki kişi
arasında gerçekleşen konuşma veya mesajlaşma Kişisel verilerin korunması zamanla bireyin
içeriklerine ilişkin bilgi bulunmaması karşısında, unutulmayı isteme talebini de sağlayacaktır. Bilgi ve
sanığın eyleminin haberleşmenin gizliliğini ihlal iletişim teknolojisindeki gelişmeler karşısında kişinin
suçunu değil, verileri hukuka aykırı olarak verme yıllar önce yaşadığı bir olay internet arşivlerinde
veya ele geçirme suçunu oluşturduğu gözetilmeden durmaya devam edebilmektedir. İnternet ortamı ile
suçun vasfında yanılgıya düşülerek karar verilmesi kişinin unutulmayı isteme hakkı ortadan
isabetsizdir” ifadelerine yer verilmiştir [Yargıtay 12. kalkmaktadır [17:162]. Unutulma hakkı ile kişi;
CD, 16.02.2015, 2014/22994 E., 2015/2630 K.]. hukuka aykırılığı ortadan kaldıran bir sebep
bulunmadığı sürece internet ya da diğer ortamlarda
Kişinin resmini kişisel veri olarak kabul eden yer alan geçmişte yaşamış olduğu olumsuz olayların
Yargıtay, bu resmi herhangi bir hukuka uygunluk zamanla unutulmasını, kişisel verilerinin başkaları
sebebi olmadan N. E. Adlı Facebook hesabından tarafından bilinmemesi için kayıtlardan silinmesini
başkalarının görgüsüne sunan sanığın bu eyleminin ve artık kitle iletişim araçları ile yayılmasının
genel kastla işlenen verileri hukuka aykırı olarak engellenmesini isteyebilir [Yargıtay HGK, 17.06.2015,
verme veya ele geçirme suçu olduğuna hükmetmiştir 2014/4-56 E., 2015/1679 K.]
[Yargıtay 12. CD, 12.4.2017 tarih, 2015/13248 E.,
2017/3108 K.]. Gerek unutulma hakkı gerekse kişisel verilerin
korunması hakkının temelinde kişinin kişisel verileri
Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu’nun 5. üzerinde serbestçe tasarruf edebilmesi, geçmişe
maddesine göre sisteme kayıt edilmiş olan parmak takılıp kalmadan ileriye yönelik plan yapabilmesi,
izi ve fotoğraf, kişinin ölümünden itibaren 10 yıl ve kişisel verilerin kendisi aleyhine kullanılmasının
her halde kayıt tarihinden itibaren 80 yıl geçtiğinde önlenmesi yer almaktadır.
silinir [14:135].
Unutulma hakkına ilişkin Yargıtay Hukuk Genel
Bir işçinin, ayrıldığı işverenine başvurarak kendisi Kurulu emsal kararında şu ifadelere yer vermiştir;
hakkında çalıştığı süre zarfında tutulmuş olan “Unutulma hakkı tanımlarına bakıldığında her ne
verilerin, mevzuatın belirlediği zorunlu sürelerin kadar dijital veriler için düzenlenmiş ise de, bu hakkın
özellikleri ve bu hakkın insan haklarıyla arasındaki olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre
ilişkisi dikkate alındığında; yalnızca dijital ortamdaki kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu,
kişisel veriler için değil, kamunun kolayca bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. O
ulaşabileceği yerde tutulan kişisel verilere yönelik halde yer sağlayıcılık hizmeti veren bu işletmenin
olarak da kabul edilmesi gerektiği açıktır. Davacı, veri imha politikasında 5651 sayılı Kanun belirleyici
geçmişte yaşadığı kötü bir olayın toplum olacaktır.
hafızasından silinmesini istemektedir. Unutulma
hakkı ile geçmişindeki yaşanan talihsiz bir olayın
unutularak geleceğini serbestçe şekillendirmek, diğer
4.SONUÇ
bir deyişle hayatında, yeni bir sayfa açma olanağı Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişim, veri
istemektedir. Kaldı ki, davacı da yargılama sırasında toplama ve bunları otomatik işleme tabi tutma
verdiği dilekçelerinde bu istem üzerinde ısrarla kapasitesini artırmıştır. Öte yandan ticari hayatta da
durmuştur. Davacı unutulma hakkı ile özel hayatına kişisel veriler önemli bir konuma gelmiştir. Bu
ilişkin kişisel verilerinin üçüncü kişiler tarafından değişimler bireyin özel hayat mahremiyetini
bilinmemesini, aradan geçen süre nedeniyle toplum savunmasız hale getirmiş ve beraberinde kişisel
hafızasından silinmesini istemektedir” (Yargıtay HGK, verilerin korunmasını zorunlu kılmıştır.
17.06.2015 tarih, 2014/4-56 E., 2015/1679 K. -
Kazancı İçtihat Bilgi Bankası). 2010 yılındaki Anayasa değişikliği ile güvence altına
alınan kişisel veriler için Nisan 2016 tarihinde
TCK’nın 138. maddesine göre; kanunların belirlediği yürürlüğe giren Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem (KVKK) kişisel veri tanımı yaparak bu konudaki
içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini belirsizliği ortadan kaldırmıştır.
yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar
hapis cezası verilmektedir. Verilerin yok edilmesine 6698 sayılı KVKK ile Türkiye, kişisel veri güvenliği ve
yönelik 6698 sayılı KVKK’ya dayanılarak “Kişisel bunun doğal bir sonucu olarak da özel hayatın
Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi Veya Anonim Hale gizliliğinin daha da güçlendiği güvenli bir ülke olma
Getirilmesi Hakkında Yönetmelik” çıkarılmıştır yolunda önemli bir adım atmıştır.
[Resmi Gazete Tarihi: 28.10.2017 Resmi Gazete
Sayısı: 30224]. TCK kapsamında herhangi bir KVKK ile yeni bir Kurum ve Kurul idari yapı içerisinde
kanunun emrettiği sürelere göre verilerin yok yerini alarak kamu, özel sektör ve gerçek kişilerin
edilmesi hükme bağlanmış olmasına karşın bu yeni veri işlemelerinden doğacak sorumluluklarını ortaya
Yönetmeliğe göre kurum ve özel işletmelerin veri koymuştur. KVKK’nın veri işleyen gerçek ve tüzel
saklama ve imha (silme, yok etme, anonim hale kişiler için öngördüğü sorumluluklara bakıldığında
getirme) politikaları oluşturması gerekecektir. Bir veri sorumlusu olarak adlandırılacak olan bu kişilerin
başka ifade ile veri sorumluları, işledikleri kişisel hem hukuk hem de bilişim yönünden hazırlıklı
verilerin kayıt edilme sebepleri ortadan kalktığında olmalarının gerektiği ortaya çıkmaktadır.
silinmesi ve yok edilmesi ile ilgili yeni yaklaşımlar ve
araçlar tanımlamak zorundadır. Veri sorumluları, tüm iş süreçlerini tanımlayacak ve
gereken prosedürler hazırlanacaktır. Bu prosedürler
Bu yeni yaklaşım; silme, yok etme ve anonim hale içinde ne tür verilerin tutulduğu, kime ait verilerin
getirmeyi içerecektir. Uygulamada ise araç olarak; tutulduğu, ne kadar süre ile tutulduğu, veri
veri saklama ve imha politikasının tanımlanması ile güvenliğinin nasıl sağlandığı ve verilerin kimlerle
verilerin saklanma sürelerinin tespiti kullanılacaktır. paylaşıldığının açıklanması gerekecektir.
Bu işlemlerin doğal sonucu olarak veri sorumlusu,
kişisel verilerin imhasına yönelik periyodik bir imha – KVKK ile tanımlanan işlemlerin detayları ve sahada
takvimi belirleyecektir. Yönetmelik en fazla altı aylık nasıl uygulama bulacağı; yine bu Kanuna dayanılarak
süreyi öngördüğünden bu periyot yılda en az iki çıkarılmış olan Kişisel Verileri Koruma Kurulu Çalışma
olacaktır. Örneğin, işletmesine ziyaretçi olarak gelen Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik, Kişisel Verilerin
ya da iş başvurusu yapan kişilerin verilerini kayıt Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi
eden veri sorumlusu bu verileri ne zaman yok Hakkında Yönetmelik, Veri Sorumluları Sicili
edeceğini belirleyecektir. Hakkında Yönetmelik (Taslak) ile ifade edilmektedir.
Veri imha politikası oluşturulurken özel kanunlardan
kaynaklanan veri yok etme süreleri öncelikli Gerek KVKK gerekse ikincil mevzuatın ortak amacı,
olacaktır. Örneğin 5651 sayılı İnternet Kanunu’na kişilerin özel hayatlarını ve haklarını güvence altına
göre yer sağlayıcı işletme, yer sağladığı hizmetlere almaktır. Böylece kişiler ayrımcılık tehlikesinden
ilişkin trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla
uzaklaştırılacak, Türkiye kişisel veriler bakımından
güvenilir bir ülke haline gelecektir. [13] Bahri Öztürk/Behiye Eker Kazancı/Sesim Soyer
Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma
Bu hedeflere ulaşabilmek için temelde yapılması Tedbirleri, İstanbul 2013.
gereken faaliyet, kişisel veri kavramının anlatılması
ve gerekeli farkındalığın oluşturulmasıdır. 5018 sayılı [14] Yener Ünver/Hakan Hakeri, Ceza Muhakemesi
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi Hukuku, 9. Baskı, Ankara 2013.
kurumlarda tüm iş süreçlerinin tanımının yapılmış
olduğu iç kontrol sisteminin varlığı nedeni ile [15] Nizamettin Aydın, Tıp Ceza Hukukunda Verileri
KVKK’nın uygulanmaya başlandığı bu ilk dönemde Hukuka Aykırı Olarak Verme Ve le Geçirme Suçu,
kamu kurumları daha avantajlı olacaktır. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 21,
Sayı:2, Konya 2013.
KAYNAKÇA
[16] Sami Karahan/Cahit Suluk/Tahir Saraç/Temel
[1] İbrahim Korkmaz, Kişisel Verilerin Korunması Nal, Fikri Mülkiyet Hukukunun Esasları, Ankara 2013.
Kanunu Hakkında Bir Değerlendirme, Türkiye Barolar
Birliği Dergisi, Say: 124, Ankara 2016. [17] Kemal Gözler, İnsan Hakları Hukuku, Bursa
2017.
[2] Furkan Güven TAŞTAN, Türk Sözleşme
Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması, İstanbul [18] Murat Volkan Dülger, Kişisel Verilerin Silinmesi,
2017. Yok Edilmesi Veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında
Yönetmelik’in Getirdikleri Ve Dikkat Edilmesi
[3] Ali Haydar DOĞU, Bilişim Hukuku, Bursa 2017. Gereken Hususlar
http://www.hukukihaber.net/kisisel-verilerin-
[4] Aydın Akgül, Danıştay ve Avrupa İnsan Hakları silinmesi-yonetmeliginin-getirdikleri-ve-dikkat-
Mahkemesi Işığında Kişisel Verilerin Korunması, edilmesi-gereken-hususlar-makale,5502.html (E. T.
İstanbul 2014. 17.11.2017)
[5] Leyla Keser Berber, Çevrimiçi Davranışsal
Reklamcılık Uygulamaları Özelinde Kişisel Verilerin
Korunması, İstanbul 2014.
ÖZGEÇMİŞ – Ali Haydar DOĞU
[6] İbrahim Korkmaz, Kişisel Verilerin Korunması
Kanunu Hakkında Bir Değerlendirme, Türkiye Barolar İlk, orta ve lise eğitimini Trabzon’da tamamlamıştır.
Birliği Dergisi, Say: 124, Ankara 2016. Mühendislik ve Hukuk alanında yüksek lisans
derecelerine sahip olup
Karadeniz Teknik Üniversitesi
[7] Doğan Kılınç, Anayasal Bir Hak Olarak Kişisel İktisadi ve İdari Bilimler
Verilerin Korunması, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi İşletme Bölümünde
Fakültesi Dergisi, Sayı:61(3), Ankara 2012. öğretim görevlisi olarak görev
yapmaktadır. KTÜ’de halen
[8] Elif Küzeci, Kişisel Verilerin Korunması, Ankara değişik bölümlerde temel bilgi
2010. teknolojileri, bilişim hukuku,
yönetim bilgi sistemleri, iletişim hukuku ve internet
[9] Hale Akdağ, Türk Ceza Kanunu Kapsamında hukuku derslerini vermektedir. Türkiye Bilişim
Kişisel Verilerin Korunması, Ankara 2013. Derneği Ankara Şubesi üyesidir.
[10] Sedat Erdem Aydın, Kişisel Verilerin
Kaydedilmesi Suçu, İstanbul 2015.
[11] Batuhan Aktaş, Özel Hayatın Gizliliğini İhlal
Suçu, İstanbul 2017.
[12] Saadet Yüksel, Özel Yaşamın Bir Parçası Olarak
Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin
Gizliliğine Önleyici Denetimle Müdahale, İstanbul
2012.