In this work, an approach that aims to manage variability by using feature model and a simple code generator in object oriented applications is developed. This method provides practically develop congurable object oriented applications. An application that is developed with respect to the method takes a con guration le including user selections in a domain, as an input so that the application can manage and automatically con gure itself with user selections. In order to implement this method, there are some main rules that should be obeyed. First of all, variability points and commonalities in a speci c domain is described and a feature model is designed with respect to them. Then, the code generator developed for the method presented in this speci cation automatically generate intelligent source code drafts. In the next step, developers will develop the implementation of the generated code using data structures that take into account the commonalities and variabilities of the application. This application can work for all con gurations that contain user selections that will be input. Thus, the variances in the scene will be re ected directly and automatically to the object-oriented application via the feature model.
1
Son y llarda, yaz l m sirketleri daha kullan c dostu ve yuksek kaliteli yaz l m urunlerini pratik ve h zl bir sekilde uretebilmek icin yeni metotlar ve teknikler arast r yor. Bu kapsamda bir sistemdeki yaz l m bilesenlerinin yeniden kullan labilirligini saglamak bu sirketler icin buyuk olcude onemli hale geldi. Yaz l m sektorunde ve akademik alanda yeniden kullan labilir ve uyarlanabilir yaz l mlar uretebilmek icin nesneye dayal programlama konseptlerinin kullan ld g farkl yontemler vard r. Fakat bu yontemlerin bircogu alan degiskenligini yani farkl urunlerin degisken ozelliklerini goz onunde bulundurmaz. Baz lar da sadece yeniden kullan labilir objeleri tan mlay p modelleyerek yeniden kullan labilirlik uzerine yogunlas r ve bunlar n genelde alan n degiskenlik noktalar n belirlemede eksikleri vard r. Bir grup analiz metotlar ise bu tan mlama icin baz standart kurallar kullan r ancak bir alandaki benzer uygulamalar aras ndaki degiskenlik noktalar n saptama kabiliyetleri yoktur. Bundan dolay baz yontemlerde, belli bir alanda nesneye dayal uygulamalar gelistirmek icin ozellik modelleri kullan lmaya baslanm st r. Bu bildiride kullan lan yaklas m ise ak ll veri yap lar desenleri ile birlikte kaynak kod taslaklar uretmeyi ve boylece kod gelistirme asamas n pratik bir sekilde h zland rmay ve onceden belirlenmis olan alana gore gelistirilmis olan nesneye dayal uygulamaya o alandaki degiskenlikleri yans tmay amaclam st r. Bu sayede, tasar m ve kod gibi yaz l m bilesenlerinin yeniden kullanabilirligini artt rmak ve ayn anda gereksinim, tasar m degisikligi gibi durumlarda yeniden yaz l m gelistirme dongusu ihtiyac n azaltmak hedeflenmistir.
Bu yontemi gerceklestirebilmek icin takip edilmesi gereken bir tak m ad mlar vard r. I_lk ad mda, belirli bir alandaki ortak noktalar ve degiskenlik noktalar musterilerin istekleri ve belirlenmis tasar m secimleri goz onunde bulundurularak bir ozellik modelinde belirlenir. Daha sonra bu ozellik modeli kullan larak yar otomatik, gelistiricilere zaman kazand ran ve esnek olan alana ozgu kaynak kod taslaklar bu yaklas ma ozel tasarlanm s kod ureticisi sayesinde otomatik olarak uretilir. Uretilen bu kodlar n gelistirilmesine devam edilerek uygulaman n yaz l m tamamlan r. Daha sonra ozellik modeli kullan larak otomatik olarak uretilen degiskenlik yonetimi s n ar ile bu uygulaman n ozellik modelindeki butun ozellik kombinasyonlar icin cal smas saglanm s olur. Boylece alandaki degiskenlikler fazladan hic bir islem yapmaya gerek kalmadan dogrudan ve otomatik olarak uygulamaya yans t lm s olur. Bu yontem sayesinde, uygulamada cesitli ozellik kombinasyonlar n n cal sabilirligini saglayabilmek icin kod degisikligi veya yeniden bir yaz l m tasar m haz rlamaya gerek kalmam s olacakt r.
Literaturde bu bildiride sunulan yonteme benzeyen baz arast rmalar
mevcuttur. Mesela, Zhang ve Jarzabek bir alandaki benzerlik ve degiskenligi
yonetebilmek icin XML tabanl olan Variant Con guration Language (XVCL) dilini
kullanarak yaz l m urun hatt bilesenleri olusturur [
AHEAD arac da ozellige dayal programlama yontemi kullan larak Batory
[
Bildirinin icerigi ilerleyen bolumlerde detayl bir sekilde anlat lm st r. O zellige Dayal Yaz l m Gelistirme bolumu, bildiride gecen konuyla ilgili genel terimler, yaz l m gelistirme yaklas mlar ve yasam dongusu gibi konularda bilgiler icerir. Ucuncu bolumde ise yaz l m gelistirmede ozellik modelinin nas l kullan ld g hakk nda genel cerceveden bakacak sekilde bilgi verilmistir. Dorduncu bolumde ise bu bildiride anlat lan yontemin uyguland g ornek bir uygulama senaryosu ve bu uygulama icin haz rlanan ozellik modeli anlat lmaktad r. Bir sonraki besinci bolumde de bildiride onerilen yontemin ve ozellik modelinin nas l kullan ld g n n detaylar ad m ad m anlat lmaktad r. Alt nc ve son bolum ise bildiride onerilen yontemin k sa bir ozetini, avantajlar n , dezavantajlar n ve bu yontemin ustune ileride yap labilecek cal smalar anlat r. 2
Yetenege Dayal Yaz l m Gelistirme (YDYG) [
YDYG'nin temel parcas olan O zellik icin literaturde yap lm s cok say da teknik ve soyut tan mlar bulunmaktad r. Bu teknik tan mlar incelendiginde ozelliklerin tasar m kararlar n simgeleyen ve potansiyel bir kon gurasyon secenegi sunan yaz l m gereksinimlerini kars lamak icin uygulanabilecegi gorulmektedir.
Asag da farkl ozellik tan mlar n n yap ld g k s mlar gorulebilir.
1. "Bir paydas ihtiyac n kars lamak, bir tasar m karar n uygulamak ve
kapsullemek ve bir kon gurasyon secenegi sunabilmek icin belirli bir program n
yap s n genisleten ve degistiren bir yap " [
Yukar da belirtilen tan mlar da goz onunde bulundurularak, ozellik ifadesinin bu bildiride onerilen yontemde as l kullan lma amac ve ozellige yuklenen tan m; belli bir alan icin belirlenen bir ozelligin o alan kapsam nda yap lacak olan yaz l m sistemindeki belirli gereksinimlere, tasar m kararlar na ve potansiyel yap land rma seceneklerine kars l k gelebilecegi olmustur. Bu kapsamda O zellik kavram icin bildiride farkl tipler kullan lm st r. I_lerleyen bolumlerde bu ozellik tipleri, tan mlar ve nerede ne zaman kullan ld g hakk nda detayl bilgi verilmistir. 2.2
YDYG Yasam Dongusu Ortakl klar ve degiskenlikleri belirleyip yonetebilmek icin ozellik parcalar belirlenip olusturulmal d r. YDYG yontemi kon gurasyon secenekleri sunup yaz l m urunlerinin olusturulmas n saglar. Bunu saglamak icin de 4 temel faz n oldugu bir yasam dongusu vard r: 1. Alan analizi 2. Alan tasar m ve spe sikasyonu 3. Alan uygulamas 4. Urun kon gurasyonu ve uretilmesi
Bu yasam dongusundeki ilk 3 ad m asl nda temel olarak alan muhendisligi kapsam nda ele al n r. U run kon gurasyonu ve uretilmesi ad m ise uygulama muhendisligi kapsam nda dusunulebilir. Alan muhendisligi belirli bir alanda uygulama gelistirmek icin kullan labilecek parcalar n gelistirilmesini amaclar. Fakat bir yaz l m urun hatt n n ortak ve degisken noktalar cok iyi bir sekilde tan mlan p gosterilmesi cok onemlidir. Bircok yaz l m sistemi ayn alandaki baska yaz l m sistemlerinin farkl varyasyonlar olabilir. Sirketler buna benzer durumlarda kazanclar n artt rabilmek icin, markete daha h zl urun c karabilmek icin alan muhendisligi kapsam nda bu konsept ve gelistirmeleri kullanabilir. Alan muhendisligi 3 temel bolumden olusur. Bu bolumler Alan Analizi, Alan Tasar m , Alan Gerceklestirmesi olarak belirlenmistir. Bu bolumlere paralel olarak Uygulama Muhendisligi ad mlar vard r. Sekil 1 de gosterilen Alan Analizi ve Gereksinim Analizi ad mlar asl nda musteri ihtiyaclar n n tespit edilmesi asamas d r. I_lk asamadan sonra Alan ve Uygulama icin gerekli olan ozellikler tespit edilir. O zellik modeli ile Urun kon gurasyonu her zaman bir biri ile uyumlu olmal d r. Bunlar kars l kl olarak birbirlerini etkiler. Daha sonraki asama uygulaman n gelistirilmesi ve test edilmesi k sm d r.
Sekil 1. Alan ve Uygulama Muhendisligi [
Yaz l m
Nesneye dayal programlama dilinin genel yasam dongusu uc temel ad mdan olusur. I_lk ad m bir yaz l m sisteminin gereksinimlerini ve mumkun olabilecek tasar m secimlerini belirlemektir. Daha sonra bu belirlenmis olan gereksinim ve tasar m secimlerinin UML modelleme dili gibi bir arac ile arayuzleri, bilesenleri ve bu bilesenlerin bir birleri ile olan baglant lar iceren bir modele donusturulmesi gelir. Son ad mda da yaz l m muhendisleri taraf ndan yaz l m n butun kaynak kodu gelistirilir ve gerceklestirilir. Bu yaklas mda ise ilk olarak nesneye dayal programlama ile gelistirilen uygulamalar icin ozellik modellerini kullanarak ak ll kaynak kod kal plar uretmek amaclanm st r. Boylece gelistiriciler yaz l m gelistirme surecine baslad g nda yaz l mda gerekli olacak olan baslang c s n ar n ve arayuz s n ar n olusturmak icin zaman harcamam s olacakt r. Bir diger amac ise son urun olarak elde edilen uygulaman n ozellik modelinden turetilen butun kon gurasyon varyasyonlar icin sistemde hic bir degisiklik yapmadan cal sabilmesini saglamakt r. Boyle bir uygulama gelistirmek sadece nesneye dayal programlama mimarilerini kullanarak mumkun degildir. O nerilen yontemde de otomatik olarak olusturulan ak ll s n ar n saglad g veri yap lar butun yaz l m gelistirme surecinde kullan l r. Buna ek olarak ozellik modeli, detayl bir sekilde analiz edilir ve otomatik olarak degiskenlik yonetimini saglayacak olan s n ar uretilir. Boylece uretilen bu s n ar n gelistirilmis olan uygulaman n butun kullan c secimlerine gore sistemde hic bir degisiklige gerek duymadan uyarlan p cal sabilmesi hede enmistir. 4
Bu yay nda belirtilen yontemi daha iyi anlatabilmek icin ornek bir masa ustu uygulamas olan internetten al s verisi saglayan bir konsept uygulama gelistirmeye karar verildi. Kompleks bir web tabanl al s veris uygulamas yapmak ilerleyen zamanlarda dusunulebilir. Simdilik daha pratik olmas ac s ndan standart masa ustu uygulamas n n daha uygun olacag dusunuldu. Bu ornekte ilk is olarak alandaki limitler tahmini olarak belirlendi. Bir sonraki asamada ise alandaki gereksinimler belirlendi ve bu gereksinimler temel al narak alandaki ortakl klar ve degiskenlikler alan muhendisligi yap larak belirlendi. Bunun d s nda musterilerin de ekstra ozellikler talep edebilecegi dusunulerek ilerlendi. Bu cal smada, ortakl k ve degiskenlik noktalar basar l ve dogru bir sekilde tespit edildikten sonra ozellik modelinden olusturulacak farkl tasar m secimi kumeleri icin ayr ayr uygulamalar uretmek yerine ortaya sadece bir tane cal san bir uygulama gelistirip ozellik modelinde yap lacak farkl secim varyasyonlar n n hepsi icin bu uygulaman n cal sma esnas nda yeni ozellik secimlerine gore kendini otomatik olarak adapte etmesi yani bu secimleri uygulamaya yans tmas hede enmistir.
Bu ornek icin al s veris alan baz al narak baz temel tasar m kararlar belirlendi ve bunlara gore de Sekil 2'de gosterilen ozellik modeli olusturuldu. Bu ornek, ilerleyen bolumlerde anlat lan ad mlara gore uygulanm st r ve uygulaman n cal sma esnas nda butun urun kombinasyonlar icin dogru bir sekilde cal sabildigi gorulmustur.
Sekil 2. E-Market Ozellik Modeli
Bir sonraki bolumde de bu ornek uygulaman n bildirideki yonteme gore nas l olusturuldugu, yontemin ad mlar n n nas l uyguland g , ozellik modelinin nas l olusturuldugu, bu modele gore kaynak kod uretimi, yaz l m gelistirmenin nas l yap lacag ve uygulaman n en sonda kullan c secimlerine gore cal sabildigi detayl bir sekilde anlat lm st r. 5
Bu yontemi daha iyi anlayabilmek icin yontemde izlenmesi gereken ad mlar Sekil 3'deki ak s diyagram ile incelenmelidir. Bu diyagramda goruldugu gibi oncelikle belirlenmis olan bir alandaki tasar m kararlar na gore ve bir ozellik modeli arac yard m ile ozellik modeli tasarlan r. Bu ozellik modeli belirlenen alandaki ozelliklerden hangilerinin nas l ve hangi kurallara uyarak sistemde olabilecegini gosterir. Daha sonra gelistirmis oldugumuz otomatik kod ureticisi, taslak kodlar ve yaz l mda kullan lacak olan arayuz s n ar n olusturur. Ayn zamanda ozellik modelindeki ozelliklerin birbirleriyle olan butun iliskilerini goz onunde bulundurarak degiskenlik ve kon gurasyon yonetimi yapacak olan s n ar da otomatik olarak uretilir.
Sekil 3. Onerilen Yontemin Ak s Diyagram
Kod uretiminin detaylar bir sonraki alt bolumlerde anlat lacakt r. Ak sta goruldugu gibi bir sonraki ad m yaz l m gelistirmenin yap ld g asamad r. Bu ad mda gelistiriciler bu uretilen taslak kodlar ve bunlar n icindeki veri yap lar n kullanarak yaz l m gelistirme surecini devam ettirirler. Yaz l m gelistirme sureci sona erdikten sonra nesneye dayal yap land r labilir bir uygulama ortaya c km s olur. Ak s diyagram nda da gorulebilecegi gibi bu uygulama cal smaya baslamadan once ozellik modelinden kullan c secimleriyle olusturulan bir kon gurasyon dosyas uygulamaya girdi olarak verilir. Kullan c lar n secimlerini iceren bu girdi degiskenlik yonetimini saglayan s n arda anlamland r larak sonuclar uygulamaya otomatik olarak yans t l r. Bu s n ar bag ml l k denetimi yontemiyle uygulaman n kodunda gerekli kon gurasyon islemlerini cal sma zaman s ras nda yapar ve boylece uygulama girdi olarak gelebilecek butun kullan c secimi kombinasyonlar icin cal sabilecektir. Sonuc olarak belirlenmis olan alandaki degiskenlik noktalar direk ve otomatik olarak nesneye dayal uygulamalara ozellik modeli sayesinde yans t lm s olacakt r. 5.1
Belirlenmis olan bir alan n detaylar n anlaml bir sekilde yap land rmak ve gosterebilmek icin bu yontemde bir ozellik modeli arac kullanmak gerekiyordu. Basit, anlas l r ve kullan c dostu bir arayuze sahip olan ve yaz l m gelistirme platformu Eclipse icin eklentisi bulunan FeatureIDE arac kullan lmas na karar verildi. Bu arac, var olan eklentiyi iyilestirmek veya gelistirmek icin degil de sadece bildirideki yontemde uygulanmas gereken ad mlarda gereken ozellik modelini olusturmak ve bu modeli analiz etmek icin kullan lm st r. Bu arac bir ozellik kon gurasyonunun ozellik modelindeki kurallara gore uygun olup olmad g na karar verebiliyor ve bunu da gorsel olarak kullan c ya iyi bir sekilde gosterebiliyor. Bir ozellik modelini kolayca olusturabilmeyi saglamas n n yan nda kolay anlas lan arayuzu sayesinde kullan c ozellik modelinden secimlerini kolayca yapabiliyor. FeatureIDE bir ozellik ve ona bagl olan ozellikler aras nda cesitli iliski turleri kurabilmeyi saglar. Sekil 2'de bu arac kullan larak I_nternet uzerinden al sveris alan icin haz rlanm s ozellik diyagram n inceleyebilirsiniz. Bu ozellik diyagram nda goruldugu gibi bu aracta kullan lan ozellik modeli dilinde Zorunlu, Opsiyonel, Soyut ozellik turleri ve ozellikler aras nda da Ve, Veya, Alternatif baglant turleri vard r. Ayr ca ozellik modelinin alt taraf ndaki gibi uygulamaya yonelik k s tlamalar da tan mlanabilmektedir. 5.2
Bu yontemin ilk temel ad m ozellik modelinin bilgilerini tas yan XML dosyas n n ozyinelemeli olarak ayr st r lmas ve anlamland r lmas d r. O zellik modelindeki butun ozelliklerin kod taraf nda anlaml bir agac veri yap s na koyulabilmesi icin basit bir derin oncelikli gezinme algoritmas kullan ld . Bu algoritma her agactaki her ozelligi derin oncelikli s rayla gezip asag daki islemleri ozyinelemeli olarak gerceklestirmistir: 1. O nceden duzenleme islemini yap 2. For each i (i : from 1 to n-1) do: 2.1. Eger varsa i. eleman ziyaret et 2.2. O zellikleri ile birlikte bir ozellik dugumu olusturulur.
2.3. Normal s rayla islem yap 3. Eger varsa son (n.) cocugu ziyaret et 4. Cat dugumunden once sol ve sag alt agaclar isleme sok
n: Cocuk dugumlerin say s n simgeler. Bu algoritma varl k s n ar n nesneye dayal olarak tasarlanm s bir sekilde uretebilmek icin ozellik modelindeki butun ozellikleri yap land r r.
Yap lan arast rmalar cercevesinde nesneye dayal programlama konseptlerinin bir
ozellik modelinin kod parcalar na donusturulebilecegini ve bu anlaml parcalar n
bir alandaki degiskenligi yonetebilmek icin kullan labilecegi goruldu. Bu kirden
yola c karak bir ozellik modelindeki kullan c secimlerine gore otomatik
uyarlanabilen uygulamalar gelistirebilmek icin bu yontem olusturuldu. Bu yontemin ilk
asamas nda kod uretim islemini gerceklestirebilmek icin CodeModel Uygulama
Ara Birimi [
O zellik modeline uygun olarak varl k ve arayuz s n ar n ak ll veri yap lar n icerecek sekilde olusturmak icin ozellik modelleme dilindeki ozellik tipleri ve ozellikler aras ndaki baglant turlerine gore ozellik modeli ile kod aras nda bir esleme yontemi gelistirildi. Bu ozellik tipleri ve baglant turlerinin nas l kullan ld g ve otomatik olarak uretilen kodlar n hangi mant ga gore tasarland g asag da ac klanm st r. 5.5
Bir ozellik modelinden secim yaparak olusturulacak olan butun urun kon gurasyonlar nda olmas istenilen ozellikler Zorunlu ozellik tipi olarak ozellik modelinde tan mlan r. "B" ad ndaki zorunlu ozellige sahip bir ozellik "A" ad ndaki baska ozelligin cocugu oldugu durumda, nesneye dayal programlama mant g na gore oncelikle "A" ve "B" adlar nda varl k s n ar olusturulur. Ayr ca bu iki s n f aras nda Kompozisyon (Composition) baglant s kurulur. Yani "A" s n f "B" s n f n icinde kullanabilecektir. Uygulama cal sacag zaman "A" s n f turundeki nesnenin "B" s n f turundeki ozelligi varsay lan olarak olusturulacakt r. 5.6
Opsiyonel O zellik Eger bir urun kon gurasyonunda bir ozelligin bulunmas opsiyonel olarak sunulmak isteniyorsa bu ozellik Opsiyonel ozelliginde tan mlan r. "B" ad ndaki opsiyonel ozelligine sahip bir ozellik "A" ad ndaki baska ozelligin cocugu oldugu durumda, nesneye dayal programlama mant g na gore oncelikle "A" ve "B" adlar nda varl k s n ar olusturulur. Ayr ca bu iki s n f aras nda Kompozisyon (Composition) baglant s kurulur. Yani "A" s n f "B" s n f n icinde kullanabilecektir. Uygulama cal sacag zaman da eger urun kon gurasyonunda "B" ozelligi secilmisse "A" s n f turundeki nesnenin "B" s n f turundeki ozelligi otomatik olarak olusturulacakt r; eger secilmemisse bu ozellik bos olarak kalacakt r ve uygulaman n cal st g sure boyunca hic bir zaman aktif olmayacakt r. 5.7
Ve Baglant s Bir ozellik ve onun cocuk ozellikleri aras nda Ve baglant s oldugu durumlarda, bu yontemde yine Kompozisyon baglant s olarak kullan lm st r. O rnegin, "A" ozelliginin "B" ve "C" ad nda iki alt (cocuk) ozelligi olsun. Eger bu iki ozellik "A" ozelligine Ve baglant turu ile bagl ise bunun UML s n f diyagram ndaki kars l g nda "A", "B" ve "C" varl k s n ar olusturulur. "A" s n f n n icinde de "B" ve "C" s n f turlerinde ozellikler Kompozisyon mant g na gore bulunurlar. 5.8
Alternatif Baglant s Bir ozellik ve onun cocuk ozellikleri ile aras nda Alternatif baglant s olmas ise alt ozelliklerden sadece birinin secilebilecegi anlam na gelir ve bu baglant turu icin buraya kadar anlat lanlardan daha farkl bir yontem kullan l r. O zellik modelinde bir "A" ozelliginin alt nda Alternatif baglant s ile baglanm s olan "B" ve "C" gibi iki alt ozellik oldugu zaman yine her bir ozellik icin varl k s n ar olusturulur. Ayr ca "IA" ad nda bir arayuz s n f olusturulur ve "B" ve "C" s n ar n n bu arayuzu gerceklestirmesi saglan r. Alternatif iliskisi icin de Kompozisyon mant g kullan lm st r. Fakat bu sefer "A" s n f nda "IA" arayuzu s n f tipinde bir degisken tan mlanacakt r ve uygulaman n cal smas esnas nda urun kon gurasyon dosyas icinde bulunan kullan c secimine gore bu ozelligin turu belirlenecektir. Boylece kullan c ozellik secimini degistirdigi zaman sistemde herhangi bir degisiklik yapmadan uygulama secilen ozelligi otomatik olarak direk guncelleyecektir. 5.9
Veya Baglant s Bir ozellik ve onun cocuk ozellikleri ile aras nda Veya baglant s olmas ise alt ozelliklerden biri ya da birden fazlas n n secilebilecegini ifade eder. O zellik modelinde bir "A" ozelliginin alt nda Alternatif baglant s ile baglanm s olan "B" ve "C" gibi iki alt ozellik oldugu zaman yine her bir ozellik icin varl k s n ar olusturulur. Ve yine "IA" ad nda bir arayuz s n f olusturulur ve "B" ve "C" s n ar n n bu arayuzu gerceklestirmesi saglan r. Veya iliskisi icin de Kompozisyon mant g kullan lm st r. Fakat Alternatif baglant s ndan farkl olarak "A" s n f nda "IA" arayuzu s n f tipinde bir liste degiskeni tan mlan r. Daha sonra uygulaman n cal smas esnas nda urun kon gurasyon dosyas icinde bulunan kullan c secimlerine gore bu listenin elemanlar belirlenip olusturulacakt r. Eger bu alt ozelliklerden biri secilmezse bu listeye eklenmeyecektir ve uygulama yasam dongusu boyunca da kullan lmayacakt r. Yaz l m gelistirme esnas nda her ozellik icin sanki uygulamada olacakm s gibi kodlamas yap lacakt r. Boylece kullan c ozellik secimini degistirdigi zaman sistemde herhangi bir degisiklik yapmadan uygulama secilen ozellik grubuna gore otomatik olarak aktif ozelliklerin cal smas n saglayacakt r. Bu yontemde kullan lan ozellik modelleme dilinde Soyut ve Somut olmak uzere iki temel ozellik tipi vard r. Yukar da anlat lan durumlardaki ozellikler hep Somut ozellik olarak kabul edilip degerlendirilmistir. Soyut ozellikler ile ilgili yapt g m z arast rmalar sonucunda bu ozelliklerin kod taraf nda bir kars l g olmad g n sadece ozellik modelini yap land rmaya yard m ettigi tespit edildi. Bundan dolay Soyut ozellikler icin kod taraf nda herhangi bir varl k s n f olusturulmad . Sadece soyut ozelligin ad n kullanarak bir arayuz s n f olusturup bu soyut ozelligin varsa alt ozelliklerinin bu arayuzu gerceklestirmesi sagland . Bundan dolay bu yontem kapsam nda ozellik modeli olusturulurken kod taraf nda varl k s n f olarak uretilmesine gerek olmayan sadece mimariyi yap land rmaya yarayacak olan ozelliklerin Somut ozellik olarak belirlenmesine karar verildi. 6
Bu bildiride nesneye dayal uygulamalarda degiskenligi ozellik modeli
kullanarak yonetebilmek icin tasarlanm s olan bir yaklas m anlat ld . Bu yaklas m n
en onemli noktas bir uygulaman n cesitli kon gurasyonlar n yonetmek icin
degiskenlik bilgisinin nas l kullan ld g d r. Bunu da saglamak icin ozellik
modelinden ak ll veri yap lar n iceren ve ilerleyen asamalarda alan degiskenligini
otomatik yonetmeye yarayacak olan kod taslaklar n ureten tasar m desenleri
olusturuldu. Ayr ca bu olusan kodlardaki veri yap lar yaz l mc lara kod gelistirme
surecinde kolayl k saglay p, zaman kazanmalar na yard mc olmas amacland .
Bu amaca ulasmak icin de ozellik modeli temelli yaz l m gelistirme teknigi
kullan ld . Bu surecte FeatureIDE [
Bu yontemin dezavantaj ise tersine muhendislik konusunda zay f olmas d r. Yani, kod taraf nda bir degisiklik yap ld g zaman bu ozellik modeli taraf na yans t lamayacakt r. Gelecekte yap labilecek bir cal sma olarak bu k s m uzerinde durulmas planlan yor. Ayr ca bu cal sma kapsam nda alan analizi asamas nda al nan tasar m kararlar n n iyi ve dogru bir sekilde tan mlanm s olmas ve ozellik modeline yans t lm s olmas beklenmektedir. Bu ozellik modelinin son uygulamadaki ortak noktalar ve degiskenlik noktalar n icermesi gerekmektedir. Boylece yaz l m gelistirme sureci duzenli ve dogru bir sekilde ilerleyebilecek ve uygulaman n son hali alandaki degiskenlik noktalar n otomatik olarak yonetebilecektir. Eger bu baslang c asamas ndaki ozellik modeli olusturulmas ad m eksik veya hatal yap l rsa bu yontemin ilerleyen surecleri icin sorunlar ortaya c kacakt r.
Bu yontemi ilerletmek icin gelecekte baz cal smalar yap labilir. O ncelikle yontemin daha iyi bir hale getirilebilmesi icin buyuk capl bir alan veya market uzerinde denenmesi daha iyi olacakt r. Boylece yaklas m n eksik veya zay f taraflar tespit edilip iyilestirmesi saglanabilir. Bu yaklas m n ad mlar n uygulayabilmek icin ozellik modeli k s mlar icin bir Eclipse eklentisi olan FeatureIDE arac kullan ld . Gelecekte yap labilecek islerden bir digeri ise bu yontemdeki butun ad mlar kolayl kla uygulayabilmek icin Eclipse, IntelliJ IDEA gibi platformlara yeni bir eklenti yap lmas olabilir. Boyle bir eklenti sureclerin uygulanma h z n ve hatas z ilerleyebilmeyi saglayacakt r. Bir diger nokta da bu yontemin Java programlama dili d s nda farkl programlama dillerini de kapsayacak sekilde gelistirilmesi olabilir.