Özet. Sürekli artan yazılım geliştirme ihtiyaçlarında, geliştirme süreçlerinin kısaltılması ve maliyetlerinin azaltılması bir hijyen faktörüne (olmazsa olmaza) dönüşmüştür. Literatürde bulunan ve aktif olarak kullanılan yazılım geliştirme metodolojilerine yenilikçi (inovatif) yaklaşımlar kazandırmak şirketlerin yazılım geliştirme maliyetlerinde optimizasyonu sağlamalarında oldukça önemli hale gelmiştir. Bu bildiride, finansal yazılım geliştirmek için sıklıkla kullanılan Şelale (Waterfall) metodolojisine çevik yazılım geliştirme felsefesi eklenmesi ile modellenmiş KILL-IT-HON ismini verdiğimiz yöntemin süreci ve uygulamanın çıktıları paylaşılmıştır. Bildirinin akışı şu şekildedir: Öncelikli olarak yazılım geliştirme süreçleri anlatılmış ve şelale yöntemi hakkında bilgiler detaylandırılmıştır. Sonrasında, son yıllarda oldukça popüler olan Hackathon metodolojisi ve Yalın düşünce tekniğinden bahsedilmiş ve son olarak bu iki yöntemin füzyonu olan KILL-IT-HON uygulamasının yöntem ve metodolojisinden bahsedilerek mevcut süreç üzerindeki kazanımları ortaya konmuştur.
1,2,3 Kuveyt Türk Katılım Bankası AR-GE Merkezi, Kocaeli, Türkiye {emin.balcicek, kagan.fikri, mucahit.gundebahar}@kuveytturk.com.tr Abstract. In the ever-increasing need for software development, shortening of development processes and reduction of costs has become a hygiene factor (necessity). Bringing innovative approaches to software development methodologies that are in the literature and actively used has become very important in enabling companies to optimize their software development costs.
In this report, the process of the method we called KILL-IT-HON that has been modeled by adding the agile software development philosophy to the Waterfall methodology which is often used to develop financial software, and the output of the practice were shared. The flow of the report is as follows. Software development processes are described first and information about the Waterfall method is detailed. Then, Hackathon methodology, which has been quite popular in recent years, and lean thinking technique are mentioned, and finally the method and methodology of KILL-IT-HON, which is a fusion of these two methods, are discussed and the gains on the current processes are explained.
Geçmişten günümüze yazılım ve bilgi sistemleri inşa etme süreçlerinde çeşitli yazılım
geliştirme metodolojileri geliştirilmiş ve denenmiştir. Bir yazılım geliştirme
metodolojisi; planlama, yönetim ve kontrol süreçlerini içeren bir çerçeve olarak tanımlanmıştır
[
Şelale yöntemi başarılı olması ve kolay uygulanabilmesi nedeni ile birçok yazılım
firması ve büyük ölçekli endüstriyel ürün üreticilerinde birincil yazılım geliştirme
metodolojisi ve UGYD olarak kullanılmaktadır [
Şelale UGYD Modeli
Şelale UGYD modeli, ilerlemenin bir bilgisayar yazılımını başarılı bir şekilde
oluşturmak için gerçekleştirilmesi gereken aşamaların bir listesi aracılığıyla giderek aşağı
doğru (bir şelaleye benzer şekilde) aktığı düşünülen bir yazılım geliştirme işlemidir.
Başlangıçta, şelale modeli 1970 yılında olası bir yazılım mühendisliği uygulamasını
tanımlamak için Winston W. Royce tarafından önerilmiştir [
Şekil 1. Şelale (Waterfall) Modeli [
Çevik Geliştirme ve Yalın Düşünce Metodolojisi Çevik yazılım geliştirme, özellikle pazara sürüm süresinin kısaltılması, geliştirme sürecinin esnekliğini ve yazılımın kalitesini arttırdığı için endüstride oldukça sık kullanılan yöntemlerden biri haline gelmiştir [8-9]. Fakat yapılan araştırmalarda, Çevik yazılım geliştirmede sıkça kullanılan Scrum ve eXtreme programlama yöntemlerinin, geliştirme sürecini tüm organizasyona ölçeklendirilmesinde sınırlayıcı limitleri olduğu gözlemlenmiştir [10]. Çevik yazılım geliştirme kültürüne yakın bir metodoloji olan Yalın (lean) yazılım geliştirme yaklaşımı, geliştirmenin organizasyona yaygınlaştırılması ve ölçeklendirmesi anlamında günümüzde sıkça kullanılan bir terminoloji haline gelmiştir. Fakat otomotiv sektörü için geliştirilmiş olan Yalın düşünce tekniğinin daha soyut bir süreç olan yazılım geliştirmede nasıl uygulanacağıyla ilgili henüz net olmayan alanlar mevcuttur. Ayrıca, Yalın düşünce sisteminin mevcut yazılım geliştirme yöntemleriyle nasıl entegre edileceğinin anlaşılması oldukça önem arz etmektedir [12].
Literatür, Yalın yaklaşımın 2001’de yayınlanan Çevik Manifesto’dan [13] da önce, 90’lı yıllarda yazılım geliştirme süreçlerinde kullanıldığını göstermektedir. Başlangıçta yaklaşım, “atık”ı yok ederek yazılım geliştirme süreçlerini optimize etmek üzerine odaklanmış olsa da günümüzde Çevik yazılım geliştirme ve Yalın düşünce yöntemleri birleştikçe birbirlerini tamamlayabilecekleri gözlemlenmiştir [14, 14, 15, 16]. 4
Oxford sözlüğü Hackathon’un kelime anlamını “genellikle birkaç gün süren ve çok sayıda kişinin katıldığı beraber yazılım geliştirme etkinliği” olarak tanımlar [17]. En temel haliyle Hackathon, hızlı yazılım üretimine adanmış yoğun, çok günlük bir etkinliktir. Hackathon organizatörleri, programcıları, tasarımcıları ve diğer ilgili becerilere sahip uzmanları, prototip geliştirme ve programlama yapmak için bir ila birkaç günlük bir etkinliğe davet ederler. Organizatörler, katılımcılara çalışabilecekleri bir alan, elektrik enerjisi, kablosuz internet ve çoğu zaman yemek sunmaktadır. Katılımcılar bilgisayarlarını, üretim becerilerini ve bölünmemiş dikkatlerini getirirler. Hackathonlara katılımcılar, genellikle geceleri, hafta sonları ya da konferanslar sırasında, aile, yönetici, uzun vadeli planlar ve/veya rutin yükümlülüklerden azat bir şekilde katılım gösterirler. Katılımcılar, etkinliğin sonunda geliştirdikleri demoların sunumlarını yaparlar [18]. 5
Çalışmanın yapıldığı bankada uygulama geliştirme süreci olarak Şelale yöntemi kullanılmaktadır. Şelale yöntemine ek olarak çevik geliştirme metodolojisi, Yalın düşünce yaklaşımı ve Hackathon metodolojilerinin harmanlanmasıyla KILL-IT-HON metodolojisi geliştirilmiştir.
Bankanın BT birimlerinin çalışma kapasitesi organizasyonu talep yöneticileri ve ilgili BT yöneticileri tarafından belirlenip 20 adam-günden büyük projelere (bu projeler banka içinde TYK projeleri olarak adlandırılır.) toplam kapasitenin %60’ı ayrılırken, kapasitenin %20’si 20 adam-günden küçük işlere (küçük işler olarak adlandırılır), kalan %20’si ise altyapı çalışmalarına ayrılmıştır. 20 adam-günden kısa işlere bakıldığında, 6 aylık periyotlarda ortalama 482.5 iş bitirilse de kuyrukta toplamda 988 küçük işin biriktiği gözlemlenmektedir (bkz. şekil 2 ve şekil 3). Bu işlerin yapılmasında ise yasal bulgular, denetim bulguları ve kurum prensibine bağlı değişiklikler önceliklendirilmektedir. Ayrıca, önceliklendirmede son sırada gelen bazı işlerin 2015’in ikinci yarısından beri kuyrukta beklediği görülmektedir.
Şekil 2. Dönemlik Bitirilen Küçük Proje Sayısı Şekil 3. Biriken İşlerin Dönemlere Göre Dağılımı Klasik bir uygulama geliştirme sürecinin farklı aşamalarına birden fazla taraf dâhil olur. Talep sahibi tarafından başlatılan süreç, talebin talep yöneticisi tarafından değerlendirilerek uygun bulunması halinde ilgili BT birim yöneticisine iletmesi ile geliştirme safhasına geçilir. Geliştirme fazının başlaması için analistin talep sahibiyle istenilen işin analizini yapması, yaptığı analizi talep sahibiyle paylaşarak mutabakata varmaları, varılan mutabakat sonucu oluşan kapsamın yazılımcı tarafından kodlanması ve yine geliştirme sürecinde talep sahibinin dahil olmasıyla iteratif bir süreçten geçer. Tüm bu süreç, taraflar birbirlerinden farklı mekân ve zaman çizelgesinde çalıştıkları için eposta, telefon görüşmeleri, periyodik ve ad-hoc toplantılar üzerinden yürütülür. Süreç içerisinde birbirinden farklı birçok iletişim kanalının kullanılması, tarafların farklı zaman planları ve daha birçok etken sürecin uzamasına ve doğal olarak konsantrasyonun azalmasına sebep olur. Bu etkenler de verimliliğin düşmesine neden olur.
Şekil 4. Yazılım Geliştirme Sürecine Birçok Taraf Dâhil Oluyor Kuyrukta bekleyen, 20 adam-günden küçük işlerin bitirilmesi ihtiyacını karşılamak, ekiplerin daha dinamik çalışmalarını sağlamak ve iletişim kanallarında kaybettikleri enerjiyi minimize etmek adına sürtünmesiz bir ortam ihtiyacıyla KILL-IT-HON metodolojisi doğmuştur. KILL-IT-HON; Şelale yöntemine ek olarak, yılda 3-4 defa yapılabilecek, her biri 4-5 günlük olacak, mesai saatleri içerisinde tüm paydaşların bir arada yazılım geliştirdiği etkin bir yazılım geliştirme metodolojisidir. Özellikle finansal kuruluşların yazılım geliştirme faaliyetlerinde önemli roller olan talep sahipleri, analistler, yazılım mühendisleri, süreç mühendisleri, mevzuat-uyum uzmanları, risk uzmanları, bilgi güvenliği uzmanı, uygulama ve sürüm yöneticileri, veri tabanı yöneticileri ve sistem destek ekiplerinin etkinlik boyunca bir arada bulunmasını ve birlikte üretim yapmasını temel alır. Hackathon metodolojisine çok benzer bir şekilde paydaşların direkt olarak yüz yüze iletişimi ve yüksek etkileşimi sayesinde taleplerin daha net bir şekilde anlaşıldığı, tasarlandığı, yazılım geliştirme süreç istasyonları arası beklemelerin minimize edildiği, yazılım çıktılarının maksimize edildiği bir yalın üretim yöntemidir.
Bu yöntem, Türkiye’de 400’den fazla şube, 2 milyona yakın aktif müşteri, 1 milyona yakın dijital müşteri ve 300’den fazla yazılım geliştirme mühendisi ve uzmanına sahip bir bankada uygulanmıştır.
Bu uygulama kapsamında, 178 adet küçük iş kapsamındaki yazılım geliştirme talebini, 247 kişilik mühendis ve uzman kadrosu (%33 yazılım mühendisi, %26 analist, %18 talep sahibi, %23 geri kalan roller) aynı fiziksel mekânda bulunarak sadece 4 gün içinde geliştirilmiştir. Geliştirilen aplikasyonların testleri analistler ve iş sahipleri tarafından yapılmış ve her bir günün sonunda canlı ortamda devreye almıştır. KILL-ITHON etkinliği kapsamında geliştirilen projeler talep yöneticileri önderliğinde talep sahipleri ve ilgili BT teknolojileri birimleriyle mütalaa edilerek, tahmini tamamlama süresi 10 adam-günle sınırlı işler arasından seçilmiştir.
Etkinlikte kullanılan teknolojiler arasında: Microsoft .Net Framework, Windows Communication Foundation, Windows Presentation Foundation, IIS & Windows Process Activation Service, Microsoft Visual Studio, Microsoft SQL Server, Windows Client and Server, Citrix NLB bulunmaktadır.
Metodolojinin gerçekleştirileceği etkinlik alanı Hackathon tarzında, beraber çalışacak grupların bir arada oturabilecekleri şekilde tasarlandı. Burada amaç hem grupların etkinlik alanında zaman kaybetmesini, hem de konsantrasyonlarının bölünmesini engellemek oldu. Ayrıca üretimin maksimize edilmesi için onaycı ve destek ekipleri de tüm ekiplerin kolayca erişebilecekleri yerlere konumlandırılarak tüm etkinlik boyunca etkinlik sahasında olmaları sağlandı.
Şekil 5. KILL-IT-HON Oturma Düzeni KILL-IT-HON metodolojisi, doğası gereği ekiplerin çok yüksek eforla çalıştığı bir etkinlik. Bu bağlamda ekiplerin enerji seviyelerini maksimize etmek adına etkinliğin küçük bir festival havasında olmasına özen gösterildi. Ekipler çok yoğun çalışmanın yanı sıra, müzik dinletisi, stand-up show ve sürekli yiyecek-içecek ikramı ve KILL-IT-HON kapsamında proje bitirenlerin dahil olduğu bir hediye çekilişi ile motivasyonlarının yüksek tutulması amaçlandı. 7
Sonuç Çıktıların istatistiksel yöntemlerle analizi yapılmış, uygulama kapsamında çalışan ekiplerin geçmişe dönük olarak bir yıllık benzer boyutta iş bitirme eforları göz önüne alınmıştır. Talep başına harcanan adam-gün, iş başlangıç ve bitiş tarihleri üzerinden ekiplerin geçmiş performansları uygulama kapsamındaki performanslarıyla karşılaştırılmıştır. Uygulanan KILL-IT-HON süresince toplamda 544 adam-günlük efor harcanmış, şelale yöntemi ile 1.246 adam-günlük efor ile üretilebilecek çıktı sağlanmıştır. Dolayısı ile net verimlilik artışı %129 olarak hesaplanmıştır. Kapsama alınan 178 adet yazılım geliştirme talebinin teslim edilmesi ve devreye alınması, geçmiş istatistiklere göre istasyonlar arası beklemeler sebebiyle 42 gün alacak iken, KILL-IT-HON ile bu 178 yazılım geliştirme talebinin bankaya kazandırılması takvimsel olarak sadece 4 güne düşürülmüştür. Bu rakamlara göre bu fonksiyonların 38 gün önce Banka’ya kazandırılmış olmasının faydası oldukça yüksektir. Kuruma kazandırılan bu süre pazara sürüm süresinin kısaltılmasını sağlayarak Bankanın rekabetçiliğini arttırma imkânı da sunmuştur. Bankanın yazılım geliştirme ekipleri bazlı istatistiksel rakamlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 1. Servis Başına Düşen Verimlilik Hesaplama Tablosu Etkinlik sonrasında 247 kişiye etkinlik değerlendirme anketi gönderilmiş, 150 kişiden cevap alınmıştır. Yapılan anketler sonucunda, yüzde 93 oranda çıktı memnuniyeti elde edildiği katılımcılardan teyit edilmiştir. Dolayısı ile yüksek bir müşteri memnuniyeti sağlanmıştır. Yine yapılan ankette kayda değer bir diğer rakam ise yüzde 93 ile etkinliğe tekrar katılma isteği olarak göze çarpmaktadır. Bu da bu etkinliğin çalışan memnuniyetine olumlu yansıması olarak gözlemlenmektedir.
Çalışma süresince istasyonlar arası bekleme olmamış, her hangi bir darboğaz gözlemlenmemiştir. Konfigürasyon yönetimi ilgili ekipler tarafından direkt olarak etkinlik alanında yönetildiği için herhangi bir kalıcı sıkıntı olmamış, gerekli değişiklikler ve geliştirmeler etkinlik süresi içinde yapılmıştır.
Şekil 6. Kill-it-hon etkinliği memnuniyetinizi 1 ile 10 arası puanlarsanız kaç puan verirsiniz? Şekil 7. Kill-it-hon etkinliğimize bir daha katılmak ister misiniz? Ayrıca etkinlik boyunca yiyecek-içecek ikramları, canlı müzik dinletisi ve stand-up show’un katılımcılara tarafından oldukça beğenildiği ve bu anket sorularına verilen açık uçlu cevaplarda etkinliklerin katılımcı motivasyonlarını olumlu etkilediği gözlemlenmiştir.
Şekil 8. İkramlarla alakalı memnuniyetinizi 1 ila 10 arası puanlarsanız kaç puan verirsiniz? Şekil 9. Stand-up Show Hakkındaki Yorumlarınız Şekil 10. Müzik Dinletisi Hakkındaki Yorumlarınız Etkinlik sonrasında yapılmak üzere hediye çekilişi düzenlenmiştir. Projelerde yer alan katılımcılara toplamda 3 çekiliş hakkını geçmemek üzere bitirdikleri proje başına birer hediye çekiliş hakkı verilmiş, böylece daha çok proje bitirmeleri hususunda motivasyonlarının arttırılması hedeflenmiştir. Ayrıca destek ve onay ekipleri de üç çekiliş hakkını geçmemek üzere dahil oldukları proje başına 1/3 çekiliş hakkı verilerek hediye çekilişine dahil edilmiştir.
Özet ile KILL-IT-HON; karmaşıklığı yüksek yazılım geliştirme yapan, şelale yazılım geliştirme süreci kullanan finansal kuruluşlarının süreçlerini daha çevik bir forma sokmak için kullanılabilecek yeni bir yöntemdir. Bu yöntem Şelale yöntemini kullanan kurumlar için küçük ölçekli yazılım geliştirme talepleri için cevap süresini azaltarak müşteri memnuniyetini oldukça yüksek seviyelere çıkarmaktadır. Bunun sayesinde Şelale yöntemine büyük katkı yapmakta, çevikleştirmekte ve de daha kullanılabilir kılmaktadır. 8
Bu bildiri kapsamında yaptığımız çalışma ilk KILL-IT-HON uygulamasından elde edilmiş verilerin ve tecrübelerin değerlendirilmesi ile yapılmıştır. Amacımız birkaç KILLIT-HON daha düzenleyerek elimizdeki veri setini genişletmek ve modelde iyileştirme önerileri sunmak olacaktır. 9
Teşekkür
Bu metodolojinin uygulanmasında yoğun çaba ve desteklerinden dolayı değerli iş arkadaşlarımız Mehmet Selvi, Muhammed Özgür ve Murat Atanak’a sonsuz teşekkürlerimizi sunarız. 8. Dybå, T., Dingsøyr, T.: Empirical studies of agile software development: a systematic review. Inf. Softw.Technol., 50, pp. 9-10, (2008). 9. Rodríguez, P., Markkula, J., Oivo, M., Turula, K.: Survey on agile and lean usage in finnish software industry. In: ESEM, pp. 139-148 (2012). 10. Mehta, M., Anderson, D., Raffo, D.: Providing value to customers in software development through lean principles. Software Process Improvement and Practice, 13(1), pp. 101-109 (2008). 11. Rodríguez, P., Partanen, J., Kuvaja, P., Oivo, M.: Combining lean thinking and agile methods for software development: a case study of a finnish provider of wireless embedded systems. 47th Hawaii International Conference on System Science (2014). 12. Manifesto for Agile Software Development, http://agilemanifesto.org, last accessed 2018/06/10. 13. Staats, B., Brunner, D., Upton, D.: Lean principles, learning, and knowledge work: evidence from a software services provider. Journal of Operations Management, 29(5), pp. 376-390, (2011). 14. Middleton, P., Joyce, D.: Lean software management: BBC worldwide case study. IEEE
Transactions on Engineering Management, 59(1), pp. 20-32, (2012). 15. Rodríguez, P., Mikkonen, K., Kuvaja, P., Oivo, M., Garbajosa, J.: Building lean thinking in a telecom software development organization: strengths and challenges. Conference on Software and System Process (ICSSP), (2013). 16. Ebert, C., Abrahamsson, A., Oza, N.: Lean software development. IEEE Software, 29(5), pp. 22-25 (2012). 17. hackathon. (2018). In: Oxford Living Dictionaries, https://en.oxforddictionaries.com/definition/hackathon, last accessed 2018/06/10. 18. Irani, L.: Hackathons and the making of entrepreneurial citizenship. Science Technology and Human Values, 40(5), (2015).