<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Archiving and Interchange DTD v1.0 20120330//EN" "JATS-archivearticle1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <front>
    <journal-meta />
    <article-meta>
      <title-group>
        <article-title>Kamu Yazılım Projelerinde Müşteri Konumlu Çalışan Yazılımcıların Görüş Analizi: Bir Keşifsel Çalışma</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Doğancan Köseoğlu</string-name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff0">0</xref>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <string-name>Oumout Chouseinoglou</string-name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff1">1</xref>
        </contrib>
        <aff id="aff0">
          <label>0</label>
          <institution>Ekinoks Software</institution>
          ,
          <addr-line>Ankara</addr-line>
          ,
          <country country="TR">Türkiye</country>
        </aff>
        <aff id="aff1">
          <label>1</label>
          <institution>Endüstri Mühendisliği, Hacettepe Üniversitesi</institution>
          ,
          <addr-line>Ankara</addr-line>
          ,
          <country country="TR">Türkiye</country>
        </aff>
      </contrib-group>
      <abstract>
        <p>Özet. Kamu kurumlarında geliştirilen yazılım projelerinin kritik paydaşları arasında, taşeron yazılım şirketlerine bağlı olarak kamu kurumu konumunda çalışan yazılım geliştiriciler ve proje yöneticileri de bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yazılım geliştiriciler ve yöneticiler için kamu yazılım projelerinde müşteri konumunda çalışmanın seçilen faktörler üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma keşifsel ve nitel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 10 yazılım geliştirici, bir teknik takım lideri ve dört proje yöneticisi oluşturmaktadır. Veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış, elde edilmiş olan katılımcı cevapları üstünde “içerik analizi” uygulanmıştır. Analiz sonucunda, dikkate alınacak konuları belirlemek için “anahtar içerikler” kullanılmıştır. Müşteri konumunda çalışan yazılımcıların üretkenliğinin yoğun istekler, bu isteklerin yerine getirilmesi için verilen sürelerin kısalığı ve yetki/izin süreçlerinin uzun sürmesi nedeniyle düşük olduğu belirlenmiştir. Aynı sebeplerden ötürü geliştirilen projelerin kalitelerinin ve geliştirici motivasyonlarının çalışanlar tarafında düşük olarak algılandığı çıkan sonuçlar arasındadır. Elde edilen bu sonuçların başlıca nedenleri arasında çalışanların kamu kurumu ve yazılım şirketi olmak üzere iki farklı hiyerarşik düzen içinde çalışması, birden çok yönetici tarafından iş verilmesi, kamu kurumları içindeki birimler ve kişiler arasında yaşanan yetki karmaşası olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kamu yazılım projeleri, Müşteri konumlu çalışma, Yazılım geliştirici motivasyonu, İçerik analizi, Keşifsel çalışma.</p>
      </abstract>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <sec id="sec-1">
      <title>-</title>
      <p>for software developers and managers with respect to selected factors. The
research is designed as an exploratory and qualitative study. The study participants
are 10 software developers, one technical team leader and four project managers.
Semi-structured interview technique was employed as the data collection method
and “content analysis” was applied on the obtained participant responses.
Following this analysis, “key content” approach was used to identify the issues to be
further considered. It has been determined that the productivity of software
developers working onsite at public institutions is low due to intense requests,
shortened time to fulfill these requests, and long duration of authorization processes.
Moreover, a finding of the study is that the quality of the developed projects and
the motivation of the developers are considered to be low for the same
aforementioned reasons. Among the foremost causes for these results are the fact that
employees work under two different hierarchical structures one in the public
institution and one in the software company, more than one managers assign work and
there is an authority confussion between organizational units and people in the
public institutions.
1</p>
    </sec>
    <sec id="sec-2">
      <title>Giriş</title>
      <p>
        Farklı araştırmacılar [
        <xref ref-type="bibr" rid="ref1 ref2 ref3">1-3</xref>
        ], yazılım geliştirme süreçlerinde insan faktörünün önemli bir
ağırlığının olmasından yola çıkarak, yazılım geliştiricilerin performansını iyileştirme
yöntemlerinden en etkili olanlarının bireye ve çalışma ortamına odaklanan yöntemler
olduğunu belirtmektedir. Yazılım süreçleri mühendislik prensipleri ile kontrol edilse
dahi, yazılım geliştiriciler çalıştıkları fiziksel ve duygusal ortamdan, çevreden ve
koşullardan duygusal olarak etkilenebilen ve bu etkiyi iş performanslarına da ister istemez
taşıyan bireylerdir [
        <xref ref-type="bibr" rid="ref4 ref5">4,5</xref>
        ].
      </p>
      <p>
        Devlet kurumları birçok yazılım projelerini dış kaynak kullanma yöntemi ile yazılım
şirketlerine ihale ederek karşılamaktadır [
        <xref ref-type="bibr" rid="ref6">6</xref>
        ]. Bunun yanında, kamuya ait işlemlerin
önceliği ve öneminin fazla olması sebebiyle var olan yazılımların güvenliği, hızı,
kullanılabilirliği gibi faktörlerin sağlanabilmesi için bu kurumlarda “yazılım geliştirici”,
“analist”, “proje yöneticisi”, “sistem yöneticisi” sıfatlarıyla birçok çalışan kamu
kurumlarında mevcuttur. Bu kişiler kadrolu devlet çalışanı olabildiği gibi; sözleşmeli olarak
devlet kurumunda çalışan, kurum ile sağlanan anlaşma sonucu devlet kurumu için
projeler geliştiren ve yine kurum ile anlaşma sonucu var olan yazılımlara bakım ve onarım
hizmeti sağlayan kişiler de olabilmektedir. Bu şekilde gerçekleştirilmiş olan bir dış
kaynak kullanımı anlaşması “yerinde dış kaynak kullanımı” (onsite outsourcing) olarak
adlandırılmaktadır [
        <xref ref-type="bibr" rid="ref7">7</xref>
        ].
      </p>
      <p>Bu çalışmada, devlet kurumlarının yazılım ihalelerini kazanan yazılım şirketlerine
bağlı fakat devlet kurumu konumlu çalışan yazılım geliştiriciler ve yöneticilerin
üretkenliklerini, motivasyonlarını, çalışma isteklerini ve çalıştıkları projelerin
planlanmasını, kalitesini ve geliştirme süreleri hangi faktörlerin etkilediği incelenmiştir. Çalışma
nitel bir çalışma örneğidir ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak
gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubu 15 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada “içerik analizi”
uygulanmış, analiz sonucunda dikkate alınacak konuları belirlemek için “anahtar
içerikler” yöntemi kullanılmıştır. Yazılım sektörü çalışanlarının kamu kurumu konumlu
çalışması şu yedi araştırma sorusu (AS) ile değerlendirilmiştir;
─ AS1. Kurum konumlu çalışmayı tercih etmenin nedenleri nelerdir
─ AS2. Kurum konumlu çalışmanın üretkenliğe etkisi nelerdir
─ AS3. Kurum konumlu çalışmanın proje kalitesine etkileri nelerdir
─ AS4. Kurum konumlu çalışmanın motivasyona etkileri nelerdir
─ AS5. Kurum konumlu çalışmanın yerine tercih edilen çalışma modelleri nelerdir
─ AS6. Kurum konumlu çalışmanın proje takvimine etkileri nelerdir
─ AS7. Kurum konumlu çalışanların iki farklı hiyerarşik yapıya bağlı bulunmalarının
etkileri nelerdir</p>
      <p>Bu makalenin devamı şu şekilde yapılandırılmıştır. İkinci bölümde araştırma
yönteminin detayları, üçüncü bölümde ise bulgular ve tasarlanmış olan araştırma soruları ile
ilgili elde edilen anahtar içerikler verilmektedir. Dördüncü bölümde bulguların özeti ve
geçerliliğe karşı olan olası tehditler sunulmakta olup sonuç ve gelecek çalışmalar
hakkında bilgi verilmektedir.
2
2.1</p>
    </sec>
    <sec id="sec-3">
      <title>Araştırma Yöntemi</title>
      <sec id="sec-3-1">
        <title>Nitel Çalışma ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme</title>
        <p>
          Mevcut çalışma keşifsel bir nitel çalışma olarak tasarlanmıştır. Nitel çalışmalar
genellikle bireylerin deneyimlerini ve bu deyimlerin nasıl yorumlandıkları hakkında bir
anlayış elde etmek için kullanılırlar [
          <xref ref-type="bibr" rid="ref8">8</xref>
          ]. Bu çalışmada bir grup yazılım sektörü çalışanı ile
görüşme yapılmış, her birinin duygu ve düşünceleri farklı olacağı için nitel çalışma
yöntemine uygun olarak sınırlama yapılmamış, böylece konu analizi daha geniş bir
şekilde yapılmıştır.
        </p>
        <p>
          Nitel çalışmanın gerçekleştirilmesi için yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi
kullanılmıştır [
          <xref ref-type="bibr" rid="ref9">9</xref>
          ]. Yarı yapılandırılmış görüşmeler yazılım mühendisliği disiplininde
özellikle nitel ve/veya keşifsel çalışmalarda sıklıkla başvurulan yöntemlerden bir tanesi
olarak dikkat çekmekte. Benzer bir çalışmada, Li, Ko ve Begel [
          <xref ref-type="bibr" rid="ref10">10</xref>
          ] çalışmalarında yazılım
mühendisleri ile farklı görevlere sahip olan çalışanlar arasındaki etkileşimlerin
çeşitlerini ve önemli özelliklerini ortaya çıkarmak için yarı yapılandırılmış görüşme
yöntemini kullanmaktalar.
        </p>
        <p>
          Yarı yapılandırılmış görüşme kullanılmasının amacı görüşme yapılan kişilerden
daha fazla bilgi alabilmek, konunun kapsamını daha geniş tutabilmek, daha rahat ve
içten cevap verebilmelerini sağlayabilmektir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerde
sorulacak sorular planlanmakta ve sıralanmakta fakat listelenen şekilde sorulmamakta,
konuşmanın seyrine göre soruların sorulma sırası belirlenebilmekte, ayrıca doğaçlama bir
şekilde sorular sorulabilmektedir [
          <xref ref-type="bibr" rid="ref11">11</xref>
          ].
        </p>
        <p>Yarı yapılandırılmış görüşmelerin gerçekleştirilmesi için bu çalışmada kum saati
modeli tercih edilmiştir. Genel sorular ile görüşmeye başlamanın, görüşme yapılan
kişilerin rahatlamasını, samimiyetinin artmasını sağlayarak sonraki özel sorulara daha
dürüst ve içten cevaplar verebilmesini sağlamak amaçlanmıştır. Özel sorulardan sonra
genel sorulara tekrar geçilerek görüşmeler bitirilmiştir. Bu modelin çalışmada tercih
edilmesinin diğer bir nedeni ise yarı yapılandırılmış görüşme kullanılması ve soruların
belirli bir sıra ile sorulması zorunluluğunun olmamasıdır. Bu şekilde görüşmenin
seyrine, görüşmecinin rahatlık seviyesine göre genel ve özel soruları farklı zamanlarda
sorabilme fırsatı bulunmuştur.
2.2</p>
        <p>
          İçerik Analizi
İçerik analizi içeriğin dizgesel, tarafsız ve sayısal çözümlemesi olarak tanımlanıp amacı
toplanan verileri açıklayabilecek kavramlara ve ilişkilere ulaşabilmektir. Mevcut
çalışmada olgu bilim deseni kullanılmıştır [
          <xref ref-type="bibr" rid="ref12">12</xref>
          ]. Olgu bilim deseni, kişilerin farkında olduğu
fakat derinlemesine ve ayrıntılı bir anlayışa sahip olmadıkları olgulara
odaklanılmasıdır. Mevcut araştırmada birey ya da durum temelli bir yaklaşım benimsenmiş olup,
içerik analizi verilerin kodlanması, kodlanan verilerin temalarının belirlenmesi, kodların
ve temaların düzenlenmesi ve bulguların tanımlanması ve yorumlanması aşamaları ile
gerçekleştirilmiştir [
          <xref ref-type="bibr" rid="ref13">13</xref>
          ].
2.3
        </p>
        <p>Çalışma Grubu
Araştırma çalışma grubu 15 yazılım sektörü çalışanından oluşturmakta olup bunların
10 tanesi yazılım geliştirici, bir tanesi teknik takım lideri ve dört tanesi proje
yöneticisidir. Katılımcılar 10 farklı yazılım şirketinin çalışanı olup, 10 farklı kamu kurumunda
12 farklı projede görev almaktadır. Görüşme gerçekleştirilen bütün yazılım
geliştiriciler Ankara’da yaşamakta ve çalışmaktadır. Bu kişilerin her biri devlet kurumu konumlu
çalışmıştır. Devlet kurumlarının tamamına yakının Ankara’da olmasından dolayı
yazılım şirketlerinin büyük çoğunluğu devlet kurumlarının açmış olduğu ihalelere girip,
kazanıp projeler geliştirmektedirler. Araştırmada, maksimum çeşitlilik örneklemesi
yöntemine uygun olarak yazılım sektörü çalışanlarından çalışma gurubu seçilmiş olup
katılımcıların demografik özellikleri Tablo 1’de verilmektedir.</p>
        <p>Cinsiyet
Unvan
Mezun Oldukları Bölümler
Tecrübe
Kurum Konumlu Çalışma
Süreleri</p>
        <p>
          Tablo 1. Katılımcı Demografik Bilgileri
Yapılan araştırmada veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği
kullanılmıştır. Bu yöntem ne tam yapılandırılmış görüşmeler kadar katı ne de
yapılandırılmamış görüşmeler kadar esnektir; iki uç arasında yer almaktadır [
          <xref ref-type="bibr" rid="ref14">14</xref>
          ].
Görüşmelerde bu esnekliğin sağlanması, görüşme yapılan kişilerin daha rahat olması ve samimi
cevaplar verebilmesi için bu görüşme tekniği tercih edilmiştir. Görüşme soruları
hazırlanmadan ve görüşmelere başlanmadan ulusal ve uluslararası alanlarda kaynak
araştırması yapılarak, görüşme süreleri ve şartları, görüşmecilerden alınacak cevapların kayıt
edilmesi ile ilgili fikir elde edilmiştir.
        </p>
        <p>Araştırmaya ilişkin veriler yazılım sektörü çalışanlarından 26 Nisan – 10 Mayıs 2018
tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Görüşme yerleri,
görüşmecilerin kendilerini rahat ve huzurlu hissedebilecekleri, samimi ve içten cevaplar
verebilecekleri ortamlar olarak seçilmiştir. Görüşmelerden önce ve görüşmeler esnasında
araştırmaya yönelik bilgiler görüşmecilere verilmiştir. Görüşmeler esnasında veri
kayıplarının yaşanmaması için mobil ses kayıt uygulaması aracılığıyla görüşmeler kayıt
altına alınmıştır. Yazılım sektörü çalışanlarına görüşmelerde ses kayıt uygulamasının
kullanılacağı bilgisi verilmiş, onay veren görüşmeciler ile görüşmeye devam edilmiştir.
Görüşmeler sonrasında ses kayıtları görüşmecilere dinletilmiş ve kayıttaki görüşlerin
isteğe bağlı olarak kısmen veya tamamen çıkarılabileceği ifade edilmiştir. Bu sayede
ses kayıt uygulamasının görüşmeciler üzerinde oluşabilecek olumsuzlukların önüne
geçilmeye çalışılmıştır.
2.5</p>
      </sec>
      <sec id="sec-3-2">
        <title>Veri Analizi</title>
        <p>Analiz sürecinde öncelikle, görüşme kayıtları ve yazılı formlar deşifre edilip
çözümlemeler yapılmıştır. Deşifre ve çözümleme çalışmaları, kişilere sorulan soruların kağıt
üzerine yazılıp bir form oluşturulması ile başlamıştır. Kişi bilgilerinin gizliliğinin
sağlanması amacı ile formlarda katılımcı bilgileri bir standart doğrultusunda kodlanmıştır
(örn. EPY1). Formun oluşturulması sonrası bütün görüşmeciler ile yapılan görüşme
kayıtları teker teker dinlenerek, ayrı formlara yazılı olarak kayıt edilmiştir.
Görüşmecilerin cevaplarının yazılı olarak kayıt edilmesi sırasında herhangi bir yanlış yorumlama
durumunun yaşanmaması için oluşturulan yazılı form görüşülen kişilere çeşitli iletişim
yolları ile gönderilmiş ve onayları alınarak analize devam edilmiştir.</p>
        <p>Görüşmeci cevaplarının yazılı form olarak çözümlenmesinden sonra
görüşmecilerden elde edilen veriler soru temelli gruplandırılmıştır. Veri içeriklerine ve oluşturulan
gruplamaya uygun olarak temalar oluşturulmuştur. Oluşturulan bu temalara “Anahtar
İçerik” adı verilmiştir. Anahtar içerikler soru ve kişi temelli gruplandırılarak frekans
ve yüzde değerleri hesaplanmıştır.</p>
        <p>Elde edilen bulguların anlamlılığı ve bütünlüğü, araştırmacı tarafından sürekli test
edilmiştir. Bulguların tutarlılığını sağlamak için temaları oluşturan kavramların kendi
aralarında ve diğer temalarla tutarlılığı değerlendirilmiş ve anlamlı bir bütün oluşturup
oluşturmadığı test edilmiştir. Bulgular, yazılım sektörü çalışanları tarafından gözden
geçirilmiş ve gerçekçi bulunmuştur.</p>
      </sec>
    </sec>
    <sec id="sec-4">
      <title>Bulgular</title>
      <p>Bu bölümde görüşülen katılımcılara sorulan her bir soru ayrı başlıklar altında
sunulmuştur. İlk olarak kurum konumlu çalışmayı niçin tercih ettikleri ile başlanmış
ardından, kurum konumlu çalışmanın üretkenliklerine etkisi, proje kalitesine etkisi,
motivasyonlarına etkisi, çalışmak istedikleri konumlar, proje takvimine etkisi ve iki farklı
hiyerarşik yapıda çalışmanın kendisine etkisi ile devam etmiştir.</p>
      <p>AS1. Kurum Konumlu Çalışmayı Tercih Etme Nedenleri: Elde edilen veriler
analiz edildiğinde katılımcıların kurum konumlu çalışmayı tercih etme nedenleri ile
ilgili beş tane anahtar içerik Şekil 1’de verilmektedir. Görüşmecilerin kurum konumlu
çalışma nedenleri hakkında kendi ifadelerinin birkaçı aşağıdaki gibidir;
─ “Çalıştığım şirket tarafından çalışmakta olduğumuz projeyi yönetmek üzere yetkilendirildim. Kurum
lokasyonlu çalışmak istemiyorum. Proje bittiğinde şirket lokasyonuna döneceğim için kurumda çalışmayı
kabul ettim. (EPY1)”
─ “Eğer Ankara’da yaşıyor ve çalışmak istiyorsan kurum lokasyonlu çalışma tecrübesi yaşamalısın. Çünkü
yazılım şirketlerinin %90’ı kurumlarla çalışıyor. (EYG4)”
─ “Önceki firmamda yönetimle ciddi problemler yaşadım ve istifa ettim. Sonradan kurum lokasyonlu
çalışabileceğim bu işi buldum ki uzun süreli işsiz kalmak istemediğim için çalışmayı kabul ettim. (KYG2)”
Şirket görevlendirmesi, mecburi hizmet
Daha önce çalıştığı şirketin yönetimi ile yaşadığı</p>
      <p>anlaşmazlıklar
Kurum konumlu çalışma tecrübesi kazanma isteği</p>
      <p>İşşiz kalma endişesi
Daha kurumsal bir şirket için çalışma isteği
1
2
3
5
7
Şekil 1. Kurum Konumlu Çalışmayı Tercih Etme Nedenleri</p>
      <sec id="sec-4-1">
        <title>AS2. Kurum Konumlu Çalışmanın Üretkenliğe Etki Durumu: Analiz sonucunda</title>
        <p>yazılım sektörü çalışanlarının kurum konumunda çalışmanın üretkenliğe etkisi
değerlendirildiğinde 27 tane anahtar içerik oluşturulmuştur. Frekansı 1’den fazla olan anahtar
içerikler Şekil 2’de verilmektedir.</p>
        <p>Kurum konumunda yetki ve izin süreçlerinin yavaşlığı
İş için verilen sürelerin kısalığı</p>
        <p>İsteklerin yoğunluğu</p>
        <p>Kurum personellerinde teknik bilgi yetersizliği
Kurum personelleri ile birebir görüşme gerekliliği</p>
        <p>Kurum personellerinin yenilikten kaçınması
Kurum personellerinin iş yapma isteksizliği
Şekil 2. Kurum Konumlu Çalışmanın Üretkenliğe Etki Durumu</p>
        <p>Görüşmecilerin kurum konumlu üretkenlik hakkında düşüncelerinin birkaçı
aşağıdaki gibidir;
─ “Canlı olarak kullanılan bir sistem var. İşe başlamadan önce bu sistemin yeniden kodlanacağını
söylemişlerdi. Fakat eski sisteme için sürekli yeni istekler geliyor ve birkaç saat içinde yapılaması isteniyor.
Üretkenlik mi? Sadece iş yetiştirmeye çalışıyorum. (KYG1)”
─ “Kurum personellerinin teknik yetersizliği hat safhada. Onlara yeni teknolojileri açıklamaktan ve
öğretmekten işlerime vakit ayıramıyorum. (KPY1)”</p>
        <p>AS3. Kurum Konumlu Çalışmanın Proje Kalitesine Etki Durumu: Analiz
sonucunda geliştirilen projelerin kalitesine etki durumu ile ilgili 17 tane anahtar içerik
oluşturulmuştur. Frekansı 1’den fazla olan anahtar içerikler Şekil 3’de verilmektedir.
Görüşmecilerden bir kişinin kurum konumunda üretilen projelerin kalitesi hakkındaki
düşüncesi aşağıdaki gibidir;
─ “Projeyi ekip halinde geliştiriyoruz. Proje başlarında kalite standartlarına önem veriyorduk. İlerledikçe
istekler sıklaştı ve zaman daraldı. Bizde standartları bir kenara bırakıp işi bitirmeye yoğunlaştık. Zaten
kurum tarafında bunun bir önemi yok hatasız çalışsın onları için yeter. (ETL1)”</p>
        <p>Kurum personellerinin sadece işin bitmiş olmasını</p>
        <p>istemesi
İsteklerin yoğunluğu ve iş bitirme sürelerinin kısalığından</p>
        <p>dolayı iş bitirmeye odaklanılması
Kurum içerisinde eski teknolojilerin kullanılması ve</p>
        <p>yenilenmesinin göze alınmaması
Kurum personellerinin kalite kontrollerini yapabilecek</p>
        <p>teknik bilgiye sahip olmamaları
Projenin iyi planlanması ve analiz edilmesi gerekliliği
Kurum teknolojilerinin yenilenme maaliyetinin fazla</p>
        <p>olması
Proje geliştiren ekibin özgürlüğünün kısıtlandığını</p>
        <p>düşünmesi
Proje geliştiren ekibin kurum konumlu çalışmak</p>
        <p>istememesi
Kurumsal şirket yapısına uygun geliştirme
2
2
2
2
2
4
4
6
6
Şekil 3. Kurum Konumlu Çalışmanın Proje Kalitesine Etki Durumu.</p>
        <p>AS4. Kurum Konumlu Çalışmanın Motivasyona Etki Durumu: Analiz
sonucunda görüşülen kişilerin kurum konumunda çalışmanın motivasyonlarına etkileri
incelendiğinde 28 tane anahtar içerik oluşturulmuştur. Frekansı 1’den fazla olan anahtar
içerikler Şekil 4’de verilmektedir. Görüşen kişilerin birkaç tanesinin kurum
konumunda çalışmanın motivasyonlarına etkilerini şu şekilde ifade etmektedir;
─ “Şu anda motivasyonum sıfır. Yaklaşık 6 aydır sürekli çok yoğun bir şekilde çalışıyorum. Az zamanda
çok iş yapmam bekleniyor. Ek mesailer… Hatta hafta sonu gelip çalışmamı istiyorlar. (EYG5)”
─ “Son 3 aydır motivasyonumda önemli bir düşüş var. Proje yöneticim, memurlardan gelen işleri yapma
diyor. Yapmıyorum. Sonra memur gelip niye yapmıyorsun diyor proje yöneticisine gönderiyorum. Kavga
çıkıyor. Sonunda iş başkana gidiyor. Mecbur yapmak zorunda kalıyorum. (EYG2)”
İş yoğunluğu ve süre kısıtı sonucu oluşan tartışma ortamı</p>
        <p>Kurum kültüründe hiyerarsik düzenin olması</p>
        <p>Ek mesai yapılması
Kurum kültüründe bürokrasinin olması
İş planına müdahale edilebilme durumu</p>
        <p>Kurum konumunun etkisi</p>
        <p>Mesleki tatmin eksikliği
Kendini geliştirememe endişesi</p>
        <p>Proje içeriğinin iyi olması
Şekil 4. Kurum Konumlu Çalışmanın Motivasyona Etki Durumu</p>
        <p>AS5. Çalışanların Çalışmayı Tercih Ettikleri Konumların Nedenleri: Veri
analizi sonucunda yazılım sektörü çalışanlarının çalışmak istedikleri konumların nedenleri
için dokuz tane anahtar içerik oluşturulmuş ve Şekil 5’de verilmektedir.
Görüşmecilerden bazıları görüşme sırasında şunları söylemiştir;
─ “Eğer evli ve çocuklu biri olsaydım kadrolu veya sözleşmeli memur olmayı isterdim. Fakat kendini
geliştirmek isteyen ve yeni teknolojiler öğrenmek isteyen biriyim ve bekarım. Şimdi şirket lokasyonlu çalışmak
en güzeli. (KYG2)”
─ “Şirket kültüründe çalışmaya alıştık. Genel müdür ve şirket yöneticisiyle rahatlıkla konuşabiliyorum.</p>
        <p>Ama kurum öyle değil alışık olmadığımız bir hiyerarşik düzen var. Her şey bir anda değişiyor. Bu hoş bir
şey değil. Şirket lokasyonu bu açıdan daha iyi. (EYG7)”</p>
        <p>Mesleki yeteneklerin artma-azalma durumu</p>
        <p>Proje içeriğinin iyi olması
Hiyerarşi ve bürokrasinin olması</p>
        <p>Daha kaliteli iş arkadaşları</p>
        <p>Daha rahat ve özgür hissedilmesi
Kurum personelleri ile birebir ilişki</p>
        <p>Aile sahibi olabilme durumu
Eski teknolojilerin kullanılması
Yöneticilerin olumlu yaklaşımı
1</p>
        <p>AS6. Kurum Konumlu Çalışmanın Proje Takvimine Etki Durumu:
Görüşmecilerden alınan verilerin analizi sonunda kurum konumlu çalışmanın proje takvimlerine
etkisi kapsamında 15 anahtar içerik tanımlanmıştır. Frekansı 1’den fazla olan anahtar
içerikler Şekil 6’da verilmektedir. Görüşülen kişilerden bazılarının bu soruya verdikleri
cevaplar aşağıdaki gibidir;
─ “Memurlara bazı eğitimler verilmiş ve ‘Agile’ öğretilmiş. Ama sadece sen her şeyi istersin yazılımcılar
yapar diye öğretilmiş ya da onlar bu şekilde öğrenmiş. Proje başlarında Agile çalışacağız diyorlar biraz
İsteklerin yoğun ve sürelerin kısıtlı olması
Hiyerarşinin ve bürokrasinin devreye girmesi</p>
        <p>Proje planın iyi-kötü yapılması
Kurum personellerindeki değişikliklerin süreçlerin</p>
        <p>değişmesine neden olması
Kurum konumlu yetki ve izin süreçlerinin süreleri</p>
        <p>Proje yönetim biçimi çeşitliliği
Şekil 6. Kurum Konumlu Çalışmanın Proje Takvimine Etki Durumu</p>
      </sec>
      <sec id="sec-4-2">
        <title>AS7. İki Farklı Hiyerarşik Yapıda Bulunmanın Kurum Konumlu Çalışanlara</title>
        <p>Etki Durumu: Veri analizi sonucu iki farklı hiyerarşik düzen içerisinde çalışmanın etki
durumu ile ilgili 12 anahtar içerik elde edilmiştir. Frekansı 1’den fazla olan anahtar
içerikler Şekil 7’de verilmektedir. Katılımcılardan bazılarının görüşleri şöyledir;
─ “Kurum personellerinden izole bir ortamda çalışıyoruz. Sadece proje yöneticimiz toplantılara giriyor ve
yapmamız gereken işleri veriyor. O yüzden bu iki hiyerarşi arasında hiç kalmadım. (EYG1)”
─ “İşleri birden çok birim başkanından alıyorum. Kendimce bir sıraya kokuyorum ve yapmaya başlıyorum.</p>
        <p>Sonra telefon çalıyor. Birim başkanlarından biri ilk benim işimi yap diyor. Öteki arıyor onu bırak
benimkini yap diyor. Birbirlerine üstün gelmeye çalışıyorlar. (KYG2)”
─ “Birçok memurdan birçok iş veriliyor. Hatta bazen işlerinin daha önce yapılmasını istiyorlar ve bitene
kadar başımda bekliyorlar. (KYG1)”
zaman geçiyor gereksinim dokümanı istiyorlar. Bütün planlar değişiyor ve biz doküman hazırlamaya
başlıyoruz. Çünkü devlet dairesinde işler kağıt üzerinde yürür. (KPY1)”
─ “Geçen bir yıl içerisinde politik ve siyasal nedenlerden ötürü sürekli kurum kadroları ve yöneticileri
değişiyor. Bir kurum başkanının istediğini öteki istemiyor. Planlanan işler yeniden planlanması yapılan
işlerin silinip yeniden yapılması gerekiyor. (EYG2)”
Şekil 7. İki Farklı Hiyerarşik Yapıda Bulunmanın Kurum Konumlu Çalışanlara Etki Durumu</p>
      </sec>
    </sec>
    <sec id="sec-5">
      <title>Sonuç</title>
      <p>Veri analizleri sonucu elde edilen bulgular neticesinde başlıca olarak yazılım
geliştiricilerin kurum konumlu çalışmak istemediklerini, ihaleyi kazanmış şirketin çalıştığı
şirket olmasından dolayı görevli olarak çalışmaya mecbur bırakıldıkları görülmektedir.
Diğer taraftan, kişiler çalıştıkları şirketlerde yönetim ile ilgili sorunlar yaşamakta ve
başka şirketlerde çalışmaya niyetlenmektedir. Herhangi bir işsiz kalma durumundan
endişe duymakta ve istemiyor bile olsalar kurum konumlu çalışabilecekleri bir iş ile
karşılaştıklarında bu işi kabul ettikleri görülmektedir. Diğer taraftan katılımcılar daha
pozitif düşünüp, yazılım şirketlerinin genel durumlarını ortaya koyup, kurum konumlu
çalışmanın artı yönleri olduklarını belirttiler. Şirketlerin tamamına yakınının kamu
kurumları ile çalıştığını, bunun kendileri için olumlu olduğunu ifade ettiler.</p>
      <p>Analiz sonuçlarında, yazılım geliştiricilerin üretkenlikleri konusunda birçok farklı
fikrinin olduğu görülmekte. Görüşme yapılan kişiler yoğun bir şekilde işlerin
kendilerine verildiğini, verilen işler için kısa süreler tahsis edildiğini, bu nedenle sadece işi
bitirmeye odaklandıklarını, yeni bir görüş veya fikir üretmekten uzak olduklarını
belirtti. Özellikle proje yöneticileri kamu kurumlarında süreçlerin yavaş ilerlediğini ve
gerek duydukları yetki ve izinlerin sağlanması için çok çaba sarf ettiklerini ve projeleri
konusunda üretkenlikten uzaklaştıklarını dile getirdi.</p>
      <p>Diğer taraftan proje kalitesi için yapılan analizlerde üretkenlikle aynı sonucun ilk
sıralarda çıktığını görebilmek mümkündür. Görüşülen kişiler kaliteli projelerin çıkması
için üzerinde iyi düşünülmesi, işlerin iyi planlanması ve organize edilmesi gerektiğini
söylemesine karşın kurumlarda bunları yapmaya yetecek vakitlerinin olmadığını, kısa
sürede çok iş yapılması beklenildiğini ilettiler. Bunun, projeyi geliştiren ekibin kaliteyi
bir kenara bırakarak işin bitirilmesine odaklanmasına yol açtığı görülmektedir. Ayrıca
kurum konumlu çalışan personelin yapılan projelerin kalite seviyesini kontrol etmediği,
sadece verilen işlerin bitmesinin yeterli olduğunu düşündüğü diğer görülen bir
sonuçtur. Bu duruma kamu kurumlarında sürekli değişen süreçlerin etkisinin olduğu ve hızlı
bir şekilde değişen süreçlere adapte olma endişesi sebebiyle meydana geldiği
düşünülmektedir.</p>
      <p>
        Görüşmecilerin motivasyonlarının ise genel anlamda düşük olduğu görülmüştür.
Bunun için farklı nedenler sunmuşlar fakat yoğun iş temposu ve acil iş yapılma
beklentilerinin kişilerin motivasyonlarında önemli derecede düşüşlere neden olduğu ortaya
çıkmaktadır. Yazılım geliştiricilerin kurum konumunda yaptığı çalışmalar başarısız
olduklarına ve sadece iş yetiştirdiklerini düşünmelerine sebep olmaktadır. Bu olgu,
literatürde karşılaşılmış olan sonuçlar ile tutarlılık göstermektedir [
        <xref ref-type="bibr" rid="ref15 ref4 ref5">4,5,15</xref>
        ]. Alışık olunan
şirket içi ilişkilerin kurum konumunda farklı olması ve içerisine katı bir hiyerarşik
düzen ve bürokrasinin girmesi de sektör çalışanlarının rahat, esnek ve motivasyonu
yüksek çalışmalarını engelleyen farklı bir etken olarak ortaya çıkmıştır.
      </p>
      <p>Sektör çalışanlarının neredeyse tamamı şirket konumlu çalışmak istediğini belirtmiş,
sebeplerinin büyük çoğunluğu ise mesleki yeteneklerinin artma-azalma durumları
olarak belirlenmiştir. Birçok kişi kurum konumlu çalışmaya devam etmesi halinde kendini
geliştiremeyeceğini, kurumdaki işlerin standartlaşma durumunun daha fazla olduğunu,
çalıştıkları projelere yeni algoritmalar eklediklerini ya da var olanları değiştirdiklerini,
fakat yeni ve farklı teknolojiler ekleyemediklerini dile getirdi. Şirket konumunda
çalıştıkları zaman ise sürekli farklı ve yeni teknolojiler ile çalışabileceklerini, test ederek
uygulayabileceklerini ifade ettiler. Şirket konumunda bunları yapabilirken kurumda
yapamamalarının nedeni ise kurumdaki projelerin canlı bir ortamda çalıştığı ve onlarca
kullanıcı tarafından kullanıldığı için yeni teknolojiler denemeye kimsenin müsaade
edememesinin olduğu görülmüştür. Görüşme yapılan kişilerden birçoğu da
çalışacakları projelerin yeni başlayan bir proje olması ve içeriğinin iyi olması durumda kurum
konumlu fakat şirkete bağlı olarak çalışabileceğini belirtti. Hiyerarşik düzen ve
bürokrasi bu konuda da devreye girerek kişilerin kurum konumunda çalışmaktan uzak
durmasına neden olan diğer bir etkendir. Birçoğu bunun kendisini olumsuz etkilediğini,
daha samimi ve olumlu yaklaşan kişiler ile rahat bir ortamda çalışmak istediğini ifade
etmiştir.</p>
      <p>Katılımcılar proje planlama, yapılması gereken işler için süreleri atama ve proje
yönetimi konusunda kurum konumunda büyük sorunlar yaşadıklarını dile getirmişlerdir.
Bunun en büyük etkeninin kurum yöneticileri ve personellerinin var olan proje yönetim
kavramlarını farklı algılamaları ve istedikleri her işin anında yapılması gerektiğini
düşünmeleri olarak ön plana çıkmaktadır. Katılımcılar, kurum içerisinde personel ve
yöneticilerin belirli veya belirsiz aralıklar ile değiştiğini ve yeni gelenlerin yeni ve farklı
isteklerinin olduğunu, süreçlerin yeniden planlanmasına gerek duyulduğunu ifade
etmiştir. Ayrıca kurum personellerinin teknik bilgi yetersizliğinin ön plana çıktığı
görülmektedir. Görüşmecilerden alınan verilerin analizinin sonucunda, geliştirdikleri
projelerdeki teknolojileri, donanımları, yazılım dillerini kurum personellerine açıklamaları,
eğitim vermeleri hatta birebir şekilde öğretme konusunda zorlandıkları ortaya çıkmıştır.</p>
      <p>Son olarak, iki farklı hiyerarşide çalışmalarının etkileri veri analizi ile
belirlendiğinde işlerin tek bir elden gelmesinin kişilere pozitif yönde etkisinin olduğu
görülmüştür. Şirket konumundan alışılagelmiş yapının dışında olmak kişiler için yeterince zor
gelebiliyorken, kurum personellerinin kendi aralarında çekişmeleri işleri çıkmaza
sokabildiğini ve geliştirilen proje yapısının, planının vb. durumların bir anda değişebildiği
görülmektedir. İki farklı hiyerarşinin kötü etkileri şirket yöneticileri ve kurum
yöneticileri arasında kalma durumlarının yaşanması olarak da gözlemlenebilir. Birçok sektör
çalışanı kendi proje yöneticisinin istediği işleri yapması gerekirken kurum
personellerinin de kendilerine iş verebildiğini ifade etmiştir.</p>
      <p>Sonuç olarak katılımcıların daha samimi, kalifiye, olumlu yaklaşan kişiler ile
çalışmak istediği; rahat, hiyerarşik düzen ve bürokrasiden izole edilmiş ortamlarda yeni,
farklı teknolojilerle kalite standartlarına uygun projeler geliştirmek istediği
görülmektedir.</p>
      <p>Ampirik, nicel ve keşifsel bir çalışma olarak bu çalışma ile ilgili bir kısım geçerlilik
tehdidi söz konusudur. Yapısal tehdit olarak, çalışmaya katılmış olan yazılım
geliştiricilerin çalışmanın odak noktasını oluşturan müşteri konumlu çalışmanın özelliklerini
doğru algılaması ve aktarması olarak görülebilir. Bunu en aza indirgemek için söz
konusu iş modelinde uzun süreler çalışmış olan bireyler ile görüşmeler yapılmış,
toplanmış olan cevaplar analiz edildikten sonra cevaplar katılımcılara tekrar gösterilip
onaylatılmıştır. İç geçerlilik tehditlerine önlem olarak ancak katılımcılar tarafından
onaylanmış olan cevaplarda içerik analizleri yapılmış, anahtar içerikler bu şekilde elde
edilmiştir. Bu çalışma Ankara’da bulunan kamu kurumları ile sınırlı tutulmuştur, dolayısı ile
genellenmesi mümkün değildir. Fakat keşifsel bir çalışma olarak, elde edilmiş olan
bulguların amacı genelleme yapmaktan öte, genellenebililir gelecek çalışmalara yol
göstermesidir.</p>
      <p>Bu keşifsel çalışmadan elde edilmiş olan bulguların kullanımı ile kamu
kurumlarında müşteri konumlu çalışan yazılım geliştiricilerin, yazılım takımlarının ve yazılım
projelerinin farklı boyutlarda, anket gibi yapısal araçlar geliştirerek değerlendirilmesi
gelecek çalışmalar olarak planlanmaktadır.</p>
    </sec>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="ref1">
        <mixed-citation>
          1.
          <string-name>
            <surname>Boehm</surname>
            ,
            <given-names>B. W.</given-names>
          </string-name>
          , ve Papaccio,
          <string-name>
            <surname>P. N.</surname>
          </string-name>
          (
          <year>1988</year>
          ).
          <article-title>Understanding and controlling software costs</article-title>
          .
          <source>IEEE transactions on software engineering</source>
          ,
          <volume>14</volume>
          (
          <issue>10</issue>
          ),
          <fpage>1462</fpage>
          -
          <lpage>1477</lpage>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref2">
        <mixed-citation>
          2.
          <string-name>
            <surname>Cockburn</surname>
            ,
            <given-names>A.</given-names>
          </string-name>
          ,
          <string-name>
            <surname>ve Highsmith</surname>
            ,
            <given-names>J.</given-names>
          </string-name>
          (
          <year>2001</year>
          ).
          <article-title>Agile software development, the people factor</article-title>
          .
          <source>Computer</source>
          ,
          <volume>34</volume>
          (
          <issue>11</issue>
          ),
          <fpage>131</fpage>
          -
          <lpage>133</lpage>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref3">
        <mixed-citation>
          3. de Barros Sampaio,
          <fpage>vd</fpage>
          ..
          <source>(</source>
          <year>2010</year>
          ,
          <article-title>August). A review of productivity factors and strategies on software development</article-title>
          .
          <source>In Software Engineering Advances (ICSEA)</source>
          ,
          <source>2010 Fifth International Conference on (ss. 196-204)</source>
          . IEEE.
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref4">
        <mixed-citation>
          4.
          <string-name>
            <surname>Ilies</surname>
            , R., ve Judge,
            <given-names>T. A.</given-names>
          </string-name>
          (
          <year>2002</year>
          ).
          <article-title>Understanding the dynamic relationships among personality, mood, and job satisfaction: A field experience sampling study. Organizational behavior and human decision processes</article-title>
          ,
          <volume>89</volume>
          (
          <issue>2</issue>
          ),
          <fpage>1119</fpage>
          -
          <lpage>1139</lpage>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref5">
        <mixed-citation>
          5.
          <string-name>
            <surname>Graziotin</surname>
            ,
            <given-names>D.</given-names>
          </string-name>
          ,
          <string-name>
            <surname>Wang</surname>
            ,
            <given-names>X.</given-names>
          </string-name>
          , ve Abrahamsson,
          <string-name>
            <surname>P.</surname>
          </string-name>
          (
          <year>2014</year>
          ).
          <article-title>Happy software developers solve problems better: psychological measurements in empirical software engineering</article-title>
          .
          <source>PeerJ</source>
          ,
          <volume>2</volume>
          ,
          <fpage>e289</fpage>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref6">
        <mixed-citation>
          6.
          <string-name>
            <surname>Mohagheghi</surname>
            ,
            <given-names>P.</given-names>
          </string-name>
          , ve Jørgensen,
          <string-name>
            <surname>M.</surname>
          </string-name>
          (
          <year>2017</year>
          ).
          <article-title>What Contributes to the Success of IT Projects? An Empirical Study of IT Projects in the Norwegian Public Sector</article-title>
          .
          <source>Journal of Software</source>
          ,
          <volume>12</volume>
          (
          <issue>9</issue>
          ),
          <fpage>751</fpage>
          -
          <lpage>759</lpage>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref7">
        <mixed-citation>
          7.
          <string-name>
            <surname>Lim</surname>
            ,
            <given-names>J. H.</given-names>
          </string-name>
          ,
          <string-name>
            <surname>Richardson</surname>
          </string-name>
          , V. J.,
          <string-name>
            <surname>ve</surname>
            <given-names>Zmud</given-names>
          </string-name>
          ,
          <string-name>
            <surname>R. W.</surname>
          </string-name>
          (
          <year>2007</year>
          ).
          <article-title>Value implications of IT outsourcing contextual characteristics</article-title>
          .
          <source>Yayımlanmamış makale.</source>
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref8">
        <mixed-citation>
          8.
          <string-name>
            <surname>Bluhm</surname>
            ,
            <given-names>D.J.</given-names>
          </string-name>
          , Harman, ve Lee.
          <article-title>(</article-title>
          <year>2011</year>
          ).
          <article-title>Qualitative Research In Management: A Decade Of Progress</article-title>
          .
          <source>Journal Of Management Studies,</source>
          ,
          <volume>48</volume>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref9">
        <mixed-citation>
          9.
          <string-name>
            <surname>Robson</surname>
            ,
            <given-names>C.</given-names>
          </string-name>
          (
          <year>2002</year>
          ).
          <source>Real World Research. Oxford: Blackwell.</source>
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref10">
        <mixed-citation>
          10.
          <string-name>
            <surname>Li</surname>
            ,
            <given-names>P. L.</given-names>
          </string-name>
          ,
          <string-name>
            <surname>Ko</surname>
            ,
            <given-names>A. J.</given-names>
          </string-name>
          , ve
          <string-name>
            <surname>Begel</surname>
            ,
            <given-names>A.</given-names>
          </string-name>
          (
          <year>2017</year>
          ).
          <article-title>Cross-disciplinary perspectives on collaborations with software engineers</article-title>
          .
          <source>In Cooperative and Human Aspects of Software Engineering (CHASE)</source>
          ,
          <source>2017 IEEE/ACM 10th International Workshop on (ss. 2-8)</source>
          . IEEE.
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref11">
        <mixed-citation>
          11.
          <string-name>
            <surname>Runeson</surname>
            ,
            <given-names>P.</given-names>
          </string-name>
          , &amp;
          <string-name>
            <surname>Höst</surname>
            ,
            <given-names>M.</given-names>
          </string-name>
          (
          <year>2008</year>
          ).
          <source>Guidelines For Conducting And Reporting Case Study Research In Software Engineering</source>
          . Lund: Springerlink.
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref12">
        <mixed-citation>
          12.
          <string-name>
            <surname>Akyuz</surname>
          </string-name>
          , Ü. (
          <year>2015</year>
          ).
          <article-title>Milli Eğitim Bakanlığı'nca Tamamlanmış Avrupa Birliği Eğitim Projeleri'nin Yönetici Ve Uzman Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi</article-title>
          .
          <source>Ted Eğitim ve Bilim</source>
          ,
          <volume>199</volume>
          -
          <fpage>201</fpage>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref13">
        <mixed-citation>
          13.
          <string-name>
            <surname>Yıldırım</surname>
            ,
            <given-names>A.</given-names>
          </string-name>
          , ve Şimşek,
          <string-name>
            <surname>H.</surname>
          </string-name>
          (
          <year>2008</year>
          ).
          <article-title>Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri</article-title>
          . Ankara: Seçkin Yayıncılık.
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref14">
        <mixed-citation>
          14.
          <string-name>
            <surname>Karasar</surname>
            ,
            <given-names>N.</given-names>
          </string-name>
          (
          <year>2015</year>
          ).
          <article-title>Bilimsel Araştırma Yöntemi</article-title>
          . Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
        </mixed-citation>
      </ref>
      <ref id="ref15">
        <mixed-citation>
          15.
          <string-name>
            <surname>Lin</surname>
            ,
            <given-names>Y.</given-names>
          </string-name>
          ,
          <string-name>
            <surname>Mckeachie</surname>
            ,
            <given-names>W.</given-names>
          </string-name>
          , ve Kim,
          <string-name>
            <surname>Y.</surname>
          </string-name>
          (
          <year>2003</year>
          ).
          <article-title>College Student Intrinsic and/or Extrinsic Motivation and Learning</article-title>
          .
          <source>Learning and Individual Differences</source>
          .
          <fpage>251</fpage>
          -
          <lpage>258</lpage>
          .
        </mixed-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
</article>